İngiltere Başbakanı kölelik için özür diyaloğuna açık

İngiltere Başbakanı Burnham, ülkenin kölelik geçmişi nedeniyle özür dileme konusunda görüşmeye açık olduğunu, ancak tazminat ödemelerine sıcak bakmadığını belirtti. The Guardian gazetesinde yayımlanan görüş yazısında Burnham, konunun Kral Charles'ın Karayipler turu sırasında yeniden gündeme geldiğini ifade etti.

İşçi Partisi lideri Burnham, yazısında "yıllardır İngiliz Milletler Topluluğu içinde köleliğin mirası hakkında samimi bir diyalog talep edildiğini" kaydetti. 56 üyeli topluluğun büyük bölümünün geçmişte köleliğin yasal olduğu İngiliz kolonileri olduğunu hatırlattı.

Geçmişle yüzleşme vurgusu

Burnham, "kafamızı kuma gömerek İngiliz Milletler Topluluğu'nun işleyişine zarar verdik" değerlendirmesinde bulundu. "Bu nedenle trans-Atlantik köle ticaretinden etkilenenlerle yapılandırılmış bir diyalog başlatacağız. İngiliz devleti adına özür çağrısına kulak vermek bunun önemli bir parçası olacak ve buna açığım" ifadelerini kullandı.

Bu taahhüt, İngiliz hükümetinin şimdiye kadar gitmeye istekli olduğu noktanın ötesine geçiyor. Dönemin başbakanı Blair 2007'de derin üzüntü ve pişmanlık dile getirmiş olsa da İngiliz hükümeti adına tam bir özür hiç gelmedi. Muhafazakâr Parti'den eski başbakan Sunak 2023'te "tarihimizi didik didik etmenin ileriye giden bir yol olmadığını" söylemiş, Burnham'ın partidaşı ve selefi Starmer da "tarihin değiştirilemeyeceğini" belirtmişti.

Burnham artık köleliğin sonuçlarının "dünyamızı hâlâ etkilediğini" kabul ediyor. Konunun İngiliz Milletler Topluluğu içindeki ilişkilere zarar verdiğini düşünen Burnham, bu "zorlu konuşmayı" yaparak bağların güçlendirilebileceğine inanıyor. Ancak tazminat ödemelerini yine de reddediyor. "Bunun doğru yanıt olduğunu düşünmüyorum. Bugünkü İngiliz halkının, başka bir dönemde ve başka yasalarla yaşanmış, ne kadar ağır olursa olsun tarihi hatalardan sorumlu tutulabileceğine inanmıyorum" diyor.

Borç yapılandırması önerisi

Burnham bunun yerine birçok ülkenin altında ezildiği borçlarla ilgili bir şeyler yapılıp yapılamayacağını incelemek istiyor. Vade uzatımı veya faiz indirimi gibi seçenekleri değerlendirmek üzere eski başbakan Gordon Brown'dan bu konuya eğilmesini istedi.

İngiliz Milletler Topluluğu üyesi Barbados'un Başbakanı Mia Mottley diyaloğu memnuniyetle karşılıyor, ancak tazminat talebinden vazgeçmiyor. "Görüşmeler önemli çünkü henüz her konuda aynı düşünmüyoruz, özellikle tazminat konusunda. Bunu açık ve saygılı bir şekilde söylemeye devam edeceğiz, ancak bazı konulardaki samimi görüş ayrılığı diğer alanlardaki ilerlemeyi engellememeli" diyor.

İngiliz tarafının bu adımı, Kral Charles'ın Karayipler'deki bazı İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerine yaptığı yüklü ziyaret sırasında geldi. Kral, yarın Burnham ile birlikte kölelik geçmişinin de gündemde olduğu İngiliz Milletler Topluluğu konferansına katılacak. Charles dün Guyana'da 1823'te bir köle isyanının İngiliz plantasyon sahipleri tarafından sert biçimde bastırıldığı yeri ziyaret etti. Kral, onlarca yenilmiş özgürlük savaşçısının idam edildiği noktayı da gördü. İzlenimleri hakkında alenen konuşmadı. Bu tür açıklamalar bakanlık sorumluluğu nedeniyle hassas olabilir. BBC'ye göre günün ilerleyen saatlerindeki diğer ziyaretlerde özür ve tazminat taleplerine dikkat çekmek isteyen "küçük ama gürültülü bir grup gösterici" vardı.