Okullar ve veliler online zorbalıkta çözümü birbirinde arıyor

Hollanda'da ilkokullarda iki yıldır yürürlükte olan cep telefonu yasağına rağmen çocuklar arasında online zorbalık neredeyse hiç azalmadı. NOS Jeugdjournaal'ın onlarca ilkokulda yaptığı araştırmaya katılan okulların çoğu, bu konuda fazla ilerleme görmediklerini belirtiyor.

Okullara göre zorbalık özellikle Snapchat ve WhatsApp gibi uygulamalardaki grup sohbetlerinde yaşanıyor. Çocuklar dışlanıyor, hakarete uğruyor veya incitici yorumlarla karşılaşıyor. Bunun yanı sıra öğrencilerin fotoğrafları paylaşılıyor; yapay zeka ile üretilen görsellerin payı giderek artıyor.

Uzmanlar, bunun için daha fazla önleyici çalışma yapılması gerektiğini söylüyor. Velilerle okulların, dijital ortamda nasıl davranılacağına dair daha net kurallar belirlemesi ve çocuklara bu konuda aktif olarak rehberlik etmesi gerekiyor. Uzmanlara göre online zorbalık, yüz yüze zorbalıktan genellikle daha ağır sonuçlar doğuruyor.

Ekrandaki zorbalık çocuğu sürekli takip ediyor

Zorbalık çoğu zaman sınıfta da zorbalığa uğrayan çocukları hedef alıyor. Utrecht Üniversitesi'nde sosyolog ve pedagog olarak görev yapan Tessa Kaufman, bu çocukların ayrıca online ortamda da zorbalığa maruz kaldığını belirtiyor. NOS'un konuştuğu okullar da bu tabloyu doğruluyor.

Kaufman'a göre online zorbalığın yüz yüze zorbalıktan daha şiddetli olmasının birkaç nedeni var. Daha önce çocuk okul kapısından çıktığında bir süre rahatlayabiliyordu; artık böyle bir kaçış yok. "Artık bundan kaçamıyorsunuz, sürekli devam ediyor" diyor Kaufman. Ayrıca çocuklar sosyal medyada okul bahçesine kıyasla daha sert ifadeler kullanıyor ve zorbalığı sürdürme eşiği çok daha düşük.

Kaufman, zorbalık yapan kişinin bir şeyin online ortamda ne kadar hızlı yayılabileceğini çoğu zaman fark etmediğini söylüyor. "Karşındakinin yüz ifadesini görmüyorsun, sınıf arkadaşını görmüyorsun, bu yüzden onun ne kadar üzüldüğünü fark etmiyorsun" diye ekliyor.

Saxion Hogeschool'da online dayanıklılık alanında öğretim görevlisi olan Remco Spithoven da zorbalık davranışının online ortamda sertleştiğini gözlemliyor. Çocukların genel olarak dijital ortamda çok daha ölçüsüz davrandığını belirten Spithoven, "Arada bir ekran var" diyor. "Çocuklar dünyaya ne savurduklarını bilmiyor."

Üstelik online ortamda verilen zarar hızla oluşuyor. Bir çocuk bir kez fotoğraf veya yorum paylaşabiliyor, ancak bu içerik ardından binlerce kez paylaşılabiliyor. Zorbalığa uğrayan çocuk da bu görüntülerle tekrar tekrar karşılaşıyor.

Kaufman, bunun mağdur çocuk için daha da yıkıcı olduğunu söylüyor: "Çocuk kendini daha da yalnız hissediyor, çünkü bunu çok sayıda kişinin gördüğünü biliyor. Aynı zamanda böyle bir mesajı genellikle sadece telefonunda okuyor. Bu da yalnızlığı artırıyor."

Aileler ve okullar arasında sorumluluk tartışması

Online ortamda yaşananlar büyük ölçüde denetimsiz gerçekleştiği için çocuklar serbest hareket edebiliyor. Kaufman, birçok yetişkinin çocukların dijital dünyasıyla nasıl başa çıkacağını iyi bilmediğini belirtiyor. Online gelişmeler hızlı ilerliyor ve yetişkinler çoğu zaman gelişmelerin gerisinde kalıyor.

Kaufman'a göre yalnızca veliler değil, eğitim sistemi de bu konuda geride. Mevcut müfredat paketlerinin yeterli olmadığını savunuyor. NOS'un okul ziyaretlerinden çıkan sonuca göre veliler çözüm için sıklıkla okulları, okullar da velileri işaret ediyor.

Görüşülen bir ilkokul, kendini zaman zaman bir tür araştırma bürosu gibi hissettiğini vurguluyor: "Kimin ne zaman ne söylediğini araştırmamız gerekiyor." Okula göre velilerin çocuklarının online ortamda ne yaptığına daha fazla dikkat etmesi bu durumu hafifletebilir.

Spithoven ve Kaufman da bu görüşü paylaşıyor. Spithoven, "Veliler daha fazla sorumluluk almalı. Rehberlik etmeli, izlemeli, takip etmeli" diyor. Bu, denetim yazılımıyla yapılabileceği gibi çocukla aktif olarak sohbet etmekle de mümkün.

Spithoven, çoğu velinin "Çocuğum kötü bir şey yaşarsa bana gelir" diye düşündüğünü, ancak bunun gerçekçi olmadığını söylüyor. Bunun yerine velilerin çocuklarına sakin bir şekilde deneyimlerini sorabileceğini belirtiyor: "Ne ile karşılaşıyorsun? Ne görüyorsun? Neler yaşıyorsun?"

Uzmanlar bu konuya yapılandırılmış biçimde sürekli dikkat gösterilmesi gerektiği görüşünde. Okullarda yenilenen müfredat paketleri büyük fayda sağlayabilir, ancak sorumluluğun bir kısmının da velilerin üzerinde olması gerekiyor.