Kosta Rika'da 5 bin kişilik megacezaevi açıldı

Kosta Rika Devlet Başkanı Fernández, bugün ülkesinde yeni bir megacezaevinin açılışını yaptı. Başkent San José'ye yarım saat mesafedeki Alajuela kentinde bulunan cezaevi, 5 binden fazla tutuklu kapasitesine sahip. Açılış, Orta Amerika ülkesinin hükümetinin organize suçla mücadelesinde yeni bir adım olarak değerlendiriliyor.

Cezaevinin inşasında El Salvador'daki CECOT örnek alındı. 40 bin tutuklu kapasiteli CECOT, dünyanın en büyük cezaevi olarak biliniyor. El Salvador Devlet Başkanı Bukele, Kosta Rika'daki cezaevinin ilk taşını koydu ve açılışa da katılıyor. Açılışta Kolombiyalı mevkidaşı De la Espriella'nın da hazır bulunması bekleniyor.

Önceden ilerici bir ülke olarak tanınan Kosta Rika için yeni megacezaevinde uygulanan kurallar alışılmadık derecede sert. Aile ziyaretleri yasak, cep telefonuyla görüşme mümkün değil ve tutuklular en modern gözetleme teknikleriyle izleniyor. Her hücrede en fazla altmış tutuklu kalabiliyor.

Latin Amerika'nın en güvenli ülkesinden bölgenin üçüncü yüksek cinayet oranına

Kosta Rika'nın bu önlemleri alması tesadüf değil. Bir zamanlar Latin Amerika'nın en güvenli ülkesi olarak bilinen ülke, artık bölgede en yüksek üçüncü cinayet oranına sahip. Bu yıl şimdiden 640'tan fazla cinayet işlendi; 5 milyondan fazla nüfuslu bir ülke için bu alışılmadık bir rakam. Cinayetlerin yüzde 70'inden fazlası uyuşturucu çatışmalarına bağlanıyor.

Kosta Rika son on yılda Güney Amerika kaynaklı kokainin önemli bir geçiş güzergahı haline geldi. Meksikalı Sinaloa ve Jalisco kartellerinin yanı sıra Kolombiyalı Clan del Golfo da ülkede ayak basmış durumda.

Güvenlik o kadar büyük bir öncelik haline geldi ki Devlet Başkanı Fernández geçtiğimiz günlerde suçla mücadeleye yardımcı olmak üzere Amerikan kara birliklerinin konuşlandırılmasını yüksek sesle hayal ettiğini söyledi. Ülkede şu anda rekor sayıda, 21 bin Kosta Rikalı cezaevinde. Yeni megacezaevinin açılmasıyla bu sayının daha da artması bekleniyor.

Fernández, yoksul mahallelerdeki uyuşturucu sorunu yaşayan çocukların megacezaevini ziyaret etmesini ve buranın caydırıcı bir etki yaratmasını umuyor. Ancak eleştiriler de var: Kosta Rika'daki denetçiler, cezaevinde bağımsız gözetim olmadığı için insan hakları ihlali riski bulunduğunu belirtiyor. Cezaevinin Salvador modeli CECOT'a göre inşa edilmiş olması endişeleri artırıyor.

El Salvador'daki megacezaev, Devlet Başkanı Bukele'nin acımasız politikasının simgesi haline geldi. Bukele 2022'de olağanüstü hal ilan etti; bu uygulama 45'ten fazla kez uzatıldı ve halen yürürlükte. 2022'den bu yana ülkede 90 binden fazla kişi tutuklandı. El Salvador cezaevlerinden gardiyanlar tarafından insan hakları ihlalleri ve işkence yapıldığına dair haberler geliyor. Salvadorlu sivil toplum kuruluşları bu cezaevlerinde en az 500 kişinin hayatını kaybettiğini bildiriyor.

Bölgede megacezaevi rüzgarı

Buna rağmen megacezaevleri bölgede moda haline gelmiş durumda. Latin Amerika'daki neredeyse tüm ülkelerde güvenlik, seçmenlerin en büyük kaygısı. Özellikle sağcı adaylar, Bukele'den ilham alan sert suç politikalarıyla öne çıkıyor. Sağın bölgede seçimleri kazanmasıyla büyük cezaevleri mantar gibi çoğalıyor.

Kolombiya, Honduras ve Peru'da liderler bu tür tesislerin inşasını duyurdu; Ekvador, Panama ve Guatemala'da inşaat başladı. InSight Crime platformuna göre El Salvador'daki CECOT'un 2023'te açılmasından bu yana bölgedeki on ülkede on altı megacezaevi inşa planı sunuldu. İnşa edilecek cezaevlerinin hiçbiri, muhtemelen dünyanın en büyüğü olan Salvador cezaevi kadar büyük değil.

Uzmanlar ise suçluların kitlesel olarak hapsedilmesi stratejisine kuşkuyla yaklaşıyor: Brezilya, Ekvador ve Venezuela'da çeteler aşırı kalabalık cezaevlerinin duvarları içinde doğdu ve liderler içeriden suç faaliyetlerini sürdürdü.

Bukele'nin El Salvador'daki politikasıyla elde ettiği sonuçlar, muhtemelen tüm hükümet politikasının yalnızca güvenliğe odaklanmasından kaynaklanıyor. İnsan hakları örgütlerine göre binlerce Salvadorlu muhtemelen masum olarak cezaevinde. Ayrıca avukatlara erişimleri yok ve toplu yargılamalarla mahkum ediliyorlar. Bukele ayrıca olağanüstü hali kullanarak siyasi muhalefetin, eleştirel basının ve sivil toplum kuruluşlarının peşine düştü. Bölgedeki diğer ülkeler megacezaevlerini inşa ederken Bukele'nin politikasını tamamen kopyalarsa, Latin Amerika'da demokrasi önümüzdeki yıllarda ciddi baskı altına girebilir.