Kiracı adayları için gelir şartı ulaşılamaz seviyede

Hollanda'da konut piyasasındaki yüksek fiyatlar, ev almak isteyenleri kiraya yöneltiyor. Ev alımında ortalama bir hane 100 bin euro açık veriyor. Ancak kiralık konutlar da herkes için karşılanabilir değil.

Kiralama platformu Pararius'un çarşamba sabahı açıkladığı verilere göre serbest sektör konutlarda ortalama kira aylık 1.914 euro. Ev sahipleri genellikle aylık kiranın üç katı tutarında gelir şartı arıyor. Bu zorunlu olmasa da çoğu ev sahibi bu şartı uyguluyor. Bu durumda serbest sektördeki ortalama bir kiralık konut için brüt 5.742 euro gelir elde etmek gerekiyor.

Böylece sadece satın alınan konut değil, kiralık konut da birçok Hollandalı için ulaşılamaz hale gelmiş durumda. Hollanda Planlama Bürosu'na (Centraal Planlama Bürosu) göre 2026'da modaal yıllık gelir brüt 48.500 euro olacak. Aylık bazda bu 4.041 euroya denk geliyor. Bu gelirle ev sahiplerinin aradığı şartı karşılamak için ayda 1.700 euro eksik kalıyor.

Gelir şartının iki yönlü işlevi

Gayrimenkul ekonomisi profesörü Jan Rouwendal, böyle bir şartın elbette boşuna olmadığını söylüyor. NU.nl'ye konuşan Rouwendal, "Bu, iki yönde işleyen bir koruma" diyerek şöyle açıklıyor: "Bir yandan ev sahipleri kiranın ödeneceğinden emin olmak istiyor. Diğer yandan bu, kiracılara kirayı ödeyebilecekleri güvencesini veriyor."

Aynı durum satın alınan konutlar için de geçerli. Rouwendal, "Fark, satın alma piyasasının devlet tarafından daha fazla düzenlenmiş olması" diyor. Buna karşılık ev sahipleri serbest sektördeki konutları için hangi gelir şartını koyacaklarına kendileri karar verebiliyor.

Kiracılar çıkmazda

Kiracılar derneği Woonbond'a göre birçok kiracı bu nedenle çıkmaz bir durumda. Dernek adına konuşan Mathijs ten Broeke, "Serbest sektörde kalan arz giderek daha az karşılanabilir hale geliyor" diyor. "Konut başına başvuru sayısı da düşüyor." Pararius'a göre serbest sektörde bir kiralık konut son aylarda ortalama 23 başvuru aldı. Bu, 2021'in ikinci çeyreğinden bu yana en düşük sayı.

Ten Broeke, "Gelir şartı özellikle ev sahipleri için bir şart" diyor. "Çoğu kiracı için ise bu, böyle bir konuta başvurmanın anlamsız olduğunun açık bir göstergesi."

Gelir şartı düşürülemez mi? Ten Broeke, "Bu daha çok semptom tedavisi olur" diyor. Ona göre yüksek kiralar öncelikle konut krizinin bir sonucu: yeterince karşılanabilir konut yok. Kirasında üst sınır bulunmayan serbest sektör konutlarında bu fiyatlar ortaya çıkıyor.

Ten Broeke, kiracıların sıkışıp kaldığı sonucuna varıyor: "Karşılanabilir bir konut istiyorsanız çok uzun bir bekleme listesine giriyorsunuz. Hâlâ mevcut olan konutlar ise artık ödenemez durumda."