İsrail, Gazze toplantılarını Avrupa'ya karşı koz olarak kullanıyor

İsrail, Gazze'nin geleceğine ilişkin uluslararası toplantıları, kendisine yönelik eleştirileri nedeniyle Avrupa ülkelerine baskı kurmak için giderek daha fazla kullanıyor. İspanya ve Hollanda temsilcilerinin ardından İsrail, şimdi de İngiliz temsilcileri IGSC'den (Gazze Uluslararası Koordinasyon Merkezi) çıkarmayı değerlendiriyor.

Financial Times'ın (FT) haberine göre, Almanya ve İtalya'ya yönelik tedbirler de görüşüldü.

Hollanda, temsilcilerinin gönderilmesini kabullenirken, siyasi anlaşmazlıkların bu kararın gerekçesi olmaması gerektiğini savunuyor. Dışişleri Bakanlığı NOS'a yaptığı açıklamada, “Hollanda, İsrail'in IGSC'deki Hollandalı temsilcilerini geri çekme kararına saygı duyuyor. Ancak Hollanda bu adımı üzüntüyle karşılıyor ve Bakan bu durumu İsrailli mevkidaşına iletti” dedi.

IGSC'nin rolü ve kapsamı

IGSC, İsrail ile Hamas arasında geçen yıl ekim ayında ABD'nin baskısıyla varılan ateşkes anlaşmasının uygulanmasını yönetmek üzere kuruldu. Merkezi Amerikalı askerler yönetiyor; İsrail ordusu ve yaklaşık elli ülke ile uluslararası kuruluştan onlarca asker ve diplomatla birlikte çalışıyorlar. Merkezden Gazze'ye yapılan insani yardım akışı izleniyor ve bölgenin geleceğine dair anlaşmalar koordine ediliyor.

İsrail, geçen hafta iki Hollandalı temsilciyi, Dışişleri Bakanı Sa'ar'ın “İsrail karşıtı önlemler” olarak nitelediği gerekçelerle toplantılara almamıştı. Sa'ar, özellikle Hollanda'nın işgal altındaki Batı Şeria, Golan Tepeleri ve Doğu Kudüs'teki yasa dışı yerleşimlerde üretilen ürünlere yönelik ticaret yasağını hatırlatmıştı.

İngiltere ve diğer ülkeler tehdit altında

İngiliz temsilcilerin uzaklaştırılması çok daha kapsamlı bir adım olur. Birleşik Krallık, ABD'den sonra merkezdeki en büyük ikinci delegasyona sahip ve yardımcı komutan bir İngiliz. Yeni Britanya hükümeti, Başbakan Burnham önderliğinde İsrail üzerindeki baskıyı artırmak istiyor ve işgal altındaki bölgelerdeki İsrail yerleşim ürünlerine ticaret yasağı getirmeyi düşünüyor.

FT'ye göre Almanya ve İtalya da İsrail'in iç görüşmelerinde olası dışlama için adı geçen ülkeler arasında. Ancak bir İtalyan hükümet yetkilisi, her iki ülkenin de merkezden çıkarılacağı yönündeki haberleri yalanladı.

Bu durum, Gazze konusunda uluslararası iş birliğini sağlamayı amaçlayan bir organın, İsrail'in Avrupalı müttefikleriyle yaşadığı anlaşmazlıkların bir parçası haline gelmesine yol açıyor. Hollanda bu gelişmeyi sorunlu buluyor. Dışişleri Bakanlığı, “Hollanda hükümeti, bu ilişkilendirmeyi üzüntüyle karşılıyor; çünkü ülkelerin ABD barış planının uygulanmasına katkı sağlayabilecek uzmanlıkları var. Bu sonuçta İsrail'in de çıkarınadır” açıklamasını yaptı.

Dışlama, bu Avrupa ülkelerinin Gazze'ye yardım ve yeniden imar için mali katkı sağlamasıyla da çelişiyor. Hollanda, 7 Ekim 2023'ten bu yana mevcut katkılarına ek olarak, büyük kısmı Gazze Şeridi'ne yönelik insani yardım için 94,2 milyon avro ek kaynak ayırdı. Ayrıca Hollanda, Gazze'deki su altyapısının onarımı için UNICEF'e 20 milyon avro ve acil yardımdan temel hizmetlerin yeniden inşasına geçişi sağlayacak BM Horizon Fonu'na 5 milyon avro katkı sağlıyor. İspanya ve Birleşik Krallık da on milyonlarca avro yardım ve yeniden inşa desteği verdi.

Bu durum, İsrail'in aynı ülkelerin mali katkılarını beklerken onları merkezden dışlamasıyla garipliğe yol açıyor. Daha fazla Avrupa ülkesinin dışlanması halinde, bağışçı ülkelerin kendi katkılarıyla finanse edilen planların uygulanmasında ne kadar etkili olabileceği sorusu da giderek önem kazanıyor.

İsrail'in merkeze katılacak ülkeleri tek başına belirleyip belirleyemeyeceği henüz net değil. FT'ye konuşan kaynaklar, daha fazla ülkenin dışlanması için ABD Başkanı Trump tarafından kurulan ve yönetilen, çoğunlukla otoriter ülke liderlerinden oluşan Barış Konseyi'nin onayının gerektiğini öne sürüyor. Başka bir kaynak ise İsrail'in ev sahibi ülke olarak kendi topraklarına kimin girebileceğine kendisinin karar verdiğini söylüyor.

Tartışma hassas bir dönemde yaşanıyor. Barış planının uygulanması büyük ölçüde tıkanmış durumda. İsrail hâlâ Gazze'nin yarısından fazlasını kontrol ediyor, Hamas silah bırakmadı ve büyük ölçekli yeniden imar çalışmaları başlamadı. Bu sırada yaklaşık 2 milyon Gazze sakini hâlâ temel hizmetlere erişemiyor ve yeniden kış yaklaşıyor.