Kuzey İrlanda'da Oranje yürüyüşü protestocular tarafından engellendi

Kuzey İrlanda'da yaklaşık 2000 karşıt gösterici, tartışmalı Oranje yürüyüşünün güzergahını kapattı. Protestan yürüyüşü, 28 yıl sonra ilk kez Portadown kentindeki Katolik bir mahalleden geçmek için izin almıştı.

1990'lı yıllarda sık sık şiddet olaylarına sahne olan yürüyüş, 1998'den bu yana yasaklıydı. Ancak Kuzey İrlanda Geçit Törenleri Komisyonu (Parades Commission) cuma günü Protestan Oranje Tarikatı'na Garvaghy Road'dan geçme izni verdi. İzin bazı sıkı koşullara bağlandı: yürüyüş sabah saatlerinde yapılacak, yalnızca 35 kişi katılabilecek ve bando ya da başka destekçiler eşlik edemeyecek. Buna rağmen çatışma çıkmasından endişe ediliyordu.

Yürüyüş henüz başlamadı

Garvaghy Road, büyük ölçüde Protestanların yaşadığı Portadown kentindeki bir Katolik yerleşim bölgesi. Oranje Tarikatı'ndan 30'dan fazla kişinin Türkiye saatiyle sabah 11.00'de yürüyüşe başlaması bekleniyordu, ancak yürüyüş henüz başlamadı. Gece boyunca yüzlerce karşıt gösterici yürüyüş güzergahında toplandı. Görüntülerde yüzlerce kişinin yolu kapatmak için kol kola durduğu görülüyor.

Kuzey İrlanda'dan sorumlu Bakan Chris Bryant bölgeye doğru yola çıktı. Protestoyu "yasa dışı" olarak nitelendiren Bryant, halkı polisin talimatlarına uymaya çağırdı.

The Troubles'tan kalan gerilim

Gerilimin kaynağı, Kuzey İrlanda'da Katolikler ile Protestanlar arasında 30 yıl süren ve "The Troubles" (Sorunlar) olarak bilinen çatışma. Bu dönemde, birleşik bir İrlanda için mücadele eden Katolik cumhuriyetçiler ile Britanya yanlısı Protestan birlikçiler karşı karşıya geldi. Çatışmalarda 3.500'den fazla kişi hayatını kaybetti, 40.000'den fazla kişi yaralandı. Sayısız cinayet hâlâ çözülemedi. 1998 barış anlaşmasına rağmen iki kamp arasındaki gerilim sürüyor.

Karşıt göstericiler arasında siyasetçiler de var. İrlanda milliyetçisi Sinn Féin partisinden Kuzey İrlandalı Michelle O'Neill ve parti lideri Mary Lou McDonald sabah yürüyüşe sert tepki gösterdi. O'Neill gazetecilere, "Geçit Törenleri Komisyonu 28 yıllık yasaktan sonra bugün bu sıkıntıyı bu topluma geri getirmeyi neden yeniden iyi bir fikir olarak gördü?" dedi. O'Neill, bunun "tüm barış sürecinin işleyişine dair soru işaretleri doğurduğunu" ekledi. Demokratik Birlik Partisi'nden (DUP) Başbakan Yardımcısı Emma Little-Pengelly ise "Oranje Tarikatı'ndan gelen bir şiddet veya tehdit söz konusu olmadığını" belirterek yürüyüşün devam etmesini savundu.

İngiltere Başbakanı Burham, sabah Kuzey İrlanda Bakanı Chris Bryant ile görüştüğünü söyledi. Bir televizyon programında konuşan Burham, "Durumun gergin olduğunu biliyorum ve tüm tarafları sükûnete çağırıyoruz" dedi. "Kuzey İrlanda'da çok ilerleme kaydedildi ve durumun yeniden kötüleşmesini istemiyoruz" diye ekledi.

Britanya yanlısı birlikçilerin düzenlediği Oranje yürüyüşleri, adını 17. yüzyılın sonlarında Hollanda stadhouderi olan Willem III'ten alıyor. Willem III, Katolik Kral II. James'in Protestan kızıyla evlenerek ve ardından kayınpederini tahttan indirerek İngiltere Kralı olmuştu.