Hollanda'da televizyon yayıncılığının 75. yılı kutlanıyor

Hollanda'da ilk televizyon yayını 75 yıl önce bugün gerçekleşti. O dönemde ülkede yalnızca 500 civarında televizyon alıcısı bulunuyordu ve bu yeni mecranın toplum üzerinde nasıl bir etki yaratacağı henüz bilinmiyordu.

İnsanlar radyo dükkânlarının vitrinleri önünde toplandı, kafelerde izledi; kraliyet ailesi ise Soestdijk Sarayı'nda ilk yayını takip etti. İlk yayın bir buçuk saat sürdü. O tarihte kayıt cihazı bulunmadığı için her şey Bussum'daki stüdyodan canlı yayınlandı. Stüdyodaki konuklar sunucu Jeanne Roos tarafından tanıtıldı. O akşam yayınlanan De Toverspiegel adlı tiyatro oyununun oyuncuları kamera karşısında canlı performans sergiledi.

İlk televizyon alıcılarının fiyatı 785 gulden, yani ortalama bir yıllık gelirin üçte biri kadardı. Sinyal kalitesi her yerde aynı değildi. Bu nedenle televizyonun yaygınlaşması birkaç yıl gecikti.

Siyasetin ve radyo yöneticilerinin tereddüdü

Televizyonun başlatılmasında siyaset uzun süre isteksiz davrandı. Drees hükümeti ülkenin yeniden inşasıyla uğraşıyor ve ücretleri düşük tutuyordu. Başbakan, konut yapılması gerektiğini, lüks tüketim mallarına ihtiyaç olmadığını savunuyordu. Televizyon alıcılarının pahalı olması nedeniyle halkın işten uzaklaşacağından ve bunun "ahlaken bozulmuş bir gençliğe" yol açacağından endişe ediliyordu.

Radyo yayıncılığı yöneticileri de başlangıçta karşı çıktı. NTS ve KRO başkanı pater Kors, televizyonu tanıtırken aslında ona karşı olduğunu hemen belli etti. İlk yayında televizyonun olası zararlı etkilerine karşı uyardı. Onu bir eğlence aracı olarak görüyor ve "iyi ahlakın ve ciddiyetin zedelenmesi" olarak değerlendiriyordu.

Philips'in baskısı ve yayının başlaması

Philips, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki gelişmeyi izlemiş ve büyük bir üretici olmaya kararlıydı. Şirketin genel müdürü Otten, Hollanda'da televizyon yayıncılığı başlamazsa Philips'in zarar göreceğini, gerekirse kendi yayıncılığını kuracağını söyledi. Ancak bundan sonra hükümet ikna oldu.

Eğitim, Kültür ve Bilim Devlet Sekreteri Cals, ilk yayının açılış konuşmasında bu "kazanımın" iyi bir fikir olup olmadığının henüz belli olmadığını söyledi. Bu nedenle iki yıllık bir deneme yapılmasına karar verildi.

Böylece Hollanda, 1936'dan beri yayın yapan İngiltere'nin ve İkinci Dünya Savaşı sonrası hızlı büyüme yaşayan ABD'nin gerisinde kaldı. Danimarka yayına Hollanda'dan bir gün önce başladı, Batı Almanya ise bir yıl sonra. 1958'de Hollanda'da yaklaşık 250 bin televizyon alıcısı vardı. 1960'larda büyük atılım gerçekleşti ve 1962'de yayın süresi haftada 30 saate çıkarıldı. 1964'te Nederland 2, 1988'de ise üçüncü kanal yayına girdi.

Medya tarihçisi: Televizyon başlangıçta diğer mecraların kopyasıydı

Medya tarihçisi Huub Wijfjes'e göre televizyon başlangıçta mevcut biçimlerin bir kopyasından ibaretti. "Tiyatro, film, radyo, kukla oyunu. Yalnızca canlı ya da film üzerinden yayın yapılabiliyordu ve kurgu uzun sürüyordu." Ancak etkisi büyüktü.

Wijfjes, televizyonun başından itibaren trendleri belirlediğini söylüyor. "Moda, arabalar, ev dekorasyonu, tatiller; yaratma ve yansıtma arasında sürekli bir etkileşim var. Televizyon her zaman önde gitmeye çalışıyor. Bu değişmeyen bir etken."

"Televizyon baskın bir konum edindi ve zirvesini 60'lı, 70'li, 80'li yıllarda yaşadı. Radyonun yerini aldı" diyen Wijfjes, "Yeni biçimler, 7-8 milyonluk görülmemiş izlenme oranları. Programların etkisi bugünkünden çok daha büyüktü çünkü herkes aynı şeyi izliyordu" ifadelerini kullanıyor.

Wijfjes, "Ve hâlâ toplumumuzdaki baskın mecra" diyor. "Görüntünün gücü taklit edilemez."

75. yıl etkinlikleri

Hollanda'da 75 yıllık televizyon yayıncılığı bu akşam çeşitli etkinliklerle anılıyor. Cornald Maas, saat 23.10'da NPO 1'de yayınlanacak 75 Jaar TV programında üç televizyon yapımcısıyla bir araya geliyor. Maas, Soundmixshow sunucusu Henny Huisman, gazeteci Cees Grimbergen (Rondom 10) ve Vrouwenvleugel gibi yapımlarda rol alan oyuncu Jetty Mathurin ile anılarını paylaşıyor. Üç konuğun da 75 yaşında olması tesadüf değil.

Hilversum'daki Mediamuseum Beeld en Geluid, her yıldan birer örnek olmak üzere 75 televizyon kurdu. Ekranlarda televizyonun geçirdiği gelişim gösteriliyor. İkonik arşiv görüntüleri ortak bir hafıza oluşturuyor. 75 yıllık televizyon tarihini merak edenler, Beeld en Geluid'in Schatkamer bölümünden arşivi inceleyebilir.