Mekke Paktı ülkeleri Tahran'da ilk kez birlikte masaya oturdu

Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'den temsilciler bugün Tahran'da bir araya gelerek İran liderleriyle görüştü. Bu, üç ülkenin askeri işbirliği anlaşması olan Mekke Paktı'nı imzalamasından bu yana ilk ortak girişimi oldu. Ancak paktın ilk sınavı şimdiden başlamış durumda: anlaşma, üyelerden birine saldırı olması halinde diğerlerinin yardıma koşmasını öngörüyor. İran destekli Husilerin Yemen'den Suudi havalimanlarını ve enerji altyapısını üç haftadır hedef almasına rağmen Türkiye ve Pakistan, Suudi Arabistan'a askeri destek konusunda şimdiye kadar temkinli davrandı.

Mekke Paktı nedir?

Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan, 7 Ağustos'ta Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı. Kısaca Mekke Paktı olarak anılan anlaşmanın amacı, 'her türlü saldırganlığa karşı ortak caydırıcılığı güçlendirmek' olarak açıklandı. Pakt, karşılıklı askeri destek vaat ediyor ve adını üç ülkenin de mensubu olduğu Sünni İslam'ın kutsal şehri Mekke'den alıyor. Paktın tam metni açıklanmadı; ancak NATO'nun 5. maddesine benzer bir hüküm içerdiği biliniyor. Resmi açıklamaya göre, 'üç devletten birine yapılan saldırı, üçüne yapılmış sayılacak'. Bunun pratikte ne anlama geldiği ise net değil. Pakt, Riyad havalimanının Husiler tarafından füzelerle vurulmasının ardından 5 Ekim'de resmen 'aktive edilmişti'.

Mekke Paktı, ABD'nin Orta Doğu'daki rolünün öngörülemez hale gelmesiyle birlikte Suudi Arabistan gibi Körfez ülkelerinin yeni ortaklıklar aramasının bir sonucu olarak görülüyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Paul Salem, 'Bu ülkeler onlarca yıl ABD'nin sözde güvenlik şemsiyesine güvendi' dedi. 'Ancak bu şemsiyenin artık deliklerle dolu olduğu ortaya çıktı.' İran'la savaşın patlak vermesinden bu yana birçok Körfez ülkesi İran füzeleriyle vuruldu ve ABD bu füzeleri engelleyemedi. Salem'e göre Suudiler için ABD ile ilişki gerekli ama yeterli değil; bu nedenle güvenliklerini güçlendirmek için çeşitli seçeneklere bakıyorlar. Bu seçeneklerden biri de Mekke Paktı oldu: Türkiye büyük bir orduya ve hızla büyüyen bir savunma sanayisine sahip; Pakistan bölgede nükleer silaha sahip ender ülkelerden biri. Suudi Arabistan ise zengin bir petrol ülkesi olarak diğer ikisi için cazip bir ortak ve pazar.

Husilere karşı tutum ve askeri destek

Suudi Arabistan, Yemen'deki Husilere yönelik karşı saldırılarda doğrudan destek bekleyemiyor. Türk Dışişleri Bakanı Fidan bu ayın başında, 'Bu bir saldırı paktı değil' dedi. 'Türkiye, başka bir ülkeye asker gönderip oradan saldırı düzenlemez.' Bir gün sonra Pakistanlı mevkidaşı da bu açıklamayı destekledi. Yine de askeri destek sağlanıyor; ancak üç ülke bu konuda şeffaf değil. Bu ay yapılan acil toplantıda Pakistan ve Türkiye'nin Suudi Arabistan'da 'hızlı konuşlandırma' için asker hazırlayacağı kararlaştırıldı, ancak daha somut bir adım atılmadı. Türkiye daha önce hava savunma sistemleri ve sadece savunma operasyonlarında kullanılabilecek teknik personel göndermişti.

Daha önceki bir işbirliği anlaşması çerçevesinde Pakistan, Suudi Arabistan'a önemli bir askeri paket göndermişti: ülkede Pakistan askerleri, savaş uçakları ve hava savunma sistemleri bulunuyor. The New York Times'ın kaynaklarına göre Pakistan savaş uçakları geçen hafta Husilere yönelik saldırılarda da kullanılmış olabilir. Ancak Pakistan bu konuda ince bir çizgide yürümek zorunda: ABD-İran savaşında arabulucu rolü üstlenen Pakistan, İran bağlantılı Husileri doğrudan hedef alırsa İran'ı karşısına alma riskiyle karşılaşabilir. Pakistan, Husi hedeflerine yönelik hava saldırılarına yardım ettiği iddialarını kesin bir dille reddediyor.