Konut planına kiracılardan ve ev sahiplerinden eleştiri

Hollanda Konut Bakanı Elanor Boekholt-O'Sullivan'ın uzun süredir devam eden konut sıkıntısına karşı hazırladığı 50 maddelik plan, hem kiracıları hem de özel ev sahiplerini temsil eden kuruluşların tepkisini çekti. Plan, Başbakan Rob Jetten'in şubat sonunda göreve gelmesinin ardından kurulan kabine görev gücünün çalışmaları sonucunda açıklandı.

D66'lı bakan, 2035'in başına kadar uygun fiyatlı konut inşası için 7 milyar euro ayrılacağını duyurdu. Bu miktarın bir kısmı, sosyal konut kuruluşlarının yeni inşaat ve mevcut konutların yenilenmesine yatırım yapmasını teşvik etmek için kullanılacak. Kabine ayrıca, sosyal konut için geliri fazla, serbest piyasa kirasını veya ev sahibi olmayı karşılayamayacak kadar da az olan hanelere yönelik kiralık konutlara 500 milyon euro yatırım yapmayı planlıyor.

Pazartesi günü açıklanan önerilerin birçoğu, önceki kabine tarafından da gündeme getirilmişti. Bunlar arasında insanların evlerindeki fazla odaları kiraya vermeye teşvik edilmesi de bulunuyor. Ancak planın bir bölümü, "bu tür ev sahiplerinin kira sözleşmesini feshetmesini kolaylaştırmayı" öneriyor. Kabine ayrıca, ev sahiplerinin öğrencilere geçici kira sözleşmesi sunmasına izin veren kuralların uygulanmasını sürdürmek istiyor.

Kiracı örgütü: Geçici sözleşmeler belirsizlik yaratıyor

Kiracı örgütü Woonbond, geçici kira sözleşmelerinin geri dönmesini "anlaşılmaz" olarak nitelendirdi. Örgüt, bunun kiracıları belirsizlik içinde bıraktığını ve haklarını kullanmalarını engellediğini savundu. İnşaat ve uygun fiyatlı konutun teşvik edilmesinin olumlu olduğunu belirten Woonbond, "kiracıların bunun bedelini ödeyecek olması kabul edilemez" ifadesini kullandı.

Örgüte göre Boekholt-O'Sullivan'ın planları, kira fiyat düzenlemesini gevşeterek daha yüksek kiralara ve daha fazla geçici kira sözleşmesine yol açıyor. Woonbond, özel ev sahipleri ve konut kuruluşlarının yüksek vergi yüküyle karşılaştığını ve bunun yeni inşaat kapasitesini zorladığını belirtti. Örgüt, "Kabine'nin bu durumu sürdürürken aynı zamanda kiraları artırmasının eşi benzeri yok" değerlendirmesinde bulundu.

Ev sahipleri: Vergi yükü yatırımı engelliyor

Özel ev sahiplerinin çatı kuruluşu Vastgoed Belang ise kabinenin yılda 100 bin yeni konut hedefine ulaşabileceğini düşünmesini "gerçekçi değil" olarak değerlendirdi. Bu hedef, 2024'ün başında dönemin konut bakanı Hugo de Jonge tarafından ortaya konmuştu. Temmuz başında Jetten kabinesi, bu hedefe ulaşma yolunda olduğunu açıklamıştı.

Vastgoed Belang, hedeflerin desteklenmeyi hak ettiğini ancak Maliye Bakanlığı tarafından engellendiğini savundu. Örgüt, geçen hafta Prinsjesdag'da açıklanan 2027 bütçesinde ev sahiplerinin karşılaştığı vergi yükünün son derece yüksek kaldığını, Box 3'teki vergi yükünün ise daha da arttığını belirtti. Vastgoed Belang başkanı Niek Verra, "Sonuç olarak yatırım yapmak cazip olmaktan çıkıyor ve çoğu durumda imkansız hale geliyor, o evler hala inşa edilmiyor" dedi.

Örgüt, paylaşımlı konut önündeki engellerin kaldırılması, evlerin birkaç konuta bölünmesi ve mevcut binalara yeni kat eklenmesine yönelik önlemlerden memnun. Verra, "Sektörümüz geçmişte kat ekleme, bölme ve dönüştürme yoluyla yılda 15 bin konut üretebileceğini kanıtladı. Bakan Boekholt-O'Sullivan ve kabinenin bunu kabul etmesi ve daha fazla kolaylık sağlamak istemesi önemli bir adım" ifadelerini kullandı.

Plana göre kabine ayrıca belediyelerle konut kuruluşları arasındaki işbirliğini içeren projelere sübvansiyon dağıtımında daha fazla ağırlık verecek. Anlaşmazlıkları çözmek için "idari tırmandırma" araçlarının daha sık kullanılması da planlanıyor.