Jetten: ABD'nin Rusya'yla yaptığı dizel anlaşması iptal edilmeli

D66 lideri Rob Jetten, Amerika Birleşik Devletleri'nin Rusya ile yaptığı dizel anlaşmasının "istenmeyen ve akılsızca" olduğunu belirterek anlaşmanın "masadan kaldırılması" gerektiğini söyledi. Jetten bu açıklamayı salı akşamı, önümüzdeki perşembe ve cuma günü yapılacak Avrupa zirvesiyle ilgili parlamentodaki Tartışma sırasında yaptı.

Hafta sonundan önce Trump, Rusya'nın derhal 300 bin ton dizel sevkiyatı yapacağını açıklamıştı. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları nedeniyle yakıt fiyatları yükselmiş durumda. Trump bu anlaşmayla fiyatları düşürmeyi umut ediyor.

Ukrayna bu gelişmeye öfkeli. Ülke zaten yoğunlaşan Rus saldırıları altında ezilirken, bu anlaşmayla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in savaş kasasının daha da dolacağını görüyor.

Parlamentoda kafa karışıklığı

Millet Meclisi'nde kafa karışıklığı hakim. Geçen hafta Savunma Bakanı Dilan Yesilgöz Rusya'yı hâlâ "düşman" olarak nitelendirmişti. Bu, çelişkilerle dolu bir durum. SP milletvekili Sarah Dobbe bunu birkaç cümleyle özetlemeye çalıştı: "Başbakan, müttefikimiz ABD'nin düşman Rusya'yı finanse etmesi ve bizden aynı düşmana karşı savunmamız için ekonomimizin yüzde 5'ini NATO'ya harcamamızı talep etmesi konusunda ne düşünüyor?"

Jetten, Trump'ın geçen yaz Lahey'deki NATO zirvesinde diğer müttefiklere dayattığı NATO normuna ilişkin net bir yanıt verdi: "Bunu Beyaz Saray'daki başkan için yapmıyoruz," dedi. "Ülkemizi ve kıtamızı savunmak için yapıyoruz."

Ancak Dobbe'nin sorusunun ilk kısmı çok daha karmaşıktı. Jetten, "Rusya üzerindeki baskıyı artırmak için ek yaptırım yerine, işleri kolaylaştırıp Rusya hazinesini doldurmanız açıklanamaz," dedi. Hollanda, ABD'ye bunu yapmaması gerektiğini doğrudan iletti. Jetten: "Amerikalılarla her temasta onları bu dizel anlaşmasını tekrar çöp kutusuna atmaları için ikna etmeye çalışacağız."

Bu durum, ABD'nin hâlâ ne ölçüde bir müttefik olduğu sorusunu yeniden gündeme getiriyor. En azından SP'li Dobbe için. "Böyle bir şey yaparken nasıl müttefiklerden bahsedebilirsiniz?" diye sordu. "Bir müttefik olarak düşmanı finanse etmeniz mi?"

Trump'ın seçim hesapları

Trump, ara seçimlerden (midterms) önce ülkesinde yüksek dizel fiyatlarını düşürmek istiyor. Amerikan başkanı anketlerde kötü durumda. 3 Kasım'daki seçimlerde kötü bir sonuç alması halinde Trump Kongre'deki çoğunluğunu kaybedecek.

Jetten, bu hamlenin zaten pek işe yaramayacağını düşünüyor. "Rusya'dan daha fazla dizel satın almak fiyatın düşmesine yol açmaz," dedi başbakan. "Özellikle ara seçimler için hiç. Rusya'dan gelen gemiler Amerikan ana karasına asla zamanında ulaşamaz. Rusya'dan ayrılabilirlerse tabii."

Yakıt fiyatları hafta sonundan hemen sonra gerçekten bir an düştü, ancak hemen ardından yeniden yükseldi.