Jetten, BM'de ICC'ye yönelik ABD yaptırımlarına tepki gösterdi

Hollanda Başbakanı Rob Jetten, New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu genel görüşmelerinde Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (ICC) savunarak ABD'nin mahkemeye yönelik olası yaptırımlarını eleştirdi. Jetten, dünya liderlerine hitaben yaptığı konuşmada, "Bunun tek bir yanıtı olabilir: ICC'ye ve uluslararası hukuk düzenini koruyan diğer tüm kurumlara dokunmayın" dedi ve alkış aldı.

Lahey'de bulunan ICC'ye yaptırım uygulama tehdidinin, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin kısa süre önce açıkladığı yaptırımlar gibi, endişe verici bir sinyal olduğunu belirten Jetten, kurumun bağımsız kalması gerektiğini söyledi.

Trump'tan ICC'ye sert eleştiri

Trump, hafta içinde BM'de yaptığı konuşmada ICC'yi hedef almış ve "ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesi olarak bilinen kontrolden çıkmış kuruma aynı şekilde karşıdır. ABD askerlerinin ya da başka herhangi birinin, üzerimizde yargı yetkisi olmayan ABD karşıtı bir mahkeme tarafından soruşturulmasına veya göstermelik yargılamalara tabi tutulmasına asla izin vermeyeceğiz" demişti. Trump ayrıca ICC üyesi tüm ülkelere kurumdan derhal çekilme çağrısı yapmıştı.

Trump, ICC eleştirisinin hemen ardından BM'nin üst düzey insan hakları yetkililerini de eleştirmiş, ancak o noktada ICC'yi mi yoksa BM İnsan Hakları Konseyi'ni mi hedef aldığı netleşmemişti. Jetten bir gün sonra New York'ta cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıkları için önem taşıyan yerlere, aralarında ABD ve dünyada eşcinsel hakları hareketini başlatan ayaklanmaların yaşandığı Stonewall Inn'e de ziyaret etti.

Jetten, daha önce mahkemenin çalışmalarının engellenmemesi için tüm diplomatik kaynakların seferber edildiğini söylemişti. BM'deki konuşmasında, "ülkemde, şehrimde kurulan ICC'yi zayıflatma girişimlerinin" herkesi etkilediğini belirten başbakan, cezasızlığın kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Hollandalı siyasetçi ayrıca orta büyüklükteki küresel güçleri uluslararası işbirliğinde öncülük etmeye çağırdı ve Afrika, Asya ile Güney Amerika ülkelerinin BM'deki müzakere masalarında yer alması gerektiğini savundu. "Güvenlik Konseyi'nde daha iyi bir Afrika temsiliyle başlayalım" dedi.

ASML kısıtlamalarında anlaşma umudu

Jetten, perşembe günü erken saatlerde ABD hükümetiyle ASML kısıtlamaları konusunda bir anlaşmaya varılacağına güvendiğini de söyledi. Merkezi Eindhoven yakınlarındaki Veldhoven'da bulunan çip makinesi üreticisi ASML, dünyanın en gelişmiş çip üretim teknolojilerini üretiyor. ABD Kongresi üyeleri, bu teknolojinin Çin'e ulaşmamasını istiyor.

Match Act olarak bilinen yasa teklifi hakkında Trump ve Amerikalı siyasetçilerle "çok sayıda görüşme" yaptığını belirten Jetten, Bloomberg TV'ye verdiği mülakatta, "Herkes için işleyen bir anlaşmaya varacağımıza güveniyorum" dedi. Görüşmelerde Hollanda'daki çip endüstrisinin korunmasının önemini vurguladığını söyledi.

Jetten, "Bu bizim çıkarımıza, Amerika'nın çıkarına ama aynı zamanda daha geniş bir çıkara hizmet ediyor" diye konuştu. "ASML'ye dünyanın başka hiçbir yerinde olmadığı kadar sıkı ihracat kontrolleri uyguluyoruz; bu teknolojinin çalınmasını ve Çin'in çip endüstrisini ele geçirmesini önlemek için. Ancak bunu dengeli bir şekilde yapıyoruz."

Match Act uyarınca ABD hükümeti, müttefikleri ihracat kontrolleri konusunda yeni anlaşmalara varmadığı takdirde onlara yeni kısıtlamalar getirme yetkisi kazanacak. Teklif, ASML'nin ikinci en gelişmiş çip üretim süreci olan derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerine ek kısıtlamalar da içeriyor. Şirket, en gelişmiş makineleri olan aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemlerini Çin'e satmak için Hollanda'dan hiçbir zaman izin almamıştı.