Okullarda sadece Hollandaca kuralı sona erdi

Hollanda'da bu okul yılından itibaren okulların, öğrencilerin evde konuştuğu dile olanak tanıması gerekiyor. Türkçe, Fas Arapçası, İspanyolca ve bölgesel dilleri kapsayan 'ev dili' uygulaması, öğrencilerin Hollandaca öğrenmesine yardımcı olması amacıyla müfredata eklendi. Ancak yeni hedef, eğitim camiasında tartışma yaratıyor.

Frizce, Arapça, Fransızca, Lehçe veya Twents... Hollanda'da 15 yaş üstü vatandaşların yaklaşık dörtte biri evde standart Hollandaca dışında bir dil konuşuyor. Buna rağmen okullarda uzun süre yalnızca Hollandaca konuşulması gerektiği görüşü hakimdi. Eğitim Konseyi, ev dilinin kullanılmasının yalnızca Hollandaca öğrenimine katkı sağlamakla kalmayıp öğrencilerin özgüvenini ve derslere katılımını da olumlu etkilediğini savunuyor.

Zor konularda ev dili desteği

İlköğretimde dil uzmanı olarak çalışan Joanneke Prenger, bilimsel araştırmaların ev dilinin dil becerilerini geliştirmede etkili olduğunu uzun süredir gösterdiğini belirtiyor. “Ev dilini eğitimde kullanmak gerekiyor. Öğrenciler zor bir konuyla karşılaştıklarında kendi dillerinde tartışabilir veya o dilde hazırlık yapabilirler. Böylece sınıfta sonrasında anlatılanları daha iyi anlıyorlar” diyor.

Hengelo'daki bir okulda Twents lehçesine özel olarak yer veriliyor. Okul yönetimi bu durumdan memnun. Geçmişte hükümet, misafir işçilerin ülkelerine döneceği varsayımıyla ev dilinin kullanımını teşvik etmiş, ancak son yıllarda ağırlık Hollandaca'ya verilmişti. Bu dönemde ev dilinin Hollandaca öğrenimini engellediği düşünülüyordu.

Prenger, bu konuda yaygın yanlış anlamalar olduğunu söylüyor: “Uzun süre ailelere 'çocuğunuzla Hollandaca konuşun' tavsiyesi verildi. Oysa şimdi diyoruz ki en iyi bildiğiniz dili konuşun. En iyi bildiğiniz dil, diğer dillerin üzerine inşa edilebileceği zengin bir dil temeli sağlar.”

Öğretmenlerden eleştiri

Ancak uygulamaya karşı çıkanlar da var. Amsterdam'daki bir 'kopklas'ta (ilkokul ile ortaokul arasında, dil geriliği olan öğrenciler için ek sınıf) Hollandaca öğretmeni olan Thomas Hendriks yeni tavsiyeyi yorucu buluyor. “Eğitim Konseyi sürekli yeni bir fikirle geliyor. Bu bana bir heves gibi geliyor, bir moda. Bu arada okuldan okuma yazma bilmeden ayrılan gençlerin sayısı artıyor.”

Hollandalı öğrencilerin temel becerileri, özellikle dil alanında, yıllardır endişe kaynağı. 2012'de okuma becerilerinde uluslararası alanda öncü kabul edilen Hollanda, son yıllarda ciddi bir düşüş yaşadı. Yeni öğretim yöntemleri için yüz milyonlarca avro ayrılan Temel Beceriler Ana Planı da istenen sonucu vermedi. Bu nedenle dil eğitimi artık tüm derslerin ayrılmaz bir parçası olarak görülüyor.

Hendriks, duygusal konularda ev dilinin doğal olduğunu kabul ediyor: “Ama öğrencilerin ne konuştuğunu bilmiyorsunuz. Geçenlerde Faslı öğrencilerle bir konuşma yaptım; benim hakkımda konuşuyorlardı, dersle ilgili değil. Ayrıca bu da yine öğretmenin iş yüküne ekleniyor.”

Prenger ise çocukların artık Hollandaca öğrenmek zorunda olmadığı anlamına gelmediğini vurguluyor: “Ev dilinin yeniden değer kazanması söz konusu, yoksa çocukların tamamen ev dilinde ders görmesi değil. Bu kesinlikle amaçlanmıyor.”

Okulların yeni müfredat hedeflerini uygulamak için 2031 yılına kadar süresi bulunuyor. Bu süreçte ev dilinin ders programına nasıl entegre edileceğine şimdilik okullar kendileri karar verecek.