Nükleer denetçiler Ukrayna'da kaza riskinin arttığı uyarısında bulundu
38 ülkenin nükleer denetim kurumları, Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını durdurmasını istedi. Uyarıya göre saldırılar nükleer kaza riskini artırıyor.

Rusya'nın son aylarda Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarını artırması, nükleer kaza riskini gündeme getirdi. 38 ülkenin nükleer denetim kurumları ortak bir açıklama yayımlayarak Rusya'yı Ukrayna'nın elektrik şebekesine saldırıları durdurmaya çağırdı. Açıklamaya göre bu saldırılar nükleer kaza olasılığını yükseltiyor.
Hollanda Nükleer Güvenlik ve Radyasyondan Koruma Kurumu'ndan (ANVS) Mark van Bourgondiën, saldırıların giderek genişlediğini belirterek şebekede istikrarsızlığa ve geniş bölgelerde elektrik kesintilerine yol açtığını söyledi. Van Bourgondiën'e göre bu durum nükleer santrallerdeki riski artırıyor.
Reaktörlerin soğutulması gerekiyor
Ukrayna'da elektrik kesildiğinde nükleer reaktörler önlem olarak hemen devre dışı bırakılıyor. Ancak Van Bourgondiën, reaktörlerin içeriğinin yine de soğutulması gerektiğini anlatıyor. Yeni kapatılan bir reaktörden hâlâ o kadar atık ısı çıkıyor ki sistemdeki su kaynayıp buharlaşabiliyor.
Enerji santrallerine yönelik saldırıların artması nedeniyle Ukrayna'da elektrik sık sık kesiliyor ve hasarlar şebeke üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Kış aylarında insanların şebekeden daha fazla elektrik talep etmesiyle bu baskı zaten yükseliyor. Ülke genelinde bir elektrik kesintisi yaşanması halinde, dokuz aktif reaktöre sahip üç Ukrayna nükleer santrali aynı anda etkilenebilir. Santraller bir süre dizel jeneratörlerle çalışmaya devam edebiliyor, ancak bunların da sınırlı bir ömrü var.
Elektrik beslemesinin tamamen durması halinde sorunlar baş gösterebilir. Van Bourgondiën bu durumda çekirdeğin soğutmasız kalacağını ve bunun yakıtın dışarı sızabileceği bir erimeye yol açabileceğini söylüyor. Radyoaktif madde buhar yoluyla dışarı çıkabilir. Böyle bir durumda kirlenen bölgedeki insanların tahliye edilmesi gerekebilir; radyoaktif maddenin toprağa veya suya karışması halinde daha geniş çevre de etkilenebilir.
Açıklamayı komşu ülkeler de imzaladı
Açıklamaya Ukrayna'nın komşuları ve çeşitli nükleer denetim kurumları da imza attı. Kurumlar aralarında Hollanda, ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Japonya'nın bulunduğu 38 ülkeyi temsil ediyor. Komşu ülkeler, 1986'da Ukrayna'nın Çernobil kentinde yaşanan nükleer felaketin sonuçlarını kırk yıl sonra hâlâ hatırlıyor. Santralde çıkan büyük yangının ardından radyoaktif maddelerden oluşan bir bulut Ukrayna, Belarus ve Rusya'nın bazı bölgelerine yayılmıştı. Yaklaşık 8,4 milyon kişi radyasyona maruz kalmış, çok sayıda kişi hastalanmış ve onlarca kişi hayatını kaybetmişti.
Van Bourgondiën, ikinci bir Çernobil yaşanmayacağını çünkü nükleer santrallerin artık otomatik olarak devre dışı bırakıldığını belirtiyor. "Bu uyarı bir kriz mesajı olarak görülmemeli" diyen Van Bourgondiën, uzun süredir kötü giden bir duruma karşı yapılan bir uyarı olduğunu ifade ediyor. Saldırıların başka enerji santrallerine kaymasının bu uyarıyı yeniden vurgulama ve sıkılaştırma ihtiyacı doğurduğunu, bunun bir şeyleri değiştirmesi ve belki de saldırıları durdurması umudunu taşıdığını söylüyor.
Ukrayna'da toplam dört nükleer santral bulunuyor ve bunlardan üçü hâlâ çalışıyor. Ülke 2023'te elektriğinin neredeyse yarısını nükleer enerjiden elde etti. Ülkenin dördüncü ve en büyük nükleer santrali güneydoğudaki Zaporijya'da yer alıyor. Santral 2022'deki geniş çaplı işgalin ardından Rusya'nın eline geçti ve devre dışı bırakıldı. Ancak nükleer maddenin soğutulması için hâlâ dış elektrik beslemesine bağımlı. Savaşın başlangıcından bu yana Zaporijya'da elektrik 27 kez kesildi ve santral birçok kez acil jeneratörlere geçmek zorunda kaldı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) daha önce Zaporijya'da ateşkes için arabuluculuk yapmıştı. IAEA geçen hafta Rusya'yı nükleer santrallerin yakınındaki saldırıları durdurmaya bir kez daha çağırdı. Ajansın Genel Direktörü Grossi, "Güvenlik marjlarının azalmasından kimse kazançlı çıkmaz; böyle bir kötüleşme nükleer bir felakete yol açabilir" dedi.
Bu haber NOS Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Rus kargo gemisi Baltık'ta drone saldırısı sonrası yanmaya devam ediyor
Finlandiya kıyı güvenliğine göre, dün Baltık Denizi'nde drone saldırısına uğrayan Rus kargo gemisi Sparta II'deki yangın hâlâ söndürülemedi.

Antalya'daki iklim zirvesinde sonu gelmeyen bekleyiş
Antalya'daki VN iklim zirvesinde sonuç bildirisi için müzakereler sürerken, iklim zirvelerinin yapısı ve oylama sistemi tartışılıyor.

Türkiye'deki iklim zirvesi anlaşmasız sona erme riskiyle karşı karşıya
Antalya'da süren iklim zirvesinde AB ülkeleri ile petrol üreticisi ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle uzlaşma sağlanamıyor; zirve en uzun iklim toplantısı olma yolunda.

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: Ölü ve kayıplar var
Batı Cava'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında en az üç işçi hayatını kaybetti, 36 kişi kayıp. Yangın söndürme ve arama çalışmaları sürüyor.

