Mobilya üreticilerine geri dönüşüm zorunluluğu geliyor

Hollanda hükümeti, mobilya üreticileri ve ithalatçılarını, piyasaya sürdükleri ürünlerin toplanması, geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanılmasından sorumlu tutmayı planlıyor. Plastik şişe ve teneke kutularda uygulanan sistemin benzeri, dört yıl içinde kanepe, mutfak dolabı ve yatak gibi ürünler için de geçerli olacak. Hükümetin bu yıl sonbaharda ilk taslak planı tamamlaması bekleniyor.

Şu anda çöpe atılan çok sayıda kanepe ve mobilya yakma tesislerinde imha ediliyor. Araştırma kuruluşları Tauw ve Rebel'in verilerine göre Hollanda'da yılda yaklaşık 2 milyar kilogram yeni mobilya satılıyor. Bunun yılda 260 milyon kilogramı online satış platformları veya ikinci el mağazaları aracılığıyla ikinci kez kullanılıyor. Ancak büyük bölümü belediyelerin atık toplama merkezlerine gidiyor.

Belediyelerin atık toplama alanındaki çıkar kuruluşu NVRD'nin direktörü Jacolien Eijer, mobilyaların giderek daha kısa süre dayandığını belirtiyor. Eijer'e göre atık merkezlerine gelen mobilyaların çoğu sonunda yakma tesislerinde imha ediliyor. Oysa ahşap, metal, tekstil ve sünger gibi malzemeler yeniden kullanılabiliyor.

Bazı belediyeler kendi geri dönüşüm tesislerini kurdu

Üretici sorumluluğunun 2030'a kadar yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Ancak giderek daha fazla belediye ve kamu atık şirketi bunu beklemeden kendi söküm tesislerini kurdu. Şu anda Hollanda genelinde altı böyle tesis bulunuyor. Bu tesislerde genellikle işgücü piyasasına uzak kişiler mobilyaları parçalarına ayırıyor.

Bu şirketlerden biri, Eindhoven, Valkenswaard ve Geldrop-Mierlo'da atık toplama hizmeti veren Cure Afvalbeheer. Cure'den Twan de Waal, atık merkezlerinden gelen tüm boxspring ve kanepeleri söktüklerini söylüyor. Zımba teli az ve çoğu karton olan kanepeler 20 dakikada sökülüyor. Daha zor olanlar ise yarım saat sürüyor. Boxspringler daha da zor; ahşap sert kısımların zımba telleri neredeyse çıkarılamıyor.

Cure bunu kısmen sürdürülebilirlik amacıyla yapıyor. Mobilyalardan çıkan malzemeler yeniden değerlendiriliyor. Plastikten bira kasaları ve alışveriş sepetleri, ahşaptan yeni banyo mobilyaları, deriden ise hayvan tasmaları ve barbekü önlükleri üretiliyor. Maliyet tasarrufu da önemli bir etken. Ne kadar çok atık yakılırsa o kadar çok yakma vergisi ödeniyor. Mobilyalar büyük ve ağır bir atık yığını oluşturduğu için bu vergi ciddi bir yük getiriyor. De Waal, bu verginin şimdiden çok yüksek olduğunu ve önümüzdeki yıllarda daha da artacağını belirtiyor. Vatandaşlar bunu ödedikleri atık ücretleri üzerinden hissediyor. Bu nedenle yeniden kullanılabilir malzemeleri ayırmak mali açıdan da avantaj sağlıyor.

Üreticilere yönelik teşvik

Yeni düzenlemeyle mobilya üreticileri ve ithalatçıları artık maliyeti üstlenecek. NVRD direktörü Eijer, bunun üreticileri daha kolay sökülebilen, daha iyi onarılabilen, yeniden kullanılabilen ve daha uzun ömürlü mobilyalar üretmeye teşvik edeceğini söylüyor. Bazı şirketler şimdiden harekete geçti. IKEA, geri alım hizmeti sunuyor ve müşteriler mobilyalarını yedek parçalarla onarabiliyor. Ofis mobilyası şirketi Ahrend ise ofis mobilyalarını yenileyerek tekrar satıyor.

Eijer'e göre uygulamaya geçişte özellikle daha sürdürülebilir tasarım ve malzeme kullanımı için net hedefler belirlenmesi önem taşıyor. Örneğin ürünlerin belirli bir yüzdesinin geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmesi zorunlu tutulabilir. Eijer, bunun bir pazar oluşturacağını ve ekonomik olarak kârlı hale geleceğini belirtiyor.

Mobilya üreticilerinin sektör kuruluşları CBM ve RND, üretici sorumluluğunun getirilmesini destekliyor. CBM bunun "uygulanabilir bir şekilde" yapılması gerektiğini belirtirken, RND hedef konulmadan önce mobilyaların ne kadarının kârlı biçimde geri dönüştürülüp yeniden kullanılabileceğine dair verilerin toplanması gerektiğini savunuyor.

Belediyeler üreticilerle işbirliği yapmayı umuyor. Eijer, mobilya üreticilerinin yeni satış yaparken mümkün olduğunca eski mobilyaları da geri almasını, kalan kısmın toplanmasına belediyelerin yardımcı olmaya hazır olduğunu söylüyor. Belediyeler geri dönüşüm sürecinde de rol almaya devam etmeyi bekliyor.