Pazar günü saatler geri alınıyor: kış saati uygulaması başlıyor

Hollanda'da pazar günü yaz saati uygulaması sona eriyor. Gece saat 03.00'te saatler bir saat geri alınarak 02.00'ye ayarlanacak. Böylece gece bir saat uzarken, güneşin doğuşu ve batışı da saat olarak bir saat öne gelecek.

Yılda iki kez yapılan bu değişiklik uzun süredir tartışılıyor. Avrupa Parlamentosu 2019'da uygulamanın sona erdirilmesi yönünde oy kullandı, ancak AB üyesi ülkeler nasıl ilerleneceği konusunda anlaşamadı. Aradan yedi yıldan fazla süre geçmesine rağmen sistem hâlâ yürürlükte.

Hollanda 1977'de komşularına uyum için başladı

Hollanda hükümetine göre ülke, saatlerini komşu ülkelerle uyumlu hale getirmek için yaz saatini 1977'de uygulamaya koydu. Uygulama 1980'den bu yana Avrupa genelinde koordineli olarak yürütülüyor.

Avrupa Komisyonu 2018'deki kamu istişaresine yaklaşık 4,6 milyon yanıt aldı. Katılımcıların yüzde 84'ü yılda iki kez yapılan saat değişikliğinin sona ermesini desteklerken, yüzde 16'sı uygulamanın sürmesini istedi. Gerekçeler arasında sağlık etkileri, trafik kazaları ve enerji tasarrufu konusundaki şüpheler yer aldı.

Bir yıl sonra Avrupa Parlamentosu üyeleri, başlangıçta 2021'i hedefleyen mevsimsel saat değişikliğinin kaldırılması önerisini destekledi. Öneriye göre her ülke kalıcı kış saati mi yoksa kalıcı yaz saati mi uygulayacağına kendisi karar verecekti.

RIVM: Kalıcı kış saati sağlık açısından daha iyi

Saat değişikliğine karşı en güçlü argümanlardan biri Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü'nden (RIVM) geliyor. Enstitü, 2019'da uluslararası araştırmaları incelediği değerlendirmesinde, yıl boyunca kış saatinin korunmasının Hollanda'da halk sağlığı açısından daha iyi olacağı sonucuna vardı. Gerekçe olarak kış saatinde gün ışığının sabah daha erken gelmesi nedeniyle vücudun doğal uyku-uyanıklık döngüsüne daha yakın olduğunu belirtti.

RIVM, saat değişikliğiyle ilişkili çeşitli olası sağlık etkileri tespit etti. Uzmanlara göre insanlar özellikle ilkbaharda saatler ileri alındığında değişiklikten hemen sonra daha kötü uyuyor. Enstitünün incelediği araştırmalar, ilkbahardaki değişikliğin hemen ardından kalp krizlerinde artış olduğunu da ortaya koydu.

Enstitü ayrıca kalıcı yaz saatinin sağlık açısından kalıcı kış saatinden daha az faydalı olacağı sonucuna vardı. İncelenen çalışmaların Hollanda'ya özgü değil, başka ülkelerde yapıldığını da not etti.

Yaz saatinin getirilmesinin asıl nedenlerinden biri enerji tasarrufuydu. Amaç, gün ışığının akşam saatlerine kaydırılmasıyla yapay aydınlatma ihtiyacının azaltılmasıydı. Ancak bu fayda tartışmalı.

Avrupa Komisyonu'nun 2018 tarihli önerisi, insanların saat değişikliğini kaldırma isteğinin gerekçeleri arasında enerji tasarrufunun yetersizliğini de gösterdi. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez de Ekim 2025'te sistemin neredeyse hiç enerji tasarrufu sağlamadığını, insanların sağlığına ve günlük yaşamına zarar verdiğini savundu.

Avrupa Komiseri Apostolos Tzitzikostas, 16 Ocak 2026'da yayımlanan yazılı yanıtında Komisyon'un mevsimsel saat değişikliklerinin sona ermesinin olası sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme hazırladığını belirtti. Tzitzikostas, bulguların 2026 sonundan önce beklenildiğini söyledi. Komisyon ayrıca hiçbir üye ülkenin kendisine tercih ettiği kalıcı saat düzeni hakkında resmi bildirimde bulunmadığını açıkladı.