PFAS ve yasadışı atık boşaltan şirketlere 40 milyon euroya varan ceza

Hollanda'da çevre suçlarına karşı yeni kurallar yürürlüğe giriyor. Tweede Kamer'in (Hollanda Parlamentosu alt kanadı) kabul ettiği düzenlemeler, çevre ihlallerinde cezaları artırıyor ve daha fazla fiili suç haline getiriyor. Ayrıca ciddi kirliliğe yol açan şirketlerin yargıdan kaçmasını zorlaştırıyor. Kurallar, tüm AB ülkelerinin kendi mevzuatına aktarması gereken bir Avrupa direktifinin uygulanması niteliğinde.

Çevre suçları kapsamına uyuşturucu atıklarının boşaltılması, şirketlerin yasadışı atık boşaltması ve gübre kaçakçılığı gibi eylemler giriyor. Openbaar Ministerie (Hollanda Cumhuriyet Savcılığı) yeni kuralları "çok olumlu" karşılıyor. Savcılıktan Joost de Weijer, "Çevre suçlarıyla mücadele çok karmaşık ve teknik bir alan. Bu kurallar, mücadeleyi daha etkili hale getirecek bazı imkanlar sunuyor" dedi.

Daha yüksek cezalar ve yöneticilerin yargılanması

Savcılık artık daha yüksek cezalar talep etmeyi planlıyor. De Weijer, "Şu anda çevre davalarında verilen cezaların nispeten düşük olduğunu görüyoruz. Bu direktif, savcılığa daha yüksek ceza talep etme imkanı tanıyor" diye konuştu. Yeni kurallarla birlikte para cezaları 40 milyon euroya kadar çıkabilecek. Bugüne kadar çevre davalarında genellikle birkaç yüz bin euroyu geçmeyen cezalar talep ediliyordu.

Ayrıca ciddi ihlallerde bulunan şirketlerin yöneticilerinin yargılanmasına daha fazla ağırlık verilecek. De Weijer, şirket faaliyetlerinin durdurulmasının da daha belirgin bir seçenek haline geldiğini belirtti.

Leiden Üniversitesi'nde çevre hukuku araştırmacısı ve hukukçu Sjoerd Lopik, direktifi çevre suçlarıyla mücadelede önemli bir adım olarak nitelendiriyor. Geçmişte ihlalcilere verilen cezaların çok düşük olduğunu vurgulayan Lopik, "Bu cezalar genellikle şirketlerin elde ettiği karlarla orantılı değildi" dedi. Lopik, daha yüksek cezaların caydırıcı etki yaratmasını bekliyor. Ayrıca eski izinlerle çalışan şirketlerin artık daha fazla kovuşturma riskiyle karşılaşacağına işaret ediyor.

PFAS skandalları ve eski izinler

Lopik, "Önceki durumda şirketler, izinleri olduğu sürece boşaltma yapmaya devam edebiliyordu; yaptıklarının ciddi kirliliğe yol açtığı açık olsa bile" diye konuştu. Yeni kurallarla bu durum zorlaşıyor. Eski izinlerin kirliliğe yol açtığı örnekler arasında Dordrecht'teki Chemours ve Bergen op Zoom'daki Sabic çevresindeki PFAS skandalları yer alıyor. Bu şirketlerin yıllar boyunca büyük miktarlarda PFAS boşalttığı ortaya çıkmıştı. Şirketler, boşaltma için izinleri olduğu savunmasını yapmış ve bu nedenle olası zararların kendilerine yüklenemediğini belirtmişti. Halen birçok şirket eski izinlerle çalışıyor. Geçen yıl eski Altyapı ve Su Yönetimi Bakanı Tieman, devletin izinlerin yenilenmesinde geride kaldığını kabul etmişti.

Yeni kurallarla çevre için tehlike oluşturması, insanları veya şirketleri kovuşturmak için bağımsız bir neden haline geliyor. Leiden Üniversitesi'nden çevre kriminoloğu Marieke Kluin, "Ceza kovuşturması genellikle ancak insan kaybı olduğunda başlatılıyordu. Yeni kurallarla yaşam çevresinin ciddi şekilde kirletilmesi de tek başına suç teşkil ediyor" dedi. Kluin'e göre direktif, çevre suçlarının daha ciddiye alındığı bir eğilimin parçası. "Hollanda'da büyük şirketlerin benzen ve PFAS boşaltması, büyük gübre kaçakçılığı davaları gibi bir dizi skandal yaşandı. Bu, daha fazla insanı uyandırdı" diye ekledi. Ancak Kluin, çevre suçlarıyla etkili mücadele için daha fazlasının gerektiğini belirtiyor. Daha önce yaptığı araştırmaya göre çevre suçluları hâlâ sıklıkla cezadan kaçıyor. Bunda hükümetteki kapasite eksikliği ve çevre kirliliğiyle ilgili hizmetlerin çok parçalı yapısı etkili oluyor. Bakan, bu eksiklikler için yapısal olarak 3 milyon euro ek kaynak ayırdı; ancak bu paranın farklı hizmetler arasında paylaştırılması gerekiyor.