Ouwehands, panda Lang Yue'yi Çin'e gönderiyor

Rhenen'deki Ouwehands Hayvanat Bahçesi'nde iki yıl önce dünyaya gelen panda Lang Yue, yarın Çin'e gönderiliyor. Erkek pandanın anne ve babasının ülkesine dönüşü, Çin'in onlarca yıldır sürdürdüğü ve "panda diplomasisi" olarak adlandırılan uygulaması çerçevesinde gerçekleşiyor.

Ouwehands müdürü Robin de Lange, bu sevkiyatta diplomatik baskının söz konusu olmadığını söylüyor. Hayvanat bahçesi, Çin'deki China Wildlife Conservation Association (Çin Yaban Hayatı Koruma Derneği) ile bahçede doğan pandaların dört yaşına gelmeden Çin'e dönmesi konusunda anlaşmış. De Lange, "Bu, doğada kendi yaşamını kurabileceği yaş" diyor.

Lang Yue, Ouwehands'ın 2015'te on beş yıllık girişimin ardından Çin'den ödünç iki panda almasından bu yana bahçede doğan ikinci panda yavrusu. İki pandanın ödünç verilmesi, Kral Willem-Alexander ve Kraliçe Máxima'nın Çin'e devlet ziyareti sırasında duyurulmuştu.

Panda diplomasisi nasıl işliyor?

Çin, onlarca yıldır nadir bir tür olan pandaları dünyanın dört bir yanındaki hayvanat bahçelerine ödünç vererek diğer ülkelerle bağlarını güçlendirmeye çalışıyor. Hayvanat bahçesi ziyaretçilerinin büyük ilgi gösterdiği bu hayvanlar, ancak Çin'in ilişkileri soğuttuğu ülkelerden her an geri çağrılabiliyor. Ouwehands yönetimi, Lang Yue örneğinde böyle bir durumun yaşanmadığını belirtiyor.

Sinolog Casper Wits, panda diplomasisinin Çin'in "yumuşak güç" diplomasisinin önemli ve iyi düşünülmüş bir parçası olduğunu söylüyor. Wits'e göre Çin, birçok olumsuz çağrışımla karşı karşıya ve pandanın sevimli yüzü ülkeye daha yumuşak bir imaj kazandırmayı amaçlıyor. Wits bu olumsuz çağrışımlarla Çin'in Uygurlara yönelik tutumunu, Hong Kong'daki gösterilere müdahalesini, Tayvan'a karşı giderek sertleşen tavrını ve Hollanda'daki casusluk iddialarını kastediyor.

Panda ödünç alan hayvanat bahçelerinin bunun için derin bir bütçe ayırması gerekiyor. Ouwehands Hayvanat Bahçesi, Çin'deki doğa koruma çalışmalarına yılda 1 milyon dolar bağışta bulunuyor. Müdür De Lange, pandaların çok fazla bambu tükettiğini ve yoğun bakım gerektirdiğini belirterek bunun yılda birkaç yüz bin avroya mal olduğunu ifade ediyor.

Kritikler ve diplomasideki değişkenlik

Çin'in ödünç verdiği pandaları her an geri çağırabilmesi, ABD'deki hayvanat bahçelerinde yaşananlarla da görüldü. 2010'da dönemin ABD Başkanı Barack Obama'nın Dalai Lama ile görüşmesi Pekin'in tepkisini çekmiş, panda ödünç sözleşmeleri yenilenmemişti. 2023'teki Çin casus balonu olayının ardından ABD'den çok sayıda panda geri getirildi. Başkan Trump'ın Çin ile bağları yeniden canlandırmasının ardından pandalar yeniden gündeme geldi; geçen ay iki panda ABD'ye ulaştı ve ilişkiler iyi giderse on yıl boyunca Atlanta hayvanat bahçesinde görülebilecek. Geçen yıl Çin, Japonya ile soğuyan ilişkiler nedeniyle son iki dev pandayı da geri çekmişti.

Panda diplomasisine zaman zaman eleştiriler de yöneltiliyor. Hayvan hakları partisi Partij voor de Dieren, Ouwehands ile yapılan panda anlaşmasına o dönem sert biçimde karşı çıkmış, hayvanların diplomatik ilişkilere malzeme edilmesini kabul edilemez bulmuştu. Wits, egzotik hayvanlar aracılığıyla bağ kurmanın eski bir gelenek olduğunu anlatıyor: 7. yüzyılda dönemin Çin imparatoriçesi Wu, Japonya'ya iki panda hediye etmiş; 9. yüzyılda ise Bağdat halifesi, Charlemagne'a bir fil göndermiş. Günümüzdeki panda diplomasisi ise 1972'de, Başkan Richard Nixon'ın Çin'i ziyaret eden ilk ABD başkanı olmasıyla başlamış.

De Lange, Rhenen'de diplomatik gerginliklerin hissedilmediğini söylüyor. "Çin'deki meslektaşlarımızla her zaman iyi istişare içinde olduk. Bu elbette aklınızın bir köşesinde duruyor, ama bugüne kadar bir sorun olduğuna dair hiç telefon almadım" diyor. Lang Yue'nin yola çıkışı için bir veda töreni düzenlenecek. Törene Lahey'deki Çin büyükelçiliğinden bir heyetin yanı sıra çok sayıda çocuk katılacak. Panda, Çin'e vardığında ülkedeki üreme programına dahil edilecek.