Reklam
dunya

İklim zirvesi Türkiye'de: zorlu bir yılın ardından zorlu müzakereler

Türkiye ve Avustralya'nın ev sahipliğinde düzenlenen BM iklim zirvesi, fosil yakıtlardan çıkış ve iklim finansmanı gibi başlıklarda ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarıyla başlıyor.

9 Kasım 2026 09:31·3 dk okuma·Hollanda HaberX'te paylaşWhatsAppFacebook
İklim zirvesinde ülke bayrakları ve konferans salonu

Yıllık BM iklim zirvesi bu yıl Türkiye ve Avustralya'nın ortak ev sahipliğinde toplanıyor. Zirve, Nepal'de binlerce kişinin ölümüne yol açan buzul çökmesi, Avrupa'daki sıcak hava dalgaları ve Endonezya'daki orman yangınları gibi iklim felaketlerinin gölgesinde başlıyor. Bu tür olayların daha sık yaşanması bekleniyor.

BM Çevre Programı'na göre dünya, en iyimser senaryoda bile 1,7 ila 1,8 derece ısınacak. Paris Anlaşması'nda belirlenen 1,5 derece hedefinin hâlâ tutturulabilmesi için havadaki CO2'nin büyük ölçüde geri alınması gerekiyor. Ülkelerin mevcut iklim planları ile ana hedef arasında hâlâ ciddi bir fark var.

Emisyonların hızla düşürülmesi gerekiyor, ancak bu konudaki görüşmeler kolay geçmeyecek. Bu yıl zirvede yeni anlaşmalar yapılması da beklenmiyor. Paris Anlaşması'nın üzerinden on bir yıl geçti ve anlaşmanın uygulama kuralları büyük ölçüde netleşti. Bu nedenle uzmanlar, zirvenin tarihi atılımlardan çok mevcut anlaşmaların uygulanmasına odaklanacağını düşünüyor.

Öne çıkan başlıklar arasında fosil yakıt kullanımının sona erdirilmesi, yeşil enerjiye yönelim ve yoksul ülkelere iklim finansmanı sağlanması yer alıyor. Ancak tam da bu noktalarda ülkeler arasında derin görüş ayrılıkları bulunuyor.

Fosil yakıtlarda blokaj

Hollanda, fosil yakıt kullanımını azaltmayı amaçlayan bir koalisyonun eş kurucuları arasında. Sürdürülebilirlik hukuku profesörü Margaretha Wewerinke-Singh'e göre Dubai'deki 28. iklim zirvesine kadar fosil yakıtlar iklim zirvelerinde geleneksel olarak gündeme gelmiyordu. Oysa fosil yakıtlar iklim değişikliğinin en önemli nedeni.

Rusya, Suudi Arabistan ve Hindistan gibi büyük petrol ve gaz üreticileri bu konuda ilerleme sağlanmasını engelliyor. Trump döneminde fosil yakıtlara daha fazla ağırlık veren ABD ise iklim müzakerelerine artık katılmıyor.

Bu dirence rağmen Avrupa Birliği, Paris Anlaşması'ndaki 1,5 derece hedefinde ısrar ediyor. AB bu konuda, yükselen deniz seviyesi nedeniyle sular altında kalma riski taşıyan küçük ada devletleriyle birlikte hareket ediyor.

Diğer gelişmekte olan ülkeler de iklim felaketlerinden ciddi şekilde etkileniyor, ancak iklim sorununa katkıları az. Çoğu sürdürülebilir dönüşümü istiyor fakat bunun için yeterli paraya sahip değil. Bu nedenle zengin ülkelerin kaynak sağlamasını talep ediyorlar. Afrika ülkeleri bu konuyu zirvenin gündemine yeni bir madde olarak eklemek istiyor, ancak diğer ülkelerin buna sıcak bakıp bakmayacağı belirsiz.

Zirvenin ev sahipleri Türkiye ve Avustralya için bu, çetin bir ilk sınav olacak. Başkanlar, ülkelerin bu yıl dünya ekonomisini daha hızlı elektrikleştirmeyi amaçlayan iddialı bir planın arkasında durmasını umuyor. 2035'e kadar küresel enerji tüketiminin en az yüzde 35'inin elektrikle karşılanması hedefleniyor. Elektriğin yeşil kaynaklardan üretilmesi halinde bu, emisyonlarda büyük bir azalma sağlayabilir ve petrol ile gaza olan bağımlılığı azaltabilir. Bu, İran'daki savaşın tetiklediği enerji krizinin ardından yapılan ilk iklim zirvesi olması nedeniyle fosil yakıt ithalatçısı ülkeler için önemli bir başlık.

Öte yandan ev sahibi ülkelerin kendisi hâlâ fosil yakıtlara büyük ölçüde bağımlı. Türkiye'de güneş ve rüzgâr enerjisi üretimi hızla artıyor ancak fosil enerjinin yerini henüz alamadı. Avustralya ise dünyanın en büyük kömür ihracatçılarından biri ve madenlerini genişletmeyi planlıyor.

Jeopolitik dengeler ve beklentiler

Zirve, dünyada gerilimin yüksek olduğu bir dönemde yapılıyor. İlgili taraflar, bu ortamın uluslararası işbirliği için elverişli olmadığını belirtiyor. Yine de giderek daha fazla ülke, petrol ve gaz bağımlılığını hızla azaltma gerekliliğini hissediyor.

Zirve için bazı olumlu jeopolitik gelişmeler de var. Brezilya'da Amazon ormanlarındaki ormansızlaşmayı tarihi ölçüde azaltan Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva görevde kalmaya devam ediyor. ABD'de ise Demokratlar ara seçimlerde Cumhuriyetçilere karşı üstünlük sağladı. Bu, Trump'ın Kongre'de iklim politikalarını zayıflatma imkânını kısıtlıyor.

Yine de iklim zirvelerinin hâlâ işe yarayıp yaramadığı sık sık sorgulanıyor. Müzakereciler ve sivil toplum kuruluşları buna evet diyor. Oxfam Novib'den iklim uzmanı Hilde Stroot, "Burası tüm ülkelerin eşit koşullarda müzakere yürüttüğü tek yer" diyor. İlerleme zorlu ve yavaş olsa da Stroot sürecin anlamlı olduğunu savunuyor. 2015'te Paris Anlaşması imzalanmadan önce beklenen ısınmanın 4 dereceye doğru gittiğini, şu an ise 2,8 dereceye doğru ilerlendiğini hatırlatıyor. "İklim zirveleri olmasaydı çok daha kötü bir noktada olurduk."

#iklim zirvesi#BM iklim zirvesi#Türkiye#fosil yakıtlar#Paris Anlaşması#iklim değişikliği

Bu haber NU.nl Economie kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.

İlgili Haberler

Baltık Denizi'nde yanan Rus kargo gemisi
dunya

Rus kargo gemisi Baltık'ta drone saldırısı sonrası yanmaya devam ediyor

Finlandiya kıyı güvenliğine göre, dün Baltık Denizi'nde drone saldırısına uğrayan Rus kargo gemisi Sparta II'deki yangın hâlâ söndürülemedi.

2 dakika önce
Antalya'daki BM iklim zirvesinde konferans salonu
dunya

Antalya'daki iklim zirvesinde sonu gelmeyen bekleyiş

Antalya'daki VN iklim zirvesinde sonuç bildirisi için müzakereler sürerken, iklim zirvelerinin yapısı ve oylama sistemi tartışılıyor.

4 saat önce
Antalya'da düzenlenen iklim zirvesi binası
dunya

Türkiye'deki iklim zirvesi anlaşmasız sona erme riskiyle karşı karşıya

Antalya'da süren iklim zirvesinde AB ülkeleri ile petrol üreticisi ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle uzlaşma sağlanamıyor; zirve en uzun iklim toplantısı olma yolunda.

4 saat önce
Endonezya'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında yükselen dumanlar
dunya

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: Ölü ve kayıplar var

Batı Cava'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında en az üç işçi hayatını kaybetti, 36 kişi kayıp. Yangın söndürme ve arama çalışmaları sürüyor.

5 saat önce