Kutup girdabı rekor erken çöktü: Hollanda'da kış nasıl geçecek?
Kuzey Kutbu üzerindeki kutup girdabı geçen hafta sonu beklenenden çok daha erken çöktü. Bilim insanları bunun Avrupa'nın hava durumunu etkileyebileceğini söylüyor.

Kuzey Kutbu üzerindeki kutup girdabı geçen hafta sonu çöktü. Bilim dünyası, bu olayın bu kadar erken gerçekleşmesini şaşkınlıkla karşılıyor. Çünkü daha önce böylesine erken bir çöküş hiç kaydedilmemişti.
Kutup girdabı, her kış Kuzey Kutbu üzerinde oluşan, çapı birkaç bin kilometreyi bulan ve gözle görülmeyen buz gibi bir hava burgağı. Zaman zaman dağılıyor. Ancak bu yılki dağılma, şimdiye kadar ölçülen en erken tarih.
Utrecht Üniversitesi'nden iklim araştırmacısı Michiel Baatsen, bunun önemli bir olay olduğunu belirtiyor. Baatsen, geçmişte kutup girdabının çökmesinin soğuk dönemlere yol açtığını hatırlatıyor. Örneğin 2018'de şubat sonunda hâlâ paten kayılabiliyordu. Geçen kış ise girdap aralık başında çökmüş ve ocak başında bol kar ve soğuk getirmişti.
Ancak uzmanlar, kutup girdabının çökmesinin Hollanda'da doğrudan soğuk bir döneme yol açacağını söylemenin doğru olmadığı görüşünde. Araştırmacılar ve meteorologlar bu yıl ne olacağı konusunda henüz net değil. Baatsen, "Tek kesin olan şey, önümüzdeki dönemde hava tahminlerimizin oldukça belirsiz olacağı" diyor.
Neden bu kadar erken çöktüğü bilinmiyor
Bilim insanları, kutup girdabının neden bu kadar erken çöktüğünü de bilmiyor. Baatsen, bu olayın önümüzdeki yıllarda araştırılacağını düşünüyor.
KNMI (Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü) meteoroloğu Yorick de Wijs de kutup girdabı haberlerini ilginç buluyor. De Wijs, "Buna neyin sebep olduğunu henüz tam olarak açıklayamamamız çok ilginç" diyor. Mevcut verilerde iklim değişikliği ya da Büyük Okyanus'ta hava aşırılıklarına yol açabilen El Niño ile bir bağ görmüyor. "Kaotik ama tekrar eden bir düzen gibi görünüyor. Tetikleyiciyi henüz bilmiyoruz" diye konuşuyor.
De Wijs, konunun medyada geniş yer bulmasını ve "patenleri çıkarma zamanı mı?" sorusunu anlayışla karşılıyor. "Çoğu insan kış havasını sever. İklim değişikliği nedeniyle karı giderek daha az görüyoruz. Bu yüzden kış severlerin her küçük işarete tutunması gerekiyor" diyor.
Meteorolog, kutup girdabı çöktüğünde neden bu kadar belirsizlik olduğunu şöyle açıklıyor: "Öncelikle bunun atmosferin alt katmanı üzerinde etkisi olup olmayacağını görmemiz gerekiyor." Alt katman, insanların yaşadığı ve hava olaylarının oluştuğu yaklaşık 10 kilometrelik tabaka. De Wijs bu tabakayı "kaotik bir katman" olarak niteliyor.
Kutup girdabı bunun üstündeki stratosferde yer alıyor. Baatsen, "Orada çok çarpıcı olaylar yaşanıyor ama bu, doğrudan bizim yaşadığımız hava durumunu etkilemiyor" diyor. Ancak katmanlar birbirinden tamamen bağımsız değil ve girdabın çöküşü alt katmanı etkileyebiliyor.
Etkiler birkaç hafta sonra görülebilir
Kutup girdabının stratosferde çökmesinden birkaç hafta sonra, yer seviyesindeki hava durumunda etkileri görülebiliyor. Sıcak ve soğuk hava arasındaki sınır düzensizleşiyor, bu da sıcak havanın çok kuzeye, soğuk havanın ise çok güneye inebilmesine yol açıyor. Bunun tam olarak nerede olacağı ayrıntılara bağlı.
De Wijs, "Örneğin yüksek basınç alanı güneydoğumuzda konumlanırsa, rüzgâr güneyden gelebilir. Bu da burada havanın mutlaka soğuyacağı anlamına gelmez. Soğuk hava akışı için yüksek basınç alanının Kuzey Avrupa üzerinde uzun süre kalması gerekir" diyor.
De Wijs, önümüzdeki haftalara ilişkin hava modellerinde yüksek basınç alanlarında bazı değişiklikler görebiliyor. "Ancak rüzgâr yönü ve sıcaklık şu an hâlâ çok belirsiz" diye ekliyor.
Etkilerin Kuzey Amerika veya İskandinavya'da görülüp Hollanda'da görülmemesi de mümkün. De Wijs buna "Maalesef" diyerek ekliyor: "Ama normalden farklı ilginç şeyler olabileceğini biliyorsunuz. Bu bir meteorolog için çok keyifli."
Bu arada Kuzey Kutbu üzerindeki kutup girdabı yeniden toparlanıyor. Bu, stratosferdeki buz gibi hava burgağının yakında tekrar Arktik bölge üzerinde toplanacağı anlamına geliyor. Baatsen, "Bu girdabın bu kışın ilerleyen döneminde yeniden dağılması mümkün. Bazı kışlarda bu daha sık görülüyor" diyor.
Bu haber NOS Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Soğuk hava ve buzlanma uyarısı: Hollanda'da sıcaklıklar düşüyor
KNMI, pazar günü sabah saatlerinde buzlanma ve sis konusunda uyarıda bulundu. Soğuk hava hafta boyunca sürecek ve geceleri sıcaklıklar sık sık sıfırın altına düşecek.

Pazar günü don ve sisle başlıyor, önümüzdeki hafta karla karışık yağış ihtimali
Pazar günü ülkenin birçok yerinde don ve bölgesel sis bekleniyor. Sis sabah saatlerinde dağıldıkça güneş çıkacak. Soğuk hava önümüzdeki günlerde sürecek, geceleri don olayı sıklaşacak.

KNMI ülkenin büyük bölümünde sis ve buzlanma için sarı kod verdi
Dondurucu soğukların ardından ülkenin orta ve kuzeydoğusunda buzlanma, neredeyse tamamında ise yoğun sis bekleniyor. KNMI sürücüleri yavaşlamaları konusunda uyardı.

KNMI, ülkenin bazı bölgelerinde buzlanma ve sis uyarısı yaptı
KNMI, ıslak yol kesimlerinin donması nedeniyle Pazar günü ülkenin orta ve kuzeydoğu bölgelerinde, özellikle Drenthe'de yolun kaygan olabileceği uyarısında bulundu.

