Kütüphanelere ilgi artıyor: üye sayısı ve şube sayısı yükseldi

Hollanda'da gençlerin okuma becerileri son yıllarda gerilerken, kütüphaneler gençler ve genç yetişkinler arasında daha popüler hale geldi. KB ulusal kütüphanesi ve Merkezi İstatistik Bürosu'nun (CBS) verilerine göre, 18-30 yaş arasındaki kütüphane üyelerinin sayısı 2025'te beşte birden fazla arttı.

Halk Kütüphaneleri Birliği (Vereniging van Openbare Bibliotheken) müdürü Klaas Gravesteijn, kütüphanenin artık sadece kitap ödünç alınan bir yer olmadığını, insanların zaman geçirdiği, öğrendiği ve bilgi edindiği bir mekâna dönüştüğünü söyledi. KB ulusal kütüphanesi, ülke genelindeki şubeleri "herkesin kabul edildiği kamusal oturma odaları" olarak tanımlıyor ve abonelik gerekmeden de girilebileceğini belirtiyor.

Kütüphaneler toplumsal alanda da giderek daha fazla rol üstleniyor. Birçok şubede bilgi noktaları kuruldu; buralarda insanlar dijital hükümet, finans ve yurt vatandaşlığı gibi konularda sorularına yanıt bulabiliyor. Ayrıca etkinlikler ve dil dersleri düzenleniyor. 360 binden fazla kişi bu hizmetler aracılığıyla kütüphaneyle temasa geçti.

Kütüphaneler geçen yıl toplamda 400 binden fazla etkinlik düzenledi; bunlar arasında okuma kulüpleri, tartışmalar, yapay zekâ ve vatandaşlık üzerine atölyeler yer aldı. Gravesteijn, bu etkinliklerin kütüphanenin insanları kendine bağlamasını sağladığını belirtiyor. Üye artışı sadece genç yetişkinlerde değil, çocuklarda da görüldü. Hollanda'da toplam 3,8 milyon kişinin kütüphane aboneliği bulunuyor.

KB ulusal kütüphanesine göre kütüphanelere artan ilginin bir nedeni de şube sayısındaki artış. Geçen yıl 35 yeni kütüphane şubesi açıldı ve 2025'te toplam şube sayısı 1283'e ulaştı.

Bu, kütüphaneler için zorlu bir yıl olarak görülen ve şube sayısının en düşük seviyeye indiği 2014'ten bu yana en yüksek rakam. Son yıllarda kütüphane hizmetlerine birkaç kez ek bütçe ayrıldı. Bu sayede onlarca yeni şube açılabildi ve mevcut şubeler modernize edildi.

Gravesteijn'e göre kütüphaneler bu yatırımlar ve 2015 tarihli Kütüphane Yasası sayesinde "yükselişe geçti". Söz konusu yasada kütüphanenin görevleri ve sorumlulukları daha net şekilde tanımlandı.

Rapora göre üye sayısındaki artışta kütüphanelerin yüzde 76'sının 18 yaş üstü kişilere indirim ya da ücretsiz abonelik sunması da etkili oldu. Çocuklar için üyelik her zaman ücretsiz. Kütüphane bu nedenle okuma teşvikinde önemli bir rol oynuyor: çocuklarda ve gençlerde olduğu kadar yetişkinlerde de okumaya ilgiyi artırmayı ve okuma keyfini geliştirmeyi amaçlıyor.

Bakanlıktan kütüphaneye destek

Eğitim Bakanlığı Müsteşarı Tielen, kütüphanenin yükselişte olmasını "güzel bir haber" olarak nitelendirdi. Salı günü PISA raporundaki düşen okuma becerisi rakamlarına ilişkin endişelerini dile getiren Tielen, kütüphaneyi çocukların ve yetişkinlerin okuma keyfini ve okuma becerisini artırabileceği bir yer olarak övdü. Tielen, "çünkü dile her şey için ihtiyacınız var" dedi.

Tüm etkinliklerin yanı sıra kütüphane her şeyden önce kitap ödünç alma noktası olmayı sürdürüyor. Toplam koleksiyonda 22,9 milyon basılı kitap bulunuyor. Bunlar çocuk kitaplarından genç yetişkin kitaplarına, çizgi romanlardan kolay okunabilir kitaplara kadar çeşitlilik gösteriyor.

Okuldaki Kütüphane'nin de (Bibliotheek op school) 6,9 milyon kitaptan oluşan geniş bir koleksiyonu var. Buradaki ödünç alma sayısında artış görüldü: 2025'te yüzde 7 artışla 8,5 milyona çıktı.

Kütüphane ayrıca telefon veya e-kitap okuyucuda okunabilecek ya da dinlenebilecek kitaplar da sunuyor. Çevrimiçi kütüphane geçen yıl yüzde 10'dan fazla büyüyerek 763 bin başlığa ulaştı.

KB ulusal kütüphanesinden Ronald Huizer, çevrimiçi kütüphaneyi basılı kütüphanenin bir tamamlayıcısı olarak nitelendiriyor. "İnsanlar kendilerine neyin uyduğunu seçmek istiyor. Okuma artık sadece kâğıt üzerinde gerçekleşmiyor" diyen Huizer, "çevrimiçi kütüphanenin büyümesi, giderek daha fazla kişinin bu imkânları bulduğunu gösteriyor" dedi.