İşçi sömürüsü ihbarları arttı, failler cezasız kalıyor

İnsan Ticareti ve Çocuklara Yönelik Cinsel Şiddet Ulusal Raportörü'nün yıllık raporuna göre, geçen yıl işçi sömürüsü ihbarlarının sayısı arttı. Artış özellikle horeca (yiyecek-içecek ve konaklama) ile tarım sektöründe çalışan personelin sömürülmesine ilişkin.

Ulusal Raportör Conny Rijken, "İşçi sömürüsü mağdurlarının sayısı bir önceki yıla göre yüzde 13 arttı" dedi. "Horeca sektöründe ihbar sayısı iki katına çıktı, tarım ve balıkçılıkta ise neredeyse üç katına çıktı."

İşçi sömürüsü, bir kişinin insanlık dışı koşullarda çalışmaya zorlanması, tehdit, şiddet, gasp, dolandırıcılık veya yanıltma gibi unsurların devreye girmesi durumunda söz konusu oluyor. Rijken, "Çoğu zaman kötü koşullar, uzun çalışma günleri ve düşük ücret ödenen personel de işin içine giriyor" diye konuştu.

Raportör, emek yoğun sektörlerdeki ihbar artışına dikkat çekiyor. "Horecada insanları kolayca gözden uzak tutabiliyorsunuz; örneğin mutfağın arkasında, odalarda. Gece saatlerinde ise denetim yok denecek kadar az. Tarımda ise personelin sıklıkla uzak yerlerde çalıştığını görüyorsunuz. Tüm toplumdan gözünü ve kulağını açık tutmasını istiyoruz, ancak bu tür yerlerde bu oldukça zor" değerlendirmesini yaptı.

Mağdurlar farklı ülkelerden geliyor

Horeca sektöründeki işçi sömürüsü mağdurları farklı ülkelerden geliyor; özellikle Bangladeş, Türkiye ve Suriye'den. Tarım, ormancılık ve balıkçılık alanındaki işçi sömürüsü ihbarlarında ise en büyük grubu Romen uyruklu mağdurlar oluşturuyor. Onu Polonyalı mağdurlar takip ediyor.

Ulusal Raportör Conny Rijken, Hollanda'da insan ticareti ve çocuklara yönelik cinsel şiddetin niteliği ve boyutu hakkında hükümete rapor sunuyor. Raportör ayrıca bu alanlardaki politikaların etkilerini izliyor ve insan ticareti ile çocuklara yönelik cinsel şiddete karşı mücadelenin iyileştirilmesi için önerilerde bulunuyor.

Hollanda'da işçi sömürüsü ceza hukuku kapsamına giriyor. Raportöre göre faillerin takibi konusunda ise geride kalınıyor. Rijken, "İşgücü piyasasındaki kişilerin kırılgan konumu ve sömürü risklerine yönelik ilgi giderek artmasına rağmen, uygulamada failleri tespit etmek ve ceza hukuku yoluyla takip etmek hâlâ zor" dedi. "2025'te Çalışma Denetimi 57 soruşturma başlattı. Yalnızca on dava Savcılık'a devredildi."

Savcılık'tan raportöre eleştiri

Savcılık (Openbaar Ministerie), Ulusal Raportör'ün bu açıklamalarına eleştirel yaklaşıyor. Bir sözcü, "Biz çok sayıda davayı mahkemeye taşıyoruz ve bunun için yoğun çalışıyoruz" dedi. "İşçi sömürüsü soruşturması karmaşık, uzun zaman alıyor ve dikkatle yürütülmesi gerekiyor."

Bu hafta iki işçi sömürüsü davası mahkemeye taşındı. Arnhem'de çarşamba günü bir Hint restoranında personeli sömürdükleri iddiasıyla bir erkek ve bir kadın hakkında dava görüldü. Amsterdam'da ise Savcılık dün, başka bir kadını sömürdükleri ve kötü muamelede bulundukları iddia edilen iki kadın için yıllar süren hapis cezası talep etti.

Savcılık, "Ayrıca bir soruşturma sırasında işçi sömürüsünden söz etmek için yeterli dayanak bulunmadığı ortaya çıkabilir" dedi. Savcılık bu nedenle işverenleri takip etmek için başka yollar da arıyor. "Sık sık idare hukukunu devreye sokuyor ve işverenlere para cezası kesiyoruz, ancak bu rapora dahil edilmiyor."

Çalışma Denetimi de bunu doğruluyor. Bir sözcü, "İspat yükü ağır, sıklıkla karmaşık davalar söz konusu ve iş çok yoğun. İşçi sömürüsünde ilerleyemiyorsak, ceza hukukundaki başka imkânları, örneğin dolandırıcılık veya kara para aklamayı deniyoruz. Böylece kötü uygulamalara müdahale edebiliyoruz. Ancak bu eylemler raportörün rakamlarına yansımıyor. Bu da tüm çalışmamıza haksızlık ediyor" dedi.

Çalışma Denetimi ile Savcılık ortak hareket ediyor. Sözcü, "Geniş bir yaklaşımımız var ve bunu başarılı buluyoruz. Bu yıl idare hukuku yoluyla örneğin Amsterdam'daki spor salonuna para cezası kestik" ifadelerini kullandı.

Ulusal Raportör Conny Rijken için para cezaları yeterli değil. "Cezalar sıklıkla ödenmemiş ücret için kesiliyor ve o zaman mağdurlar insan ticareti mağduru olarak kabul edilmiyor" dedi. "Bu durumda ihtiyaç duydukları korumayı da alamıyorlar. Bazı şirketlerin bu cezaları hesaplarına kattığını biliyoruz; o zaman aslında onları bu şekilde yakalayamıyorsunuz."