Olesjky'de ateşkes sona erdi: Süreç ne anlama geliyor?

Güney Ukrayna'daki Olesjky kentinde ilan edilen altı günlük ateşkes dün akşam sona erdi. Bu, Rusya'nın 2022'de başlayan işgalinden bu yana iki ülke arasındaki çatışmaların ilk kez bu kadar uzun süre durdurulduğu anlaşmalardan biriydi. Ateşkes sayesinde kent sakinleri tahliye edildi. Peki bu gelişme savaşın gidişatı açısından ne ifade ediyor?

Neden ateşkes ilan edildi?

Olesjky, savaşın başlangıcından bu yana yoğun bombardıman altında. Kentin büyük bölümü boşalmış olsa da içeride yaklaşık 1700 kişi kalmıştı. Ateşkes başlamadan önce bu kişileri açlık tehlikesi bekliyordu. Rus güçlerinin kente giriş yollarına döşediği mayınlar nedeniyle bölgeye yardım ulaştırılamıyor, kentten çıkmak da neredeyse imkânsız hale gelmişti. Gıda ve ilaç sıkıntısının yanı sıra elektrik, ısınma ve içme suyu da yoktu.

Ateşkes 23 Ekim'de duyuruldu ve 27 Ekim'de yürürlüğe girdi. Beyaz Saray, anlaşmanın sağlanmasında ABD First Lady'si Melania Trump'ın yardımının etkili olduğunu öne sürdü. Papa XIV. Leo da Olesjky'de ateşkes çağrısında bulunmuş, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinde insani duruma ilişkin endişelerini dile getirmişti.

Altı günlük süreç üç aşamadan oluştu: önce ateşkes, ardından insani yardım ulaştırılması ve kentten ayrılmak isteyen sivillerin tahliyesi. Melania Trump'a göre toplamda yaklaşık 800 kişi tahliye edildi. Tahliye edilenlerin bir kısmı Ukrayna topraklarına döndü. Siviller, Rusya'nın kontrolündeki Kırım yarımadası ve Rusya'nın Anapa kenti üzerinden Belarus'a gitti. Bir bölümü Anapa'da kaldı. Yüzlerce kişi ise Rusya üzerinden seyahat etmekten çekindikleri için Olesjky'de kalmayı tercih etti.

Benzer bölgeler var mı?

İşgal altındaki bölgelerden sivillerin çıkışına yardım eden Helping to Leave adlı yardım kuruluşunun eş direktörlerinden Daria Rabinovitsch, en az üç bölgenin daha benzer şekilde izole olduğunu söylüyor. Bu bölgelerde siviller mahsur kalmış durumda ve yardım ulaştırılamıyor. Rabinovitsch'e göre mobil iletişim ve internet erişiminin olmaması nedeniyle orada mahsur kalanların ve yakınlarının durumu bildirmesi de mümkün değil.

Bu bölgeler arasında Herson yakınlarındaki Kinboern dil parçası ve Zaporijya ile Mariupol arasında kalan Polohy civarındaki yerleşimler bulunuyor. Rabinovitsch, "Tahliye olmak isteyenler olsa da oraya gidip onları alacak bir şoför bulmak neredeyse imkânsız" diyor. Zaporijya'nın güneyindeki Enerhodar kenti de Rusya'nın yollara yönelik yoğun bombardımanı nedeniyle yavaş yavaş ulaşılamaz hale geliyor. Rabinovitsch'e göre bölgeler genellikle cephe hattı değiştiğinde ve Rusya daha fazla toprak ele geçirdiğinde izole oluyor.

Diğer bölgelerde de ateşkes yapılacak mı? Kremlin sözcüsü, Rusya'nın resmi haber ajansı TASS'a yaptığı açıklamada şu ana kadar başka bölgeler için bir ateşkes planı yapılmadığını söyledi. AFP'ye konuşan ismi açıklanmayan bir kaynak ise Ukrayna'nın ateşkesin uzatılmasını önerdiğini, ancak Rusya'nın bunu reddettiğini belirtti. Hem Rus hem Ukrayna tarafındaki generaller, orduların ateşkes süresince asker ve malzeme takviyesi yaptığını ifade ediyor. AFP'ye konuşan ismi açıklanmayan bir Ukraynalı askeri yetkili, çatışmaların "eskisinden daha kötü" hale gelebileceğinden endişe ettiğini söyledi.

Olesjky ateşkesi, yarın yapılacak ABD ara seçimlerinden hemen önce ilan edilmesiyle dikkat çekti. Uzmanlara göre bu, Rusya'nın kendisini barış yanlısı bir taraf olarak sunması için uygun bir zamandı. Kış yaklaşırken barış anlaşmasına varılması için yeniden girişimde bulunuluyor. 10 Kasım'da Abu Dabi'de Rusya ve Ukrayna'dan müzakere ekiplerinin ABD'li yetkililerle bir araya gelerek olası bir anlaşmayı görüşmesi planlanıyor.