Nobel Tıp Ödülü beyin araştırmasına verildi

Bu yılki Nobel Tıp Ödülü, optogenetik alanındaki çalışmalarıyla tanınan üç nörobilimciye verildi. Ödülü Amerikalı Karl Deisseroth ile Almanlar Peter Hegemann ve Georg Nagel paylaşacak. İsveç'teki Nobel Komitesi, ödülün sinir hücrelerinin ışıkla kontrol edilmesini sağlayan bu yöntemin geliştirilmesindeki katkılarından dolayı verildiğini açıkladı.

Optogenetik, nörobilimcilerin sinir hücrelerini ışık yardımıyla açıp kapatabildiği ileri bir teknik. Bu yöntem sayesinde beyinlerin nasıl çalıştığı, sinir hücrelerinin anıların, duyguların ve davranışların kaydedilmesinde nasıl bir rol oynadığı araştırılabiliyor. Yöntemin parkinson, depresyon, bağımlılık ve kaygı gibi rahatsızlıkların tedavisine yönelik araştırmalara da katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Yöntemin temelini tek hücreli bir alg oluşturdu

Optogenetiğin temelini Hegemann ve Nagel attı. İki bilim insanı bu yüzyılın başında tek hücreli bir algde dikkat çekici bir protein keşfetti: channelrhodopsine. Bu protein ışık aldığında bir kapı açılıyor ve elektrik yüklü parçacıklar hücrenin içine akıyor. Deisseroth ise 2005'te bu proteini sinir hücrelerine yerleştirdi. Böylece bu hücreler için milisaniye hassasiyetinde açılıp kapatılabilen ışığa duyarlı bir anahtar ortaya çıktı. Deisseroth tekniğe optogenetik adını da verdi. Yöntem bugün beyin araştırmalarının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş durumda.

Nobel Komitesi, optogenetiğin keşfinin beyin konusundaki anlayışı temelden değiştirdiğini belirtti. Komitenin açıklamasında, "Her gün, insanlığın en büyük gizemlerinden birinin çözülmesine katkı sağlayan yeni keşifler yapılıyor: İnanılmaz beynimizin nasıl çalıştığı" ifadeleri yer aldı. Nobel Tıp Komitesi Başkanı ise "Optogenetik, beyni daha önce yalnızca hayal edebileceğimiz bir biçimde haritalandırma olanağı sunuyor" değerlendirmesinde bulundu.

Üç ödül sahibi, 12 milyon İsveç kronu tutarındaki para ödülünü paylaşacak. Bu miktar 1 milyon avronun üzerinde bir değere karşılık geliyor. Nobel Ödülleri'nin resmi takdim töreni 10 Aralık'ta Stockholm'de yapılacak.