Nepal'e iklim felaketi için ilk kez milyonlarca euro ayrıldı

Ağustos sonunda yaşanan yıkıcı sellerin ardından Nepal, önümüzdeki yıllarda ülkeyi yeniden inşa etmek zorunda. Perşembe günü, ülke için yaklaşık 18 milyon euroluk bir kaynağın ayrıldığı netleşti. Bu tutar, Nepal'in bu tür felaketler için özel olarak kurulmuş bir BM fonuna yapabileceği başvurunun azami miktarına karşılık geliyor.

İklim zararları fonu olarak bilinen yapı, iklim değişikliğinin sonuçları nedeniyle çok ciddi zarar gören kırılgan ülkelere destek sağlamayı amaçlıyor. Nepal, bu fondan para tahsisi sözü alan ilk ülke oldu. Ancak para yarın Nepal'in hesabına geçmiyor; kaynak ayrılıyor ve Nepal'in ayrıca resmi bir başvuru yapması gerekiyor.

Buz ve kaya kütlesi seli tetikledi

Nepal ile Tibet'in sınır bölgesinde meydana gelen felakette büyük bir buz ve kaya kütlesi koptu. Bu durum binlerce kişinin ölümüne yol açan şiddetli sellere neden oldu. Köyler, yollar, tarım arazileri ve hidroelektrik santralleri yıkıldı. Bilim insanları, Himalayalar'daki ısınmanın bu koşulları muhtemelen daha da kötüleştirdiğini belirtiyor.

Nepal, eylül ayında fondan acil destek alabilmek için hızlı bir başvuru yaptı. Bu başvuru önemli bir deneme olarak görüldü. Tartışma konusu, fonun kuruluş amacını yerine getirip getiremeyeceğiydi: akut felaketlerde hızlı yardım sağlamak.

Normalde bu tür süreçler yavaş işliyor. Fon 2022'de oluşturuldu ve bugüne kadar hiçbir ülkeye para tahsisi sözü verilmemişti. Şu anda toplamı yaklaşık 3 milyar dolara ulaşan 176 bekleyen başvuru bulunuyor. Bu başvurular daha çok, iklim değişikliği nedeniyle aşırı hava olaylarıyla karşılaşan gelişmekte olan ülkelerden geliyor. Dolayısıyla Nepal'in para alması oldukça sıra dışı.

Uzmanlar ve sivil toplum örgütlerine göre bu tutar, fonun şu anki etki gücünün sınırlı olduğunu gösteriyor. Ayrıca zengin ülkeler, dünya genelindeki tüm iklim kaynaklı felaketlerden sorumlu tutulmak istemedikleri için fona para koyma konusunda çekingen davranıyor. Bugüne kadar 800 milyon doları aşan bir taahhüt yapıldı.

Üstelik ayrılan para, Nepal'in tamamen toparlanması için yeterli değil. Nepal, doğrudan zararın 2,7 milyar dolar, yeniden inşa maliyetinin ise 4,7 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor. Gazetecilik sitesi Carbon Brief'e göre bu taahhüt, söz konusu zararın yüzde 1'inden bile azını karşılıyor.

Yine de gelişmekte olan ülkeler ve yardım kuruluşları bu tahsisten memnun, çünkü bunun gelecekte bu tür iklim desteklerinin önünü açabileceğini düşünüyorlar. İnsani yardım kuruluşu CARE'den Kerime van Opijnen, "Diğer ülkeler de benzer felaketlerde acil başvuru yapabilecek" diyor. Ona göre bu, özellikle Türkiye'deki iklim zirvesi öncesinde önemli bir işaret. "İklim krizinin ön saflarındaki toplulukların yaşadığı acının bu şekilde tanınması olumlu."