İspanya'da tren kazası sonrası öfke ve endişe büyüyor

İspanya'da Madrid'in yaklaşık 140 kilometre güneyindeki Urda köyü yakınlarında meydana gelen tren kazasının ardından ülkede öfke ve endişe hakim. Dün sabah bir yüksek hızlı tren, durmakta olan bir trene tam hızla çarptı. Kazada en az 69 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi de yaralandı. Bu, ülkede bu yıl yaşanan üçüncü ölümlü tren kazası oldu. İspanyollar, benzer bir olayın nasıl bir kez daha yaşanabildiğini sorguluyor.

Ulaştırma bakanı ilk olarak 'insan hatası' dedi

İspanya Ulaştırma Bakanı Óscar Puente, kazayı dün bir çalışanın insan hatasına bağladı. Ancak sonraki incelemeler, kazanın yalnızca bununla açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Kazadan önce bilgisayar sisteminde de birden fazla arıza meydana geldiği belirtiliyor.

Bazı İspanyollar artık trenle seyahat etmenin güvenli olup olmadığını soruyor. İspanya Demiryolu Güvenliği Devlet Ajansı'nın (Agencia Estatal de Seguridad Ferroviaria) raporlarına göre ülkede ciddi tren kazalarının sayısı son on yılda arttı. Son dört yılda yaşanan ölümlü kazaların sayısı, yakın tarihin en yüksek düzeyine çıktı.

2025 yılında bu sayı 69 olarak kaydedildi. Bu yıl ise iki ölümlü kazada toplamda yüzden fazla kişi hayatını kaybetti. Ocak ayında Córdoba yakınlarında bir yüksek hızlı trenin raydan çıkması sonucu 46 kişi ölmüştü. Tren yan hatta geçerek başka bir yüksek hızlı trene çarpmıştı. Raydan çıkmanın, raylarda önceden var olan bir çatlak nedeniyle meydana geldiği değerlendiriliyor.

Bakım harcamaları ve grev

Tren makinistleri sendikası Semaf, 2025 yılında hükümetten bakım protokolünün acilen gözden geçirilmesini istemişti. Sendika başkanı, RTVE'ye yaptığı açıklamada derneklerinin azami hızın düşürülmesini ve daha fazla önleyici bakım yapılmasını önerdiğini söylemişti.

İspanya, yaklaşık 4 bin kilometrelik yüksek hızlı tren hattıyla Çin'in ardından dünyada en uzun hızlı tren ağına sahip ülke konumunda. Hat yoğun biçimde kullanılıyor: 2025'te 44,5 milyon yolcu yüksek hızlı tren ağını kullandı. Avrupa Komisyonu verilerine göre ise İspanya, 2018-2022 arasında demiryoluna yaptığı toplam harcamanın yalnızca yüzde 16'sını mevcut sistemlerin bakımına ayırdı. Fransa ve Almanya, toplam harcamalarının yaklaşık üçte birini mevcut hatların bakımı, yenilenmesi ve iyileştirilmesine ayırıyor.

Her iki kazanın yaşandığı Madrid-Sevilla hattı, eski bir sistem kullanıyor. Bir kaynağın El País gazetesine verdiği bilgiye göre bu sistemin değiştirilmesi gelecek yılın ilk çeyreğinde planlanmıştı.

Ocak ayındaki ölümlü kazanın ardından Semaf, demiryolu güvenliğinin artırılması için üç günlük grev ilan etmişti. İlk günde sendika hükümetle anlaşmaya varmış ve bakıma 1,8 milyar euro yatırım yapılacağı açıklanmıştı.

Tren makinistleri bugün de demiryolu güvenliğinde yapısal iyileştirme talebiyle greve gitti. Grev daha önceden planlanmıştı ancak sendikaya göre bu kazayla birlikte aciliyet kazandı. Sendika yine de kazanın nedeniyle ilgili ayrıntılar açıklanana kadar spekülasyon konusunda temkinli olunması çağrısında bulundu.

Diğer tren sendikası CSIF, Ulaştırma Bakanı Puente'den 'sorumluluk almasını' ve istifa etmesini istiyor. CSIF, bakanın kazayı bir çalışanın insan hatasına bağlamasını 'uygunsuz' buluyor ve çalışanın 'günah keçisi' yapıldığını savunuyor. Sendika, 'olayları başlatan bilgisayar sistemindeki ilk arızaya rağmen bakan tüm sorumluluktan kaçtı' görüşünü dile getiriyor.

29 Kasım'da yapılacak İspanya seçimlerine 31 gün kalırken politikacıların da demiryolu sorunlarını kampanyalarına taşıdığı görülüyor. Çeşitli adaylar kaza bölgesinde destek mesajları verdi. Türk okuyucuya hatırlatmak gerekirse İspanya'da yüksek hızlı tren ağı devlet demiryolu şirketi Renfe tarafından işletiliyor ve bu hatlar Avrupa'daki en yoğun kullanılan ağlardan biri.