NASA, karanlık maddeyi araştıracak yeni uzay teleskobunu fırlattı

NASA, evrenin gizemlerini araştırmak için geliştirilen yeni uzay teleskobu Nancy Grace Roman'ı başarıyla fırlattı. Fırlatma öncesinde kötü hava koşulları endişesi yaşanırken, hava fırlatma anında açıldı. Teleskop, Dünya'dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki hedefine üç aydan uzun bir sürede ulaşacak.

Nancy Grace Roman, uzaydan evrenin bugüne kadarki en geniş görüntüsünü elde edecek. Teleskop, karanlık madde ve karanlık enerji gibi evrenin en büyük gizemlerini araştıracak. Teorilere göre evrenin yaklaşık yüzde 95'i bu iki kavramdan oluşuyor. Ancak henüz doğrudan gözlemlenemedikleri için varlıkları kesin olarak kanıtlanmış değil.

Hedefler: Ötegezegenler, galaksiler ve kara delikler

Roman Teleskobu yalnızca karanlık maddeyle sınırlı kalmayacak. Güneş dışındaki yıldızların çevresindeki gezegenleri keşfetmeye yardımcı olacak, Samanyolu gibi milyarlarca galaksiyi haritalayacak ve kara delikleri inceleyecek.

Teleskoba adını veren Nancy Grace Roman (1925-2018), 1960'lı ve 1970'li yıllarda NASA'da astronomi bölümünün başkanıydı. Bu görevle NASA'da yönetici pozisyonuna gelen ilk kadın oldu. Roman, o dönemde atmosfer dışına yerleştirilecek bir teleskopla Güneş dışındaki yıldızların çevresindeki gezegenlerin daha iyi araştırılabileceğini savunmuştu. Bu görüşleri, 1990'da fırlatılan ve hâlâ aktif olan Hubble Uzay Teleskobu'nun geliştirilmesine öncülük etti.

Hubble'ın varisi: Daha geniş bir bakış açısı

Hubble'ın ömrünün sonuna yaklaşmasıyla bilim insanları yeni nesil teleskoplar üzerinde çalışıyor. 2021'de James Webb, 2023'te ise Avrupa Uzay Ajansı'nın Euclid teleskobu fırlatıldı. Roman Teleskobu, Hubble'ın çalışmalarını çok daha geniş bir ölçekte sürdürecek. Yeni teleskobun haritalayabileceği alan, Hubble'ın evrene bakabildiği alandan yaklaşık yüz kat daha büyük.

NASA'nın baş araştırmacısı Nicola Fox, fırlatma sonrası düzenlenen basın toplantısında, "Hubble ve James Webb evrene bir anahtar deliğinden bakıyor; Nancy Grace Roman ise kapıyı tekmeleyerek açacak" dedi. Meslektaşı Julie McEnery ise Roman'ın Samanyolu'nu haritalamak için yalnızca bir aya ihtiyaç duyacağını, Hubble'ın aynı iş için yüz yıl gerekeceğini belirtti.

Roman Uzay Teleskobu'nun geliştirilmesinde bir dönem Hollandalı bilim insanları da görev aldı. Roeland van der Marel, 2014-2023 yılları arasında projeyi yönetti. 1994'te Leiden'de astronomi alanında doktora yapan Van der Marel, özellikle kara delikler üzerine yaptığı çalışmalarla tanınıyor.