İsrail'de Gaza belgeseline sert tepki: bakan vatandaşlığı geri almak istiyor

İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor'un çektiği NAZA adlı belgesel, İsrail'de yoğun tepkiyle karşılandı. Filmde, İsrail ordusu ve istihbarat birimlerinden 24 anonim kaynak, Gazze'ye yönelik saldırılarda çok sayıda sivilin ölümüne izin verilmesini ve bombardımanlarda yapay zekâ kullanımını anlatıyor.

Belgeselin adı, İbranice "nezek agavi" yani "yan hasar" ifadesinden geliyor. İsrail istihbaratı bu terimi, Gazze'ye düzenlenen bir hava saldırısında kaç sivilin ölebileceğinin tahmini için kullanıyor. Görüntüler Tel Aviv'de çatılarda geceleyin büyük bir gizlilik içinde çekildi. Röportajlardan birinde bir kaynak, tek bir Hamas militanını etkisiz hale getirmek için 500 sivilin öldürülmesine izin verildiğini öne sürüyor.

Belgeselin yapımcıları yaptıkları açıklamada filmi, "İsrailliler olarak konumumuzu kullanıp ülkemizin sorumlu olduğu Filistinli sivillerin kitlesel ölümlerinin arkasındaki sistemleri araştırma görev bilinciyle" çektiklerini belirtti.

Bakan Zohar 'vatana ihanet' dedi, vatandaşlık incelemesi istedi

İsrail'de belgesele yönelik eleştiriler sertleşti. Kültür Bakanı Miki Zohar belgeseli "iğrenç" olarak nitelendirerek "vatana ihanet" ifadesini kullandı. Zohar dün iki İsrailli yapımcının vatandaşlığının geri alınabileceğini söyledi. İsrail hukukunda vatana ihanet, ağır casusluk veya terörizm gibi durumlarda bu mümkün. Bakan Zohar bugün İçişleri Bakanlığı'na bir mektup göndererek belgeselin yapımcılarının vatandaşlığının geri alınıp alınamayacağının araştırılmasını istedi.

Muhalefet lideri Naftali Bennett, X platformunda yaptığı paylaşımda belgeseli "oğullarımıza ve kızlarımıza yönelik iğrenç bir kan iftirası" olarak değerlendirdi. Eski Savunma Bakanı ve muhalefet adayı Avigdor Lieberman da yönetmenleri "İsrail düşmanı" diye nitelendirdi.

İsrail ordusu ise tüm suçlamaları reddediyor. Ordu sözcüsü, iddialara yanıt verebilmek için belgeselin tamamını görmek istediklerini belirterek yapımcılara çağrıda bulundu.

Ordu daha önceki bir açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştı: "Yayınlananlara göre film, kimlikleri doğrulanamayan kişilerin anonim ifadelerine dayanıyor. Örneğin bu kişilerin gerçekten İsrail ordusunda görev yapıp yapmadığı, hangi görevde bulunduğu veya suçlamaların yöneltildiği olaylara karışıp karışmadığı tespit edilemiyor."

Film geçen perşembe Venedik Film Festivali'nde prömiyerini yaptı ve 25 dakika ayakta alkışlandı.

Belgesel cumartesi günü Jüri Özel Ödülü'nü aldı. Jüri başkanı Maggie Gyllenhaal, filmi büyük cesareti ve zekâsı nedeniyle övdü ve bir sistemin nasıl işlediğini kendine özgü bir biçimde gösterdiğini söyledi.

İsrailli yapımcılar Yuval Abraham ve Rachel Szor, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin İsrail tarafından yerinden edilmesini konu alan ve geçen yıl Oscar kazanan No Other Land belgeselinin ekibinde de yer almıştı.

Bu tür tanıklıklar ilk kez ortaya çıkmıyor. Nisan 2024'te İsrail-Filistin ortak yayını +972 Magazine, İsrail ordusunun Gazze'deki bombardımanlarda hedef seçmek için çok az insan denetimiyle yapay zekâ kullandığını yazmıştı. O dönem de İsrail ordusu suçlamaları yalanlamış, silahlı militanlara ilişkin bilgilerin bulunduğu "basit bir veri tabanından" söz etmiş ve saldırılması onaylanan militanların listesinin bulunmadığını savunmuştu.