Körfez ülkeleri görüşmesi ertelendi, Husiler Kızıldeniz'de ilerliyor

Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının pazartesi günü Umman'ın Salalah kentinde bir araya gelmesi planlanıyordu. İran ve Umman, bakanlara Hürmüz Boğazı'na ilişkin bir anlaşma sunmayı hedefliyordu. Ancak Umman Dışişleri Bakanlığı pazar gecesi toplantının "fikir birliği oluşması amacıyla" ertelendiğini duyurdu. İran da erteleme kararını doğruladı. Ertelemenin Suudi Arabistan'ın talebi üzerine alındığı belirtiliyor.

Görüşmenin olası sonucunun ne olacağı tam olarak bilinmiyor. Ancak bu toplantı, halihazırda yürütülen az sayıda diplomatik çabadan biriydi. Umman ile İran daha önce iki ülke arasındaki boğaz trafiğine ilişkin kendi aralarında bir anlaşma imzalamıştı.

Husilerin ilerleyişi ve boru hattı saldırısı

Suudi Arabistan'ın, komşu Yemen'de Husilerin beklenmedik ilerleyişi nedeniyle erteleme talep etmiş olabileceği ifade ediliyor. İsyancı grup geçen hafta liman kenti Mokka'yı ve stratejik konumdaki Perim Adası'nı ele geçirmişti. Pazartesi günü de Suudi Arabistan yönüne roket atmışlardı. İsyancılar, King Khalid hava üssünü vurduklarını öne sürüyor. Suudi Arabistan'da geçen hafta ülkenin doğusunu batısına bağlayan önemli bir boru hattı da isabet almıştı. Yerel yetkililer pazartesi günü, hattın onarımının birkaç hafta süreceğini açıkladı.

Suudi Arabistan, bu saldırıdan İran destekli Irak milislerini sorumlu tutuyor. 1.200 kilometre uzunluğundaki hat, daha önce Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrol için alternatif bir güzergâh işlevi görüyordu. Ancak bu alternatif yol da giderek riskli hale geliyor. Petrolün karayoluyla taşındıktan sonra yine deniz yoluyla Suudi Arabistan'dan çıkması gerekiyor. Bu gemiler sık sık Bab el Mandeb Boğazı'nı kullanıyor. Husilerin ilerleyişiyle bu güzergâh da tehlikeli bir hal aldı; durum bu açıdan Hürmüz Boğazı'ndakine benziyor.

Yemen ve Suudi Arabistan'daki istikrarsızlık, ABD Başkanı Donald Trump'ı zor bir duruma sokuyor. ABD, müttefiki Suudi Arabistan'a destek verme konusunda baskı altında. Axios haber sitesine göre Suudi lider Muhammed Bin Selman bu desteği talep etti. Ancak bunu yapmak, Trump'ın Orta Doğu'daki çatışmayı daha da genişletmesi anlamına gelecek.

Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki mücadele, isyancıların Yemen'in büyük bir bölümünü ele geçirdiği 2014'ten bu yana sürüyor. Son yıllarda ateşkes sayesinde görece sakin bir dönem yaşanmıştı. Son dönemdeki canlanma gözlemcileri de şaşırttı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı ise son derece düşük seviyede. Cumartesi ve pazar günleri boğazdan günlük ondan az gemi geçti. Önceki on günde ortalama on dört gemi geçmişti; bazı gemilerin radarını kapatmış olabileceği de belirtiliyor. Hem İran hem de ABD, Hürmüz Boğazı'nı bloke ettiğini iddia ediyor. İki ülke arasındaki diplomatik görüşmeler, ağustos ayında altmış günlük ateşkesin sona ermesinden bu yana durmuş durumda. Ağustos sonunda ABD, haftalar sonra ilk kez İran'daki hedefleri vurmuştu.

Suudi Arabistan ve Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık nedeniyle petrol fiyatları yükselmeye devam ediyor. Brent petrolün varili 107,19 dolar (92,75 euro), ABD tipi WTI petrolün varili ise 102,91 dolara çıktı. Bu fiyatlar mayıs ayından bu yana görülen en yüksek seviyeler.