Lukas Dhont'un Coward filmi savaşta kadın rolüne giren askerleri anlatıyor

Belçikalı yönetmen Lukas Dhont'un yeni filmi Coward, Birinci Dünya Savaşı sırasında cephe gerisinde kadın kılığına girerek arkadaşları için gösteri yapan askerlerin hikâyesini sinemaya taşıyor. Film, perşembe gününden itibaren Hollanda sinemalarında gösterime giriyor.

Dhont, filmin esin kaynağını Paris'te bir kitapçıda bulduğu bir kitaba dayandırıyor. Kitapta, kendi yaptıkları kostümlerle dans edip şarkı söyleyen askerlerin fotoğrafları yer alıyordu. Dhont, NU.nl'ye yaptığı açıklamada bu görüntüler karşısında çok şaşırdığını söylüyor: “Savaş denince aklımıza hep siperler, gaz maskeleri ve tanklar gelir. Bu ise tamamen farklı bir tabloydu.”

Pierre ve Francis'in hikâyesi

Film, askere çağrılan içine kapanık çiftçi oğlu Pierre'in etrafında dönüyor. Pierre, orduda tiyatro gösterileri düzenleyen, çoğu zaman kadın kılığına girerek Belçikalı birliklerin karşısına çıkan gösterişli Francis ile tanışıyor. İki adam arasında filizlenen aşk, savaş koşullarında kısa süreliğine de olsa yaşam alanı buluyor.

Dhont, filmin dönemini doğru yansıtmak için aylarca savaş müzelerinin arşivlerinde çalıştı. Yönetmen, arkadaşları için sahne alan askerler hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla günlükleri ve diğer yazılı kaynakları inceledi. “Tarihin unutulmuş bir parçasıydı, bu yüzden derinlere inmek zorundaydım” diyen Dhont, tarihçilerden savaş sırasında askerlerin moralini yüksek tutmak için tiyatro gösterilerinin ne kadar yaygın olduğunu öğrendi.

Tarihçiler, cepheye yakın bölgelerde çok az kadın bulunduğu için kadın rollerinin de erkekler tarafından oynandığını belirtiyor. Bu rolleri başarıyla canlandıran askerler arkadaşları tarafından gerçekten seviliyor ve el üstünde tutuluyordu. Dhont, “Etrafta kadın enerjisi olmadığı için bu roller erkeklere veriliyordu” diyor.

Savaşın yıkıcı sonuçları

Coward, savaşın şiddetini neredeyse hiç göstermiyor, ancak yıkıcı sonuçlarını gözler önüne seriyor. Filmde başkarakterlerin ölü askerlerin cesetlerini toplamak zorunda kaldığı sahneler yer alıyor. Dhont, “Erkeklerin birbirini parçaladığı bir aksiyon filmi yapmak istemedim. Bu türde genellikle savaş alanı görkemli bir şekilde gösterilir, ben ise sonrasını göstermek istedim: çamurda yatan iki yüz ölü beden. Aynı zamanda bir sonraki çatışma için malzeme hazırladıklarını görüyorsunuz. Bu görkemli değil, son derece korkunç” diye anlatıyor.

Dhont, bu sahnelerin çekimi sırasında sette kasvetli bir hava hâkim olduğunu söylüyor. “Telefonlarımızı açtığımızda da bu tür görüntülerle karşılaşabiliyoruz. Bu sahneler sadece geçmişle değil, bugünle de yankılanıyor ve bunu hissediyorsunuz.”

Film, kimin kahraman, kimin korkak olarak görülmesi gerektiği sorusunu da gündeme getiriyor. Dhont, arşivlerde korkaklık üzerine yapılan propagandanın yoğunluğu karşısında şaşırdığını belirtiyor: “Savaşa katılmamak gerçekten bir utanç kaynağıydı. ‘Çocukların ne diyecek? Karının yüzüne nasıl bakacaksın?’ gibi sorularla insanlar baskı altına alınıyordu.”

Filmde bir karakter, siperlere geri dönmemek için radikal önlemler alıyor. Dhont, savaştan sonra bir daha kendilerinden haber alınamayan 150 Belçikalı askere dikkat çekiyor. Bu askerlerin muhtemelen cepheden kaçıp başka bir yerde yeni bir hayat kurduğunu söyleyen Dhont, “Buna da hayran olabilirsiniz” diyor.

Dhont, Girl (2018) ve Close (2022) filmlerinde olduğu gibi Coward'da da başrollerde deneyimsiz oyunculara yer veriyor. “Cast sürecini çok seviyorum. İnsanları izlemeyi, bir rolü oynayıp oynayamayacaklarını düşünmeyi seviyorum” diyor.

Pierre rolünü üstlenen Emmanuel Macchia'nın daha önce oyunculuk deneyimi yoktu. Dhont onu tarım okulunda keşfetti. “İnanılmaz utangaç birini gördüm. Bu enerji beni çekti. Pierre karakteri de tam olarak böyle yazılmıştı: sessiz, grupta kaybolmak isteyen biri. Emmanuel'in ilginç yanı, kamera karşısına geçtiğinde davranışlarının değişmemesiydi.”

Deneyimsiz bir oyuncunun büyük bir yapımda kaybolmaması için ne yaptığı sorusuna Dhont, “Deneyimsizliğine mümkün olduğunca az dikkat çektim. Ona güvendiğimi, bunu birlikte yaptığımızı ve gerektiğinde yönlendirebileceğimi açıkça gösterdim” yanıtını veriyor.

Gösterişli Francis rolü için daha deneyimli Valentin Campagne seçildi. Dhont, Campagne'nin özgeçmişinde küçük bir yalan söylediğini anlatıyor: “Şarkı söyleyebilen birini aradığımızı biliyordu, bu yüzden özgeçmişine opera söylediğini yazmış. Seçmelerde bunu yapmasını istediğimizde hayatında hiç opera söylemediği ortaya çıktı. Ama sanki yüz kere söylemiş gibi davrandı ve aradığımız tam da bu inançtı.”

İki oyuncunun birbirine zıt karakterler olduğu ortaya çıktı. Dhont, özellikle sessiz Macchia'nın coşkulu Campagne ile oynamaya alışmasının zaman aldığını hatırlıyor. Yeterince zaman geçirdikten sonra Macchia, Campagne'yi kabul etti. Bu ikili, Cannes Film Festivali'nde birlikte en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı.