Körfez ülkeleri yeni savaştan çekiniyor, ABD dışında güvence arıyor

Körfez bölgesinde İran ile yeni bir savaşın yaklaşmakta olduğuna dair kuşku neredeyse kalmadı. Asıl soru, savaşın ne zaman başlayacağı. ABD'nin bölgeye daha fazla askeri malzeme sevk etmesi sürerken, Körfez ülkeleri İran ve Yemen'den gelebilecek yeni insansız hava aracı ve füze saldırılarına karşı hazırlanıyor. Bu ülkelerde, ABD'nin güvenlik garantilerine duyulan güven giderek azalıyor.

Doha'da gece boyunca alçak uçuş yapan savaş uçakları halkı uykusundan etti. Suudi Arabistan'ın devlet petrol şirketi Aramco, Zahran'daki merkez çalışanlarını evlerine göndererek uzaktan çalışmalarını istedi. Başkent Riyad'da simge yapı Kingdom Centre gökdeleni birkaç gündür boşaltılmış durumda ve Husi saldırısı korkusuyla çocuklar eve ders alıyor. Bu önlemler, savaş tehdidinin Körfez'de günlük yaşamı ve ekonomiyi ne ölçüde etkilediğini gösteriyor.

Diplomatlar ve aileleri ayrılıyor

Amerikalı diplomatlara aileleriyle birlikte Suudi Arabistan'dan ayrılma talimatı verildi. AFP haber ajansına göre aynı talimat Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Amerikalı ailefertleri ve büyükelçilik personeli için de geçerli. İran da yeni bir savaşa hazırlanıyor. Tahran, yeni Amerikan saldırılarına yalnızca İsrail'e ve ABD üslerine değil, Körfez ülkelerindeki petrol tesislerine de sert karşılık vereceği uyarısında bulundu. ABD Başkanı Trump, Washington'ın Tahran'la müzakereleri sürdürdüğünü yalanlayarak yakında bir sonuç alınacağını söyledi. Bu sözlerin askeri bir harekâtı mı işaret ettiği belirsizliğini koruyor; ancak bölgede bu şekilde yorumlandı.

Johns Hopkins Üniversitesi'nden İran uzmanı Vali Nasr, gelişmelerin neredeyse tamamının Washington'ın yeniden savaşa doğru gittiğini gösterdiğini belirtiyor. Ona göre ABD ve İsrail'in daha ağır saldırıları büyük hasar verebilir, ancak İran'ı tamamen devre dışı bırakamaz. Nasr, bölgenin uzun süreli bir istikrarsızlığa sürüklenmesinden ve bunun dünya ekonomisi üzerindeki etkilerinden endişe ediyor.

Yeni ittifak arayışları

Kriz, köklü bir sorunu ortaya çıkarıyor: Körfez ülkeleri onlarca yıl ABD'nin güvenlik şemsiyesine güvendi. Amerikan üslerine ev sahipliği yaptılar ve milyarlarca dolarlık Amerikan silahı satın aldılar. Ancak bu üsler artık İran'ın misilleme hedefi haline geldi. Körfez liderlerinin uyarıları Washington'da fazla karşılık bulmuyor ve önceki saldırılar, gelişmiş Amerikan hava savunmasının bile tam koruma sağlamadığını gösterdi.

Bu nedenle Körfez ülkeleri yeni güvenlik ortakları arıyor. Katar bu hafta Türkiye, Pakistan ve Endonezya ile ortak silah sistemleri geliştirmek ve askeri teknoloji paylaşımı amacıyla Badr anlaşmasını imzaladı. Katar Savunma Bakanı Saoud bin Abdulrahman Al Thani, anlaşmanın katılımcı ülkelerin askeri kapasitelerini bir araya getirmesi gerektiğini söyledi. Diğer ülkeler de sonradan anlaşmaya katılabilecek.

Al Jazeera analisti ve muhabiri Osama bin Javaid, anlaşmanın Orta Doğu'da değişen ilişkiler açısından önemli bir adım olduğunu değerlendiriyor. "Bu, bölgenin değişen güvenlik mimarisinin parçası olacak tarihi bir anlaşma olacak" diyen Bin Javaid, savaş yöntemlerinin değişmesinin de rol oynadığını belirtiyor. Ucuz insansız hava araçları milyarlarca dolarlık hasar verebiliyor, ancak bunları Batı füzeleriyle durdurmak milyonlara mal oluyor. Ülkeler, kendi silah sistemlerini geliştirip üreterek dış tedarikçilere bağımlılığı azaltmayı umuyor.

Badr anlaşması, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında daha önce imzalanan ve saldırı durumunda NATO tarzı karşılıklı destek öngören Mekke Paktı ile de örtüşüyor. Bu, Körfez ülkelerinin ABD'ye tamamen sırt çevirdiği anlamına gelmiyor; bağlar çok derin ve önemli. Daha çok, tek bir koruyucuya bağımlılığın giderek potansiyel bir tehlike olarak görülmesiyle risklerin dağıtılması söz konusu. Yeni ittifaklar şekillenirken ülkeler, kendilerinin istemediği ancak sonuçlarına yeniden katlanmak zorunda kalabilecekleri bir savaşa hazırlanıyor.