Kuraklık temel sorunlarını büyütüyor, 425 bin ev risk altında

Hollanda'da aylardır süren kuraklık, evlerin temellerinde ciddi sorunlara yol açıyor. Temel onarımı yapan inşaat firmaları da bu durumdan yoğun şekilde etkileniyor. Tatilden döndükten sonra duvarlarında çatlak fark eden ev sahiplerinin sayısı artmış durumda. Önümüzdeki yıllarda çok daha fazla evin temel sorunları nedeniyle hasar görmesi bekleniyor. İklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava koşulları bu sorunları daha da ağırlaştırabiliyor.

Bilgi kurumu Deltares'te görev yapan zemin çökmesi uzmanı Otto Levelt, kil zemin üzerinde sığ temelli evi olan kişilerin bu dönemde bir miktar hasar görmesinin normal olduğunu belirtiyor. Levelt, 2018 yılının da çok kurak geçtiğini ve o dönemde bu bölgelerde benzer sorunların daha sık görüldüğünü söylüyor.

Kuraklık nedeniyle kil zemin büzülüyor. Sığ temel durumunda bu büzülme evin altına kadar inebiliyor. Bunun sonucunda duvarlarda çatlaklar oluşabiliyor, pencere veya kapılar sıkışabiliyor. Onarım masrafları on binlerce avroyu bulabiliyor.

Yarım milyon eve yakın konut risk altında

Deltares, Hollanda'nın birkaç noktasında kil zeminin nasıl davrandığını izliyor. Bunlardan biri de Arnhem. Kentte temel sorunu yaşanan birkaç mahalle bulunuyor. Arnhem ve diğer belediyeler bu nedenle vatandaşlara yardımcı olmak için danışma noktaları açmış durumda. Ancak Levelt'e göre önlem almak, sorun ortaya çıktıktan sonra çözmekten daha iyi.

Kazık temelli, turba ve kum zemin üzerindeki birçok ev de çökme sorunuyla karşı karşıya. Deltares, araştırma kurumu TNO ile birlikte yaptığı hesaplamaya göre 425 bin evde temel sorunu bulunuyor ya da bu sorun kısa süre içinde ortaya çıkabilir. Temel Sorunlarına Yaklaşım Bilgi Merkezi (KCAF), iklim değişikliği nedeniyle bu sayının yaklaşık otuz yıl içinde 687 bin binaya kadar çıkmasını bekliyor.

1 Nisan'dan bu yana ev satışında düzenlenen değerleme raporlarında temelin durumuna ilişkin bir göstergeye yer verilmesi gerekiyor. Ancak kişiler çoğu zaman temellerinin gerçek durumunu bilmiyor. Raporda genellikle evin konumuna dayanan bu göstergeyle yetiniliyor.

"Evlere konut pasaportu verilmeli"

KCAF direktörü Frank van Lier, evlere bir tür konut pasaportu verilmesi gerektiğini söylüyor. Van Lier'e göre böylece kişiler evleriyle ilgili her şeyi öğrenebilecek. Ev sahiplerinin temel sorunları konusunda başlarını kuma gömdüğünü belirten Van Lier, bu sorunları yaşayan evlerin yüzde 30'unun önlem alınarak kurtarılabileceğini ifade ediyor.

Zemin çökmesi uzmanı Levelt de yapılabilecek çok şey olduğunu belirtiyor. Ancak bunun için iklime dayanıklı yapılaşmaya gidilmesi gerektiğini vurguluyor. Kil zeminin kurumasını önlemek için üzerinin kapatılabileceğini, evin çevresinde damla sulama yapılabileceğini ve daha derin temel atmanın da önemli olduğunu söylüyor.

Levelt, iklim değişikliği nedeniyle uzun kuraklıkların şiddetli sağanaklarla dönüşümlü olarak daha sık yaşanmasının beklendiğine dikkat çekiyor. Bu durum birçok ev için sorun oluşturuyor. Sığ temelli bir ev, yumuşak zemin üzerinde yeraltı suyuna doğru giderek daha fazla çöküyor. Bu da nem sorunlarına, küfe ya da çok yağış olduğunda su baskınına yol açabiliyor.

Yeraltı su seviyesi çok düşerse kazık temelli evler de uzun süre kuru kalabiliyor. Bu durumda kazık çürümesi ortaya çıkabiliyor ve evler zamanla dayanıksız hale geliyor. Ancak evin altındaki yeraltı su seviyesini etkilemek zor. Kiracılar ise temel sorunlarının çözülmesi için konut kooperatiflerine ya da özel kiralayanlara bağımlı kalmaya devam ediyor.

KCAF ve Vereniging Eigen Huis, siyasetin bu konuya müdahale etmesi gerektiğini düşünüyor. Vereniging Eigen Huis, ev sahiplerine destek verilmesi gerektiğini savunuyor. Dernekten Simon Vrijsen, devletin her zaman para veremeyeceğini, ancak bazı kişilerin karşılaştığı masraflar nedeniyle belirsizliğin çok büyük olduğunu söylüyor. Vrijsen'e göre ev sahibinin sorunun nedenleri üzerinde etkisi yok ve kişi kendini buna karşı sigortalayamıyor.

Finansal Piyasalar Otoritesi (AFM) daha önce temel sorunu yaşayan tüm konutların onarılması durumunda toplam maliyeti hesaplamıştı. Bu tutar 11 milyar avronun üzerinde. Ev sahiplerinin bir kısmı bu masrafı kendisi karşılayabiliyor, örneğin ipoteği artırarak. Ancak yaklaşık 75 bin ev sahibi bunu yapamıyor.