Madrid'de Formula 1 yarışına karşı mahalle protestoları büyüyor

İspanya'nın başkenti Madrid, bu hafta sonu ilk kez Formula 1 İspanya Grand Prix'sine ev sahipliği yapıyor. Ancak yarış, kentte kurulduğu günden bu yana tartışmaların odağında. IFEMA fuar kompleksinin çevresine inşa edilen yeni pist, Avrupa'nın ilk gerçek anlamda şehir içi Formula 1 parkurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Pist, Madrid'in merkezindeki Gran Vía ya da Plaza Mayor gibi ünlü caddelerden geçmiyor; ancak şehrin dışındaki bir sanayi bölgesinde de değil. Asfaltın çevresinde apartmanlar ve ofisler bulunuyor. Uzaktan Real Madrid'in simgesi Santiago Bernabéu Stadyumu görülüyor. Metroyla merkeze yirmi dakikada ulaşılıyor, Barajas Havalimanı da pistin hemen yakınında.

Bu konumu Madrid'i Formula 1 açısından çekici kılıyor. İspanyol başkenti, Singapur, Miami, Las Vegas ve Melbourne gibi şehirlerin izinden gidiyor. Bu şehirlerde Grand Prix yalnızca bir yarış olmanın ötesinde, tüm kenti ziyaretçilere ve televizyon izleyicilerine tanıtan bir etkinlik işlevi görüyor.

Madrid'in yarışı almasıyla gurur duyduğu pistin çevresinde her yerde hissediliyor. Uzun düzlüğün sonunda dev bir İspanyol bayrağı dalgalanıyor; ulusal renkler başka noktalarda da göze çarpıyor. Bu, Barselona'daki yarışın çevresinde görülenlerden belirgin biçimde daha güçlü bir görünüm.

İlk yarış için 467 milyon euroluk ekonomik etki ve yaklaşık dokuz bin istihdam öngörülüyor. Yarışın Madrid'i dünya çapında tanıtması bekleniyor. İlk Grand Prix hafta sonunun biletleri tamamen tükendi. Ancak kentteki herkes bu tablodan memnun değil.

Yarışa karşı muhalefet 2024'ten bu yana örgütlü

Yarışa yönelik muhalefet, etkinliğin Ocak 2024'te resmen duyurulmasıyla birlikte başladı. Perde arkasında ise plan üzerinde yıllardır çalışılıyordu. Geçen yılın Mayıs ayında yaklaşık otuz sakin ve çevre örgütü bir araya gelerek Stop F1 Madrid adlı eylem grubunu kurdu. Projenin çeşitli bölümlerine itirazlar yapıldı, davalar açıldı.

İki hafta önce ses kirliliğiyle ilgili endişeler somut bir gerekçeye kavuştu. Formula 3 araçlarıyla yapılan iki test gününde, eylem platformuna göre çevre sakinleri 100 desibelin üzerinde ses değerleri ölçtü. Örgüt daha sonra, "Yarış düzenlemek istemeleri elbette mümkün, ancak burada insanların yaşadığını uzun süredir hatırlatıyoruz" açıklamasını yaptı.

Özellikle pistin konumu direnişi büyütüyor. Çevre sakinleri, gürültünün yanı sıra hava kirliliği ve trafik yoğunluğundan endişe ediyor; çünkü pist evlerinin hemen yanından geçiyor. Ayrıca pistin inşası için 700'den fazla ağacın kesilmesi ya da taşınması gerektiği de tepki çekiyor. Bu hafta sonu Las Cárcavas sakinlerinin otomobille mahallelerine girebilmek için giriş kartı alması gerekiyor. Pistin yanındaki bir okul da velilere, geciken veya gelmeyen öğrencilere esnek davranılacağını bildirdi.

Stop F1 Madrid sözcüsü ve Hortaleza sakini Antonio Ibáñez, Formula 3 testleri sırasında bazı sakinlerin gürültü nedeniyle evden çalışamadığını aktardı. Ibáñez, platformun sporun kendisine karşı olmadığını vurguladı. Cuma günü İspanyol gazetesi El País'e konuşan Ibáñez, "Formula 1'e karşı değiliz, ancak bu kadar yakın yerleşim yerlerine kurulan bir şehir pistine karşıyız" dedi.

İspanya'nın kamu denetçisi (ombudsman), geçen yıl projeyle ilgili yaklaşık yüz şikayeti incelemeye aldı. Resmi araştırmalar o dönemde bile bazı konutlarda izin verilen ses seviyelerinin aşılabileceğini öngörüyordu. Stop F1 Madrid, pazar günü ilk yarış sırasında yeniden gösteri düzenliyor.

Belediye: gürültüye karşı önlemler alındı

Madrid belediyesi, rahatsızlığı sınırlamak için yeterli önlemin alındığı görüşünde. Pist boyunca ses bariyerleri yerleştirildi. Ek metro, tren ve ücretsiz servis otobüsleriyle yoğunluğun kontrol altında tutulması hedefleniyor. Belediyeye göre Formula 3 araçları test sırasında mevcut Formula 1 araçlarından daha fazla gürültü çıkardı. Ancak Formula 3, Formula 1'in ön yarış programında yeniden yer alacağı için bunun sakinler için ne kadar rahatlatıcı olacağı belirsiz.

Belediye meclis üyesi Borja Carabante, Madrid'in gurur duyması gerektiğini savunuyor. "Madrid'in bu kadar önemli bir etkinliğe ev sahipliği yapmasından dolayı kendimizi kutlayabiliriz" diyen Carabante, bunun kenti büyük spor etkinliklerinin merkezine taşıdığını ve Madrid'in adını duyurduğunu belirtti.

Bölgesel yönetimde altyapı ve ulaşımdan sorumlu Jorge Rodrigo ise yarışın sakinlerden bir şeyler istediğini kabul ediyor. Rodrigo'ya göre etkinlik, ekonomik getirisi ve uluslararası etkisi nedeniyle "hepimizin katlanacağı küçük bir fedakarlığa" değer.

Madrid'deki tartışmalar, bu yılın başında Hollanda'da Zandvoort'ta yaşananları hatırlatıyor. Formula 1'in Hollanda'ya dönüşünde ekonomik çıkarlar, uluslararası görünürlük ve sportif heyecan, eylem grupları ile sakinlerin endişeleriyle karşı karşıya gelmişti. Zandvoort'ta tartışma daha çok çevre etkileri üzerindeydi. Örgütler yıllar boyunca azot emisyonu, koruma altındaki hayvanlar ve dünya mirası alanındaki çalışmalar nedeniyle hukuki süreçler yürüttü. Sakinler ise yarış hafta sonunda köylerine ulaşımın kesilmesinden endişe etti. Bazı davalar hâlâ sürüyor.

Öte yandan Zandvoort ile Madrid iki tamamen farklı hikaye. Zandvoort, neredeyse seksen yıldır var olan kalıcı bir piste sahip küçük bir sahil köyü. Madrid ise Formula 1'in gelişi için özel olarak yeni bir yarı kalıcı yarış pisti inşa eden milyonluk bir kent. Zandvoort bir hafta sonu boyunca tümüyle yarışa teslim olurken, Madrid büyüklüğü ve altyapısı sayesinde etkinliği daha kolay yönetmeyi umuyor.

Hollanda Grand Prix'si kısa sürede uluslararası beğeni kazanan bir etkinliğe ve yıllık bir halk festivaline dönüştü. Korkulan trafik kaosu, artık dünyaca ünlü hale gelen bir trafik planı sayesinde yaşanmadı. Bu, tüm eleştirilerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyordu; ancak ilk yarışın ardından toplumsal tartışma giderek arka plana itildi.

Madrid'deki Grand Prix'nin sözleşmesi 2035'e kadar geçerli. Paddock ve pist, Formula 1 takviminde uzun süre kalmaya hazır görünüyor. Ancak önümüzdeki yıllarda bu coşkunun çevredeki mahalle sakinlerine de yansıyıp yansımayacağı netleşecek.