İlaç firmaları yoksul ülkeler için fiyat politikasını değiştiriyor
Access to Medicine Foundation'ın yeni endeksine göre büyük ilaç şirketleri, yoksul ülkelerde hayat kurtaran ilaçları daha erken ve daha ucuza sunmak için adımlar atıyor.

Büyük ilaç şirketleri, hayat kurtaran yeni ilaçlarını Afrika, Latin Amerika ve Asya'nın bazı bölgeleri gibi ekonomik açıdan daha zayıf ülkelerde daha erken ve daha ucuza sunmaya yönelik adımlar atıyor. Bu durum, araştırma kuruluşu Access to Medicine Foundation'ın son yirmi yılı kapsayan çalışmalarından ortaya çıkıyor. Vakıf bugün onuncu endeksini yayımladı. İki yılda bir hazırlanan ve alanında referans kabul edilen araştırma, dünyanın en büyük ilaç firmalarının yoksul ülkelerdeki insanlara yenilikçi ilaçlara erişim sağlama konusunda ne durumda olduğunu ortaya koyuyor.
Access to Medicine Foundation direktörü Marijn Verhoef, yirmi yıl önce ilaç şirketlerinin çoğu yöneticisi için bu bölgelerde pahalı ilaçları hızla hastalara ulaştırma hedefi koymanın öncelik olmadığını söylüyor. Verhoef'e göre bu tablo artık gerçekten değişmiş durumda. Yeni ilaçlar daha önce yoksul ülkelere gittiğinde, genellikle patent nedeniyle pahalı olan bu ilaçlar hayırseverlik programlarının bir parçası olarak istisna niteliğinde sunuluyordu. Şimdi ise düşük ve orta gelirli ülkelerde ilaca erişim sorumluluğu ilaç firmalarının en üst yönetim kademelerinde bulunuyor.
Bazı ilaçlar için patent esnetiliyor
Bunun sonuçları da görülmeye başladı. Bazı yeni ilaçların henüz geliştirme aşamasındayken, yüksek maliyetleri karşılamakta zorlanan ülkeler için uygun fiyat düşünülüyor. Örneğin belirli bölgelerde yeni ilaçların patentlerinden kısmen vazgeçilebiliyor. Yerel üreticiler, ilacın daha ucuz jenerik versiyonlarını doğrudan üretmek için lisans alabiliyor.
Gilead'ın geliştirdiği lenakapavir adlı yeni HIV iğnesi bunun güncel bir örneği. Yılda iki kez yapılan iğne, HIV negatif kişileri enfeksiyon kapmaktan koruyor. Bu, tıbbi bir atılım olarak nitelendiriliyor. Bu iğneyle yürütülecek geniş kapsamlı kampanyalar, ilacın büyük ölçekte erişilebilir hale gelmesi durumunda, Güney Afrika'daki süregelen HIV salgınını zamanla durdurabilir. Normal koşullarda bu tür bir süreç en az on yıl alıyor; çünkü patentlerin süresi ancak o zaman doluyor ve Güney Afrika için daha ucuz jenerik versiyonlar piyasaya çıkabiliyor. Oysa Gilead, şimdiden diğer üreticilere 120 düşük ve orta gelirli ülke için daha ucuz bir versiyon (iğne başına 40 dolar) üretme imkânı tanıyor. Orijinal ilacın ABD'deki katalog fiyatı ise kişi başı yılda 28 bin doları aşıyor.
Güney Afrika ucuz versiyonu bekliyor
Yaklaşık 8 milyon kişinin HIV ile yaşadığı ve her ay binlerce yeni enfeksiyonun görüldüğü Güney Afrika'da, lenakapavirin uygun fiyatlı versiyonu büyük bir beklentiyle bekleniyor. Çünkü ancak bu sayede ilaç geniş çaplı sunulabilecek.
Güney Afrika'nın önde gelen HIV araştırmacılarından Profesör Linda-Gail Bekker, Kaapstad'daki Desmond Tutu Health Foundation'daki ofisinde, Güney Afrika gibi ülkeler için bu koruyucu iğneye erişimin son derece önemli olduğunu söylüyor. Bekker, "En çok ihtiyaç duyulan yerde kullanılmıyorsa yeniliklerin bize faydası olmaz" diyor. Bu durum şu anda Güney Afrika'da da yaşanıyor. Lenakapavirin pahalı orijinal versiyonu, başta AIDS'le mücadele olmak üzere çeşitli alanlarda çalışan uluslararası Global Fund tarafından desteklenerek sunuluyor; ancak yüksek fiyat nedeniyle bu arz sınırlı kalıyor. Bekker, "Yeni enfeksiyonlarla etkili biçimde mücadele etmek için milyonlarca iğne yapmamız gerekirken aslında damla damla geliyor. Korona aşılama kampanyası gibi bir ölçek düşünün" diye konuşuyor.
Koruyucu iğne özellikle genç kadınlar için büyük fark yaratabilir. Güney Afrika'da bu grup HIV kapma açısından özellikle büyük risk altında. Bekker, erkek prezervatifinin uzun yıllar HIV mücadelesinin temel taşı olduğunu, ancak herkesin prezervatif kullanımını ya da güvenli seks konusunu bir partnerle konuşup bunu uygulatamadığını anlatıyor. Ona göre Güney Afrika'da her hafta yaklaşık bin genç kadın HIV kapıyor.
Bekker yine de iğneye erişimin HIV salgınının kısa sürede kontrol altına alınacağı anlamına gelmediğini düşünüyor. ABD'nin de aralarında bulunduğu bazı kaynakların yardım parasını geri çekmesi nedeniyle örneğin bilgilendirme çalışmaları için daha az kaynak var. Bekker, "Bir alanda kazanım sağlanırken AIDS mücadelesinde de geri adımlar atılıyor" diyor.
Access to Medicine Foundation'dan Verhoef de bu gelişmeleri ciddi bir aksilik olarak görüyor. Yine de bu durum, araştırma aşamasındayken ilacı olabildiğince hızlı ve uygun fiyatlı hale getirme yollarının düşünüldüğü bu HIV iğnesi modelinin ilaç sektöründe yeni bir standart haline geleceğine dair umudunu azaltmıyor. Verhoef, "Kanser ya da diyelim ki diyabet de yalnızca zengin Batı'da görülmüyor" diyor ve ekliyor: "Örneğin Afrika'da bu hastalardan çok sayıda var. İlaç sektörünün bu hastalıklara da HIV'de olduğu gibi yaklaşmasını umuyoruz."
Bu haber NOS Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Chemseks sorunları artıyor, uzman yardım bulmak zorlaşıyor
Hollanda'da uyuşturucu etkisi altında uzun süreli seks yapan kişilerin sayısı artıyor. Uzman kuruluşlar, ülkenin birçok yerinde yeterli özel yardımın bulunmadığını belirtiyor.

Rijssen'li Stanislav (24) Moskova'dan yaşamını anlatıyor
Rijssen'den 24 yaşındaki Stanislav Rotmensen, savaşın ortasında gönüllü olarak Rusya'ya taşındı ve Moskova'daki yaşamını YouTube'da paylaşıyor.

Bazı hastaneler Zilveren Kruis hastalarını yıl sonuna kadar kabul etmiyor
Zilveren Kruis sigortalı bazı hastalar, planlı tedavileri için bazı hastanelerde yılbaşına kadar randevu alamıyor. Hastaneler bütçelerinin tükendiğini belirtiyor.

Batı Nil virüsü vakaları 81'e çıktı, ölü sayısı 13 oldu
Hollanda'da Batı Nil virüsü nedeniyle bu yılki vaka sayısı 81'e, virüsle bağlantılı ölüm sayısı ise 13'e yükseldi.

