Kömür santralleri kapanmayıp açık mı kalacak?

Hollanda'da 2030'dan itibaren kömürle elektrik üretiminin yasaklanması kararı, artan gaz fiyatları ve olası elektrik kıtlığı nedeniyle yeniden tartışılıyor. Netbeheerder TenneT, 2030'dan itibaren elektrik sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulunurken, kömür santrallerinin kapatılmasının ertelenmesi gündemde.

2021'de alınan kararla 2030'dan itibaren kömürle elektrik üretiminin sonlandırılması öngörülmüştü. Ancak 2022'de patlak veren enerji krizi nedeniyle kömür santrallerinin üretim sınırı daha önce gevşetilmişti. Şimdi ise benzer bir tablo yeniden oluşuyor: Gaz fiyatları tekrar yükseliyor, TenneT ise önümüzdeki yıllarda birden fazla gaz santralinin kapanacağını öngörüyor. Artan güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesinin kış aylarında bu açığı kapatamayacağı belirtiliyor.

Uzmanlar ikiye bölündü

Enerji uzmanı Sanne de Boer, kömür santrallerinin hâlâ gerekli olduğunu savunuyor. RaboResearch'ten de Boer'a göre, bu santrallerin rolünün sadece üç yıl içinde başka kaynaklara aktarılması zor görünüyor. Enerji ekonomisi profesörü Machiel Mulder ise santrallerin açık kalmasının tedarik güvenliğini artıracağını ve pahalı gaza olan bağımlılığı azaltacağını ifade ediyor. Mulder, Avrupa emisyon ticaret sistemi (ETS) sayesinde kömür santrallerinin kapatılmasının iklime bir katkı sağlamayacağını da öne sürüyor. Ona göre, bir ülkede emisyon azalması, başka bir yerde artışa yol açıyor.

Kömür santralleri açık kalırsa ne olur?

Öte yandan Bilimsel İklim Konseyi Başkanı Jan Willem Erisman, kömür santrallerini kapatmanın iklim politikası tutarlılığı ve iklim için iyi olacağını söylüyor. Konsey, kapatma kararıyla birlikte CO2 haklarının da piyasadan çekilmesini tavsiye etti. Ancak Hollanda hükümetleri, bu hakların satışından elde edilen yıllık yüz milyonlarca avroluk geliri kaçırmamak için bu seçeneğe sıcak bakmıyor.

Brüksel'in ETS'den CO2 haklarını daha yavaş kaldırma planlarına dikkat çeken Erisman, ülkelerin kendi emisyon haklarını piyasadan çekmesinin önemini vurguluyor. Doğa ve Çevre örgütü ise kömür santrallerini açık tutmanın gereksiz olduğunu, mevcut gaz santrallerinin açık tutulup yeşil hidrojen ve yeşil gazla dönüştürülmesi gerektiğini belirtiyor. Aynı örgüt, bu sayede dışa bağımlılığın azalacağını kaydediyor.

Netbeheerder TenneT, kömür santrallerinin akıbeti konusunda politikaya yönlendiriyor ve enerji santrallerini kapasiteleri için ödüllendiren bir sistem kurulmasını tavsiye ediyor. TenneT, önümüzdeki on yıl içinde yaklaşık 6 gigavat gaz santrali kapasitesinin kapanacağını bekliyor.

Tüm uzmanların üzerinde anlaştığı konu, Avrupa ülkelerinin elektrik sistemi geleceği konusunda daha iyi iş birliği yapması gerektiği. Energie ekonomisti Mulder, ulusal politikalar yerine koordineli bir yaklaşım çağrısında bulunuyor.

Tweede Kamer'de ise şu an kömür santrallerinin 2030'dan sonra da çalıştırılması için çoğunluk bulunmuyor. PVV'nin bu yöndeki önergesi Şubat ayında sadece aşırı sağ partilerin desteğini aldı. Koalisyon ortakları VVD ve CDA'da ise kömür santrallerinin biyokütleye dönüştürülmesine sıcak bakılıyor, ancak İklim Bakanı Stientje van Veldhoven biyokütle yakıtı için ek sübvansiyon verilmeyeceğini açıkladı. Hem sol hem sağ kesimde odun peleti yakılmasına yönelik sübvansiyonlara direnç var.