Meta platformlarında bağımlılara yönelik yasadışı bahis reklamları

Hollanda'da yasadışı olan bahis siteleri, Meta'ya ait platformlarda (Facebook, Instagram, Threads) yayınladıkları reklamlarla, kumar bağımlılığı yaşayan kişileri hedef alıyor. BNR'nin araştırmasına göre, bu reklamlar aracılığıyla Meta'nın Hollanda'da milyonlarca euro kazanıyor olabileceği belirtiliyor.

Online veya fiziksel kumar oynamayı bırakmak isteyen kişiler, Hollanda'da kendilerini Centraal Register Uitsluiting Kansspelen'e (Cruks - Kumar Oyunları Hariç Tutma Merkez Kaydı) kaydettirebiliyor. Şu anda 120 binden fazla kişinin kayıtlı olduğu bu sisteme dahil olanlar, belirli bir süre kumarhanelere giremiyor ve yasal bahis sitelerinde online oynayamıyor. Ancak BNR'nin tespitine göre, Facebook'ta "Cruks", "Cruks yok" veya "Cruks'suz" gibi terimler arandığında, yasadışı internet kumarhanelerine ait çok sayıda reklam karşınıza çıkıyor. Bu reklamlar yüksek bonus vaat ediyor ve Brite, Volt gibi alternatif ödeme yöntemlerini kullanıyor.

BNR, bu reklamların belirli bir kalıba göre hazırlandığını aktarıyor: Cruks'un oyuncuları kısıtladığı iddia ediliyor, ardından yasadışı alternatifleri kullanmaya çağrılıyorsunuz. BNR'nin bulduğu reklamların birinde, yapay zeka ile üretilmiş bir kadın sesi şunları söylüyor: "Cruks'a kayıtlı mısın ve hiçbir yerde oynayamıyor musun? Sorun değil! Uluslararası kumarhaneler Hollanda kaydını dikkate almıyor. Bugün Cruks'suz güvenilir kumarhanelerde oyna. Tam listeyi burada gör."

Reklamlar özellikle bağımlıları hedefliyor

Reklamları yayınlayan Facebook hesapları da "Zonder Cruks", "ZonderCruks" ve "Betrouwbare Spelsites" gibi isimler taşıyor. Bu reklamlar, Meta'nın Instagram ve Threads platformlarında da görüntüleniyor. Facebook'ta reklam vermek ücretli olduğu için Meta, Hollanda'da yasaklı olan bu bahis sitelerinin reklamlarından para kazanıyor. Meta, BNR'ye ne kadar kazandığına dair bilgi vermezken, tahminlere göre bu rakam yılda en az 10 milyon euro.

Verslavingsdeskundigen (bağımlılık uzmanları), Cruks kaydı olan kişilerin bu reklamların hedef kitlesi olmasından endişe duyuyor. Kumar sorunu yaşayan kişilerin bu reklamları gördüklerinde tekrar kumar oynama isteği duyabileceği belirtiliyor. Meta, BNR'nin sorularının ardından birçok reklamı reklam kitaplığından kaldırdı. Meta yazılı açıklamasında, "yaptırımları ciddiye aldığını" ve reklam verenlerin yürürlükteki yasa ve düzenlemelere uyması gerektiğini ifade etti. "Zonder Cruks" ve "Betrouwbare Spelsites" hesapları kapatıldı.

Yasadışı bahis pazarı yasal pazarı geçti

Adalet ve Güvenlik Bakanlığı'ndan Staatssecretaris Van Bruggen, daha önce "Online kumar pazarı patladı" diyerek artan bağımlı sayısına dikkat çekmişti. Bağımlılık uzmanları, özellikle gençler ve psikolojik sorunları olan kişiler arasında kumar bağımlılığının arttığı konusunda yıllardır uyarıyor. Online kumar, tüketiciyi daha iyi korumak amacıyla 2021'de yasallaştırıldı, ancak gençler arasında bağımlılık hala artıyor. Yasadışı bahis sitelerinin cirosu, lisanslı şirketlerin cirosundan daha yüksek. Kansspelautoriteit (Kumar Otoritesi) yasadışı pazarın büyüklüğünü 617 milyon euro, yasal pazarın ise 600 milyon euro olarak tahmin ediyor.

Lisanslı bahis şirketleri bu gelişmeyi uzun süredir izliyor. Haziran ayında Meta'yı yasadışı bahis sitelerine karşı daha sert önlem almaya zorlamak için mahkemeye başvurdukları ve Avrupa Komisyonu'na şikayette bulundukları öğrenildi. Komisyonun online kumar kurallarını yeterince uygulamadığı belirtiliyor. Meta'nın, AB'de faaliyet gösteren tüm online şirketleri kapsayan Digital Service Act (DSA) kapsamında buna uyması gerektiği ifade ediliyor. VNLOK'a göre Meta, yasadışı bahis sitesi reklamlarını yalnızca ihbar edildiğinde kaldırıyor; bu da "dweilen met de kraan open" (musluk açıkken yerleri silmek) olarak görülüyor. Meta daha önce NOS'a, Facebook ve Instagram'da yasadışı bahis reklamlarının görünmesini önlemek için iyileştirmeler üzerinde çalıştığını söylemişti. Bu yılın başlarında Kansspelautoriteit, Qbet.com ve 55Bet.com sitelerinin arkasındaki şirket Novatech'e, Hollanda'dan katılımı engellemediği için neredeyse 25 milyon euro rekor para cezası kesmişti.