Oranje-Nassau'nun sömürge geçmişi araştırması sunuluyor

Hollanda kraliyet ailesinin sömürgecilik tarihindeki rolünü incelemek üzere yıllar süren bir araştırma yürütüldü. Araştırmanın sonuçları yarın Kral Willem-Alexander'a sunulacak. Araştırmayı kralın kendisi talimat vererek başlattı ve masraflarını da yine kral karşıladı.

Baş araştırmacı Gert Oostindie, araştırma fikrinin oluşma sürecini anlattı. Konuyu birkaç kez dile getirdiğini, ardından kraldan bir telefon geldiğini söyledi. 2022 sonunda Oostindie'ye araştırmayı yürütmek isteyip istemediği soruldu. Oostindie bu teklifi "reddedemeyeceğin bir teklif" olarak nitelendirdi.

Araştırma görevi netti: Oranje-Nassau Hanedanı'nın 1600'den bugüne sömürgecilik geçmişindeki rolünü ortaya çıkarmak. Oostindie'nin komisyonuna bu süreçte tam serbestlik tanındı. Oostindie, kralın araştırmaya müdahale etmediğini ve bağımsızlığın korunduğunu belirtti.

Kral Willem-Alexander'ın son yıllarda aile geçmişinin sancılı yönleriyle belirgin biçimde ilgilendiği belirtiliyor. Yayıncı NOS'a neden bu araştırmayı istediğini şöyle açıklamıştı: "Tarihe açık bir bakışla bakmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Yaşananları gizlememek gerekir." Kral daha önce büyük büyükannesinin İkinci Dünya Savaşı sırasında Yahudilerin kaderine yeterince ilgi göstermediği yönünde eleştirel ifadeler kullanmıştı. 2023'teki kölelik geçmişi anmasında ise hükümetin özrünü yinelemekle kalmamış, seleflerinin eylemleri için de bağışlanma dilemişti.

Altmış araştırmacı görev aldı

Oostindie; Esther Captain, Kathleen Ferrier ve Henk ten Velde ile birlikte bir komisyon oluşturdu. Komisyon daha sonra altmış araştırmacıyı görevlendirdi. Baş araştırmacıya göre neredeyse her araştırmacı yeni bir şey keşfetti ve daha önce görülmemiş pek çok bilgi gün yüzüne çıkarıldı. Yarın sabah Leiden'deki Academiegebouw'da yapılacak sunumda tüm gerçeklerin ortaya çıkıp çıkmayacağı sorusuna Oostindie, "Hiçbir zaman bitmez, ama bu kadar çok araştırmacıyla bu kadar kapsamlı bir çalışma yaptık ki artık özü ortaya çıkmış durumda" yanıtını verdi.

Ulusal Hollanda Kölelik Geçmişi ve Mirası Enstitüsü'nün (NiNsee) yeni direktörü Bianca Groen Gallant da yarınki sunumda hazır bulunacak. Groen Gallant, kralın bu bağımsız araştırmayı yaptırmasını ve kraliyet arşivlerini açmasını değerli bulduğunu söyledi. Groen Gallant'a göre araştırma, uzun süre ve şiddet yoluyla uygulanan yapısal adaletsizliği ele alıyor.

Groen Gallant, araştırmanın sunulmasının ardından onarım ve adalet sürecinin başlayabileceğini belirtti. Onarımın hakikat araştırmasıyla başladığını, ancak eğitimde ve ekonomik alanda fırsat eşitliğine yönelinmesi gerektiğini ifade etti. Tarihin gerektiği yerde düzeltilmesinin ve Hollanda anlatısının bir parçası haline gelmesinin önemine dikkat çeken Groen Gallant, "Bu da bizim tarihimiz" dedi.

NiNsee, kralın bu konudaki sorumluluğu üstlenerek görüşmelerde öncülük etmesini umuyor. Enstitü, dönemin başbakanı Mark Rutte'nin özür ve "virgülden sonrası" sözleriyle başlattığı sürecin artık devam ettirilmesi gerektiğini belirtiyor.