Olesjky'den kaçan aile: açlık ya da mayınlar arasında seçim

Ukrayna'nın güneyinde, Dnipro Nehri'nin kıyısındaki işgal altındaki Olesjky kasabasında mahsur kalan Vitali, eşi Irina ve 13 yaşındaki oğulları geçen ay buradan kaçtı. Önlerinde neredeyse imkânsız bir seçim vardı: evde açlıktan ölmek ya da hayati risk taşıyan bir yolculuğa çıkmak. İkincisini seçtiler. Vitali, "Mayın döşeli yollardan geçerken, üstünüzde uçan onca dronun altında yürürseniz yine de bir umudunuz oluyor" diyor.

Kasabadaki sakinler yiyecek bulamıyor ve kentten çıkamıyor. Uluslararası gözlemcilere göre Rusya, buradaki sivilleri insan kalkanı olarak kullanıyor. Dün itibarıyla bir ateşkes yürürlüğe girdi. Ateşkesin ABD First Lady'si Melania Trump tarafından koordine edildiği belirtiliyor. Önümüzdeki günlerde Olesjky'ye yardım malzemelerinin ulaşması ve sakinlerin tahliye edilmesi bekleniyor. NOS, Vitali ve ailesiyle ateşkes açıklanmadan önce görüştü. Aile, işgal altındaki bölgede yakınları bulunduğu için isminin açıklanmamasını istedi.

Mayınlar, dronlar ve kontrol noktaları

Rusya, büyük kent Herson'un 2022 sonunda Ukrayna tarafından geri alınmasından bu yana Olesjky'yi Dnipro Nehri'nin karşı yakasındaki bu kente saldırı düzenlemek için kullanıyor. Vitali'ye göre Rus askerleri sivil kılığına girerek halkın arasına karışıyor. BM Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, kasabada yaklaşık 1700 kişinin mahsur olduğunu tahmin ediyor.

Olesjky yönetiminden Tetjana Hasenenko, Ukrayna'nın dronlarla yardım gönderme girişimlerinin de halkı tehlikeye attığını söylüyor. İşgal edilmemiş bölgeden kasaba için çalışmayı sürdüren Hasenenko, "Ruslar bölgeyi kendi anayasalarına kendi toprakları olarak ekledi. Ukrayna'dan gelen her türlü yardım ihanet olarak görülüyor" diyor. Yardım malzemelerinin, Rusların soru sormaması için işaretsiz ambalajlarla teslim edilmesi gerektiğini belirtiyor. Hasenenko, acil yardım alan bir ailenin o tarihten bu yana kayıp olduğunu da söylüyor. Ateşkes ve planlanan tahliyeler konusunda ise açıklama yapmak istemiyor.

Ukrayna, Rusya'nın ateşkesi Olesjky'deki insani krizin sonuçlarını gizlemek için kullanmasından endişe ediyor. Sakinlerin, propagandaya yönelik yayınlarda yaşanan sıkıntılardan Ukrayna'yı sorumlu tutmaya zorlanmasından korkuluyor. Daha önce işgal altındaki bölgelerdeki sivillere de benzer şekilde davranıldığı belirtiliyor. Tahliye sürecine Ukraynalı temsilciler ve ABD'de Trump yanlısı yayın yapan Newsmax kanalından bir gazeteci davet edildi. Ancak tahliyelerin yönetimi tamamen Rusya'nın elinde. Moskova, insani bir kriz yaşandığını reddediyor.

Üç yıl boyunca süren zorluklar

Aile, üç yıl önce Rusya'nın Kahovka Barajı'nı havaya uçurmasının ardından Olesjky'nin sular altında kalmasına tanık oldu. Geçen kışı ısınma ve elektrik olmadan geçirdiler. Ancak koşullar artık gerçekten sürdürülemez hale gelmişti. Rusya, çıkış yollarını mayınlarla kapattığı için hiçbir araç kente girip çıkamıyordu. Su, elektrik ve ısınmanın kesilmesinin ardından yiyecek ve ilaç sıkıntısı da kronikleşti.

Vitali ve ailesi son haftalarda günde yalnızca bir bardak karabuğday yiyordu. İyi günlerde yüksek fiyatlarla bir domates ya da salatalık alabiliyorlardı. Bunun dışında dışarıdan topladıkları yenilebilir yabani bitkilerle besleniyorlardı. Sonunda kaçmaya karar verdiler. Daha önce mayınlara basan diğer sakinlerin cansız bedenleri hâlâ patlayıcıların arasında bulunuyor.

Toplam sekiz kişiyle Olesjky'den ayrıldılar. Oğulları yanına oyuncak arabalarını ve bir oyuncak ayı aldı. Bir de kedileri Marsik'i. Kedinin yüzündeki yanıklar, evlerinin büyük bölümünü yıkan bir dron saldırısını hatırlatıyor. Marsik günlerce kayıp kaldı ancak hayatta kalmayı başardı. Aile beş saatte 23 kilometre yol kat etti. 13 yaşındaki çocuk, patlayıcı yüklü bir dronun iki kez grubun üzerinde durduğunu anlatıyor. Yine de geçmelerine izin verildi.

Ardından Rus kontrol noktaları ve süzme noktalarından geçtiler. Aile, Belarus'taki akrabalarını ziyaret etmek istediklerini söyledi. Daha önce inandırıcı bir bahane olmadan Olesjky'den ayrılan tanıdıkları sorgularda ayrı yere alınmış ve o tarihten bu yana kendilerinden haber alınamamış. Vitali bu kişilerden hâlâ haber alamadıklarını söylüyor. Aile sonunda işgal altındaki bölge, Rusya ve Belarus üzerinden Kiev bölgesine ulaşmayı başardı.

Şimdi Ukrayna başkentinin dışında, mülteciler için özel olarak inşa edilmiş bir mahallede bir daireleri var. Vitali, yaşadıklarının ardından burada bulunmayı "masal gibi güzel" olarak niteliyor. Oğlu YouTube kanalına devam etmek istiyor. Başka bir planı yok. "Şu an elimizde olana değer veriyorum: su, gaz, elektrik ve yiyecek. Bunun ötesinde bir şeye ihtiyacınız yok" diyor.