Reklam
dunya

İklim zirvesi sona eriyor: 1,5 derece hedefi masada kalacak

Bakü'deki COP zirvesinin son günlerinde uzmanlar, 1,5 derece hedefinin bırakılmak istenmediğini ancak dünyanın bu sınırı aşacağının da kabul edildiğini söylüyor.

19 Kasım 2026 16:21·3 dk okuma·Hollanda HaberX'te paylaşWhatsAppFacebook
İklim zirvesinde delegelerin bulunduğu toplantı salonu

Birleşmiş Milletler iklim zirvesi (COP) sona ererken, görüşmelerin merkezinde yine küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefi var. NU.nl'e konuşan uzmanlar, dünyanın bu sınırı aşacağının bilinmesine rağmen 1,5 derece hedefinin siyasi olarak bırakılamayacağını aktarıyor.

Zirvenin henüz sonuçlanmadığına dikkat çeken Emma, somut bir değişiklik olup olmayacağının şu an söylenemeyeceğini belirtiyor. Ona göre iklim zirvelerinde alınan kararlar küresel iklim politikasının yönünü belirliyor; ardından ülkelerin bu kararları kendi önlemlerine dönüştürmesi gerekiyor ve bu zaman alıyor.

Paris Anlaşması'nda dünyanın ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlaması gerektiği yazıyor. Çoğu ülkenin bu yönde iklim planları hazırladığını hatırlatan Emma, bu planların 1,5 derece hedefine ulaşmaya yetmediğini ancak bu anlaşmalar olmasaydı iklim ısınmasının çok daha güçlü olacağını söylüyor.

Emma bir örnek de veriyor: Nepal, ağustos ayındaki ölümcül sellerin ardından iklim hasar fonundan 20 milyon dolar alacak. Bu miktar hasarın maliyetinin yalnızca küçük bir bölümü olsa da, 27. iklim zirvesinde kurulan bu fon olmasaydı Nepal hiçbir ödeme alamayacaktı.

Zirvede güç blokları ve lobiler

Zirvede tüm Avrupa ülkelerini AB temsil ediyor. Hollanda İklim Bakanı Stientje van Veldhoven toplantıda bulunsa da Avrupa'nın yönünü sonuçta AB Komiseri Wopke Hoekstra'nın ekibi belirliyor. Tüm ülkelerin anlaşması gerektiği için herkes kendine yakın ülkeler ve beklenmedik müttefikler arıyor.

Hollanda ve AB için Kanada veya Avustralya gibi büyük ekonomiler bu müttefikler arasında. Ancak ada devletleri ya da Kolombiya gibi yükselen ekonomilerle de sık sık birlikte hareket ediliyor. Afrika bloğu, en az gelişmiş ülkeler grubu ve Arap grubu gibi bloklar da var. Zorluk burada: Suudi Arabistan gibi petrol ve gaz üreticilerinin de sonunda anlaşmayı onaylaması gerekiyor ve bu ülkeler iklim anlaşmalarına sık sık karşı çıkıyor.

Emma'ya göre, ekonomik çıkarları nedeniyle müzakereleri zorlaştıran ülkelerin yanında lobiciler de iklim politikasını yavaşlatmada önemli rol oynuyor. 450 çevre örgütünden oluşan bir kolektifin analizine göre bu yıl da zirvede fosil endüstrisiyle bağlantılı yüzden fazla şirket ve sektör kuruluşu bulunuyor. Bunlar arasında petrol ve gaz sektörü, bankalar, teknoloji şirketleri ve tarım kuruluşları yer alıyor.

Emma, bu kişileri tanımanın ve soru sormanın çok zor olduğunu belirtiyor. Zirvede on binlerce kişi dolaşıyor ve isim kartlarından kimin hangi kurumu temsil ettiği anlaşılmıyor. Bu şirketler müzakere masalarında oturmuyor; ancak her yıl yeniden gündeme gelen soru, perde arkasında neler yaşandığı oluyor.

1,5 derece hedefi neden bırakılmıyor?

Jeroen, dünyanın 1,5 dereceden fazla ısınacağını ve ısınmayı 2 dereceyle sınırlamanın bile çok zor olacağını kabul ediyor. Ona göre bu, dünyanın şu anda aldığından çok daha fazla iklim eylemi gerektirir.

Yine de zirvede ağırlıklı olarak 1,5 derece hedefinin dokunulmaz olduğu mesajı veriliyor. Birçok ülke, dünyanın geçici olarak daha sıcak olacağı "overshoot" döneminin ardından bu hedefe geri dönülmesi gerektiğini vurgulamak istiyor. Sıcaklığı yeniden düşürmek için atmosferden büyük miktarda CO2 çekilmesi gerekecek.

Bilim insanları bunun zor, hatta imkânsız olabileceğini söylüyor. Ancak 1,5 derece hedefinin bırakılması siyasi açıdan da mümkün görünmüyor. Jeroen'a göre bu, bazı ada devletleri için geleceklerinin olmaması anlamına gelir; çünkü bu ülkeler zamanla deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalacak.

Jeroen, BM İklim Sözleşmesi ve Paris Anlaşması'nın hukuken bağlayıcı olduğunu hatırlatıyor. Hollanda dahil çeşitli ülkelerde mahkemeler son yıllarda bu anlaşmaların ülkelere iklim değişikliğiyle mücadele yükümlülüğü getirdiğini doğruladı. Zirvelerde her yıl alınan kararlar ise daha çok ülkelerin bu anlaşmaları nasıl uygulayacağını belirliyor. Tüm ülkelerin desteğiyle alındıkları için önemli siyasi sinyaller veriyorlar; ancak hukuken aynı statüde değiller ve sık sık tek tek ülkelere net yükümlülük getirmeyen ifadeler içeriyorlar.

Jeroen, zirvede İran'daki savaşın şaşırtıcı biçimde az konuşulduğunu söylüyor. Bunun bir nedeni de başlıca aktörlerden ABD ve İsrail'in zirvede bulunmaması olabilir. Yine de son iki haftada birçok kişinin Hürmüz krizi ve enerji dünyası üzerindeki etkilerinden söz ettiğini duyduğunu aktarıyor. Avrupa'da iklim politikası giderek daha sık, CO2 emisyonlarını azaltmanın bir yolu olarak değil, yabancı enerjiye bağımlılığı azaltmanın aracı olarak sunuluyor. Bu yaklaşım başka ülkelerde de görülüyor; çünkü Hollanda fosil yakıt ithalatına ve buna bağlı fiyat artışlarına bağımlı olan tek ülke değil.

#iklim zirvesi#COP#1,5 derece hedefi#Paris Anlaşması#fosil yakıt lobisi

Bu haber NU.nl Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.

İlgili Haberler

Baltık Denizi'nde yanan Rus kargo gemisi
dunya

Rus kargo gemisi Baltık'ta drone saldırısı sonrası yanmaya devam ediyor

Finlandiya kıyı güvenliğine göre, dün Baltık Denizi'nde drone saldırısına uğrayan Rus kargo gemisi Sparta II'deki yangın hâlâ söndürülemedi.

1 dakika önce
Antalya'daki BM iklim zirvesinde konferans salonu
dunya

Antalya'daki iklim zirvesinde sonu gelmeyen bekleyiş

Antalya'daki VN iklim zirvesinde sonuç bildirisi için müzakereler sürerken, iklim zirvelerinin yapısı ve oylama sistemi tartışılıyor.

4 saat önce
Antalya'da düzenlenen iklim zirvesi binası
dunya

Türkiye'deki iklim zirvesi anlaşmasız sona erme riskiyle karşı karşıya

Antalya'da süren iklim zirvesinde AB ülkeleri ile petrol üreticisi ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle uzlaşma sağlanamıyor; zirve en uzun iklim toplantısı olma yolunda.

4 saat önce
Endonezya'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında yükselen dumanlar
dunya

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: Ölü ve kayıplar var

Batı Cava'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında en az üç işçi hayatını kaybetti, 36 kişi kayıp. Yangın söndürme ve arama çalışmaları sürüyor.

5 saat önce