Nepal iklim tazminat fonundan ilk ödemeyi alacak

Ağustos sonunda yaşanan yıkıcı sellerin ardından Nepal'in ülkeyi yeniden inşa etmesi gerekiyor. Perşembe öğleden sonra ülkeye 18 milyon euro ayrılacağı açıklandı. Bu, Nepal'in iklim kaynaklı afetlere destek amacıyla kurulan BM fonuna yapabileceği en yüksek başvuru tutarı.

İklim zarar fonu olarak adlandırılan yapı, iklim değişikliğinin sonuçları yüzünden ciddi zarar gören kırılgan ülkeleri desteklemeyi amaçlıyor. Nepal, bu fondan para taahhüdü alan ilk ülke oldu. Para hemen ülkenin hesabına geçmiyor; fon tarafından ayrılıyor ve ardından Nepal'in resmi bir başvuru yapması gerekiyor.

Himalaya'daki erime tartışması

Nepal ile Tibet sınırındaki felakette bir buz ve kaya kütlesi koptu. Bu, binlerce kişinin yaşamını yitirdiği şiddetli sellere yol açtı. Köyler, yollar, tarım arazileri ve hidroelektrik santralleri yıkıldı. Bilim insanları, Himalaya'daki ısınmanın bu koşulları muhtemelen daha da kötüleştirdiğini belirtiyor.

Nepal, fondan acil destek almak için eylülde başvurmuştu. Başvuru önemli bir sınav olarak görülüyordu. Soru, fonun kuruluş amacını, yani akut afetlerde hızlı yardım sağlamayı yerine getirip getiremeyeceğiydi.

Bu tür prosedürler normalde yavaş işliyor. Fon 2022'de kuruldu ve şimdiye kadar hiçbir ülke para taahhüdü almamıştı. Fonun önünde toplamı yaklaşık 3 milyar doları bulan 176 başvuru bulunuyor. Başvurular daha çok, iklim değişikliği nedeniyle aşırı hava olaylarıyla karşılaşan gelişmekte olan ülkelerden geliyor. Dolayısıyla Nepal'in para alması oldukça istisnai bir durum.

Ancak uzmanlara ve sivil toplum kuruluşlarına göre bu tutar, fonun şu anki etki gücünün sınırlı olduğunu gösteriyor. Ayrıca zengin ülkeler, dünya genelindeki tüm iklim kaynaklı afetlerden sorumlu tutulmak istemedikleri için fona para koyma konusunda isteksiz davranıyor. Şimdiye kadar 800 milyon doları aşkın taahhüt verildi.

Üstelik bu para Nepal'in ayağa kalkması için yeterli değil. Nepal doğrudan hasarın maliyetini 2,7 milyar dolar, yeniden inşa maliyetini ise 4,7 milyar dolar olarak tahmin ediyor. Gazetecilik sitesi Carbon Brief'e göre taahhüt, bu maliyetin yüzde 1'inden bile azını karşılıyor.

Yine de gelişmekte olan ülkeler ve yardım kuruluşları kararı olumlu karşılıyor; çünkü bunun gelecekte bu tür iklim desteklerinin önünü açabileceği düşünülüyor. İnsani yardım kuruluşu CARE'den Kerime van Opijnen, "Diğer ülkeler de benzer felaketlerde acil başvuru yapabilecek" dedi.

Ona göre bu, özellikle Türkiye'de yapılacak iklim zirvesi öncesinde önemli bir işaret. Van Opijnen, "İklim krizinin ön saflarındaki toplulukların yaşadığı acının bu şekilde tanınması iyi bir gelişme" diye konuştu.