Japonya'da savaş anma töreninde pişmanlık yok

Japonya, II. Dünya Savaşı'nın sona erdiği günü anarken Başbakan Takaichi yönetimi, yalnızca kendi kayıplarını ön plana çıkardı. Ülkenin Asya'da yürüttüğü savaş ve işgal dönemindeki şiddetten söz edilmedi, pişmanlık ifadesi kullanılmadı. Savunma Bakanı Koizumi ise aynı gün, savaş suçlularının da anıldığı tartışmalı Yasukuni Tapınağı'nı ziyaret etti.

Koizumi, sabah saatlerinde Tokyo'daki tapınağa gitti ve gazetecilerin sorularını yanıtlamadan ayrıldı. İktidardaki Liberal Demokrat Parti'nin (LDP) üst düzey isimleri de törene katıldı. Başbakan Takaichi tapınağa gitmedi; ancak bir parti üyesi aracılığıyla maddi katkıda bulundu. Takaichi, bu katkıyı LDP başkanı sıfatıyla ve kendi özel kaynaklarından yaptığını açıkladı. Böylece tapınağa bizzat gitmenin getireceği siyasi ve diplomatik riskten kaçınarak sembolik bir katılım sağladı.

Koizumi'nin ziyareti ve tartışmalı yönleri

Savunma Bakanı Koizumi'nin ziyareti ayrıca hassas bir konu. Koizumi, Japon Öz Savunma Kuvvetleri'nin başında bulunuyor. Bakanlığı, askeri birliklerin Yasukuni'ye ortak ziyaretlerini yasaklıyor çünkü Japon anayasasına göre devlet ve din işleri ayrı. Koizumi'nin ziyareti özel bir ziyaret olarak değerlendirilse bile, görevi nedeniyle bu ayrımı yapmak zor görünüyor.

Başbakan Takaichi, Koizumi'nin ziyaretinden birkaç saat sonra ulusal anma töreninde konuştu. Savaş sırasında ve hemen sonrasında ölen yaklaşık 3,1 milyon Japon'u andı. "Savaşın dehşetini bir daha asla yaşatmayacağız" dedi. Ancak konuşmasında 'pişmanlık' ve 'bir daha savaşmama' sözlerine yer vermedi. Geçen yıl selefi Şigeru İşiba bu ifadeleri konuşmasına eklemişti. Takaichi, siyasi akıl hocası Şinzo Abe'nin izlediği çizgiyi sürdürüyor; Abe, 2013'ten bu yana pişmanlık ifadelerini konuşmalardan çıkarmıştı.

Çin ve Güney Kore'nin tepkileri

Çin, Japonya'nın bugünkü anma törenini sert bir dille kınadı. Çin yönetimi, Japon siyasetçilerin savaş suçlarını 'gizlemeye ve tarihi gerçekleri çarpıtmaya' çalışarak 'yeniden silahlanmanın önünü açtığını' savunuyor. Çin'e göre Japonya, bölgedeki gücünü artırmak için silahlanıyor. Çinliler, sosyal medyada Yasukuni ziyareti fotoğraflarının altına yorum yaparak tepkilerini dile getirdi; bazıları hükümete Japonya üzerindeki baskıyı artırma çağrısı yapıyor. Güney Kore ise daha temkinli. Resmi haber ajansı Yonhap, Japonya Başbakanı'nın pişmanlık ifade etmediğini aktarırken, Takaichi'nin tapınağa gitmediğini de vurguladı.

Ziyaret ve ifadelerin zamanlaması da dikkat çekiyor. Japonya ile Çin arasındaki ilişkiler son dönemde daha da kötüleşti. Takaichi, parlamentoda Tayvan konusunda bir kriz durumunda Japonya'nın askeri müdahalesinin gerekçeli olabileceğini ima etmişti. Hükümet, savunma harcamalarını hızla artırıyor ve orduyu güçlendiriyor. Pekin bu politikaları 'Japon militarizminin geri dönüşü' olarak görüyor. Güney Kore ile ilişkilerde ise Kuzey Kore tehdidi ve Çin'in artan gücü nedeniyle savunma iş birliği geliştirilmeye çalışılıyor; ancak her iki ülkede de Japonya'nın işgal ve sömürge döneminin acıları hâlâ hafızalarda. Güney Kore, 1910'dan 1945'e kadar Japonya'nın sömürgesiydi; Çin'in büyük bölümü ise 1930'larda Japon işgaline uğradı.

Bugünkü gelişmeler, Takaichi hükümetinin milliyetçi çizgisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor: Japonya'nın kendi savaş kurbanları ve güçlü bir ordu ön planda tutulurken, Asya'daki saldırıları ve yol açtığı acılar göz ardı ediliyor. Bu durumun, Güney Kore ile yakınlaşmayı zorlaştırması ve Çin'le gerilimi artırması bekleniyor.