Holokost'tan sağ kurtulan Irene Butter 95 yaşında öldü

Nazi döneminde Yahudi soykırımından sağ kurtulan Irene Butter, 95 yaşında ABD'de hayatını kaybetti. Alman medyası, ölüm haberini Butter'ın menajerine dayanarak duyurdu. Almanya doğumlu Amerikalı Butter, ileri yaşına kadar Hollanda'da Yahudi soykırımını nasıl yaşadığını anlatmış, konuşmalarında sık sık mahalle komşusu Anne Frank'ın kaderine de değinmişti.

Butter, 1930'da Berlin'de dünyaya geldi. Naziler iktidara geldiğinde ailesi, artan antisemitizmden duyduğu endişeyle Hollanda'ya taşındı. 1937'de Anne Frank ile aynı mahalleye yerleştiler. Dört yıl önce Almanya'dan Hollanda'ya gelen Anne Frank'ı "popüler ve yaramaz" olarak hatırlıyordu.

Almanya'nın Hollanda'yı işgalinin ardından Butter'ın babası, İsveç'teki Ekvador büyükelçiliği üzerinden bu Güney Amerika ülkesinin pasaportlarını almaya çalıştı. Amaç, bu pasaportlarla ülkeden çıkabilmekti. Ancak yanıt gelmeden aile yakalandı ve Westerbork kampına gönderildi.

Westerbork'ta geçen birkaç ayın sonunda aileye bir paket ulaştı: Dört Ekvador pasaportu. Butter yıllar sonra Nieuwsuur'a verdiği bir röportajda, "Bu inanılmaz bir sürprizdi. Belki de annemle babamın yüzünde bir gülümseme gördüğüm tek andı" demişti.

Artık ülkeden çıkmak mümkün olmasa da pasaportlar bir miktar koruma sağladı. Aile Bergen-Belsen'e gönderildi; Almanlar, yabancı pasaport sahibi kişileri o ülkelerden Alman vatandaşlarıyla değiştirmeyi umuyordu. Bu nedenle aile, diğer mahkumlara kıyasla biraz daha iyi muamele gördü.

Anne Frank'a attığı giysi paketi elinden alındı

Bergen-Belsen'de Butter, Anne Frank ile yeniden karşılaştı. Anne Frank burada hayatını kaybedecekti. Butter, dikenli telin üzerinden Anne Frank'a bir paket giysi atmaya çalıştı; ancak başka biri paketi alıp kaçtı. Butter o anı, "Onu bir daha hiç görmedim" sözleriyle anlatmıştı.

Butter'ın ailesi sonunda bir esir takasının parçası oldu ve kamptan çıkarak İsviçre üzerinden yolculuğa başladı. Babası, özgürlüğe giden trende yaşadığı tüm zorluklara dayanamayarak hayatını kaybetti. Butter, babası için "Ailemizi kurtarmak için her şeyi yapmıştı. Özgürlüğe çok yakındık ama o bunu göremedi" demişti.

Annesi ve kardeşi hastanede güç toplamak zorunda kaldığı için Butter, 17 yaşında Güney Amerika'ya giden gemi yolculuğunu tek başına yapmak durumunda kaldı. Ancak 1945'in sonunda ABD'deki ailesinin yanına gidebildi ve orada annesi ve kardeşiyle yeniden bir araya geldi.

Yaşadıklarını uzun yıllar boyunca kimseye anlatmayan Butter, 1980'lerden itibaren çocuklara deneyimlerini aktarmaya başladı. Amacı, benzer bir şeyin tekrar yaşanmasını önlemekti. Yaşadığı yolculukları "Reni'nin Yolculuğu" adlı kitabında da kaleme aldı.

2024'te tüm çalışmaları için Almanya'nın Bundesverdienstkreuz (Federal Liyakat Nişanı) ödülünü aldı. ABD'deki Hollanda büyükelçiliği ise kendisini, hoşgörüsüzlüğe karşı çalışan Amerikalılar için verilen Anne Frank Ödülü ile onurlandırdı.

Butter, Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle Avrupa'da yeniden büyük bir uluslararası çatışmanın başlamasını üzüntüyle karşıladı. 2022'de "İnsan hayatlarının yok edilmesini önlemeyi öğrenemedik" diyerek içini çekmişti. Ona göre tarihin tekerrür etmesini önlemenin tek yolu katılımcı olmaktı: "İnsanlar yanlış ve adaletsiz bir şey gördüklerinde buna karşı bir şey söylemeli. Kenarda durmamalı. Belki o zaman bir şeyler tekrarlanmaz."