Polis şüphelileri fotoğrafla buluyor, uzmanlar risklere dikkat çekiyor

Geçen yaz Arnhem ile Ede arasındaki trende 17 yaşındaki bir gencin ciddi şekilde darp edilmesiyle ilgili soruşturmada polis, geçen hafta üç şüphelinin net görüldüğü görüntüleri yayımladı. Polis, Nieuwsuur'a yaptığı açıklamada bir şüphelinin teslim olduğunu, diğer şüpheliler hakkında da yeterli bilgiye ulaşıldığını bildirdi. Bu yöntem, polisin bu yılın başında dolandırıcılık olaylarına karışan 79 şüphelinin tanınabilir görüntülerini yayımladığı Game-Over?! kampanyasını akıllara getiriyor. Kampanyada önce şüphelilerin yüzleri tanınmaz halde gösterildi ve teslim olmaları için süre tanındı; teslim olmayanların yüzleri daha sonra açıldı. Ede olayında olduğu gibi bu kampanya da işe yaradı: son verilere göre 100 şüphelinin 74'ü tespit edildi. Ancak eleştirmenler, bu yöntemin şüphelilerin mahremiyetini ihlal ettiğini ve vatandaşların şüphelilere karşı kendi başlarına, hatta şiddet içeren eylemlerde bulunmasına yol açabileceğini söylüyor.

Uzmanlar: Kontrol edilemeyen sonuçlar doğabilir

Ceza hukuku profesörü Sven Brinkhoff, "Aslında bunun bir gün gerçekten kötü sonuçlanmasını bekliyorsunuz" diyor. Fotoğraf yayımlamanın şüphelileri bulmada etkili olabileceğini anladığını belirten Brinkhoff, sonuçların öngörülemez olabileceğinden endişe ediyor. "Bir fotoğrafı dünyaya salıyorsunuz ve ardından onunla ne yapılacağı da kontrol edilemez hale geliyor" diyen Brinkhoff, "Ayrıca vatandaşların bu bilgiyi kendi başlarına kullanma riski var, bu da tamamen tırmanabilir" şeklinde konuşuyor. Brinkhoff bu sözlerle şüphelileri bulup onlara zarar verme ihtimali olan vatandaşları kastediyor. Bu tür endişeler yersiz değil: 2013'teki 'Eindhovense kopschopzaak' davasında 22 yaşındaki bir adam sekiz kişilik bir grup tarafından tekme ve yumruklarla darp edilmişti. Failleri bulmak için Savcılık (Openbaar Ministerie) görüntüleri internetten yayımladı. Bu, faillere yönelik dijital bir av başlattı. Mahkemeye göre şüpheliler "tanıdık ve tanıdık olmayan kişilerce" aranmış, isimleri, telefon numaraları ve adresleri internete düşmüştü. Evlerine kadar takip edilmiş, eğitimlerini veya işlerini kaybetmişlerdi. Bir şüphelinin masum adaşı bile onlarca tehdit e-postası ve telefonu aldı; bir kişi yanlış bahanelerle evine girmeye çalıştı. Açıklamanın sonuçları ve davaya gösterilen yoğun medya ilgisi nedeniyle şüpheliler sonunda ceza indirimi aldı; mahkeme, 'kamu önünde yargılama'nın zaten bir ceza olduğunu belirtti. Mahkeme, polis ve savcılığın daha az müdahaleci yöntemler kullanabileceğini de ifade etti.

Brinkhoff, fotoğraf yayımlamanın bir riskini daha dile getiriyor: Şüpheli aslında masumsa ne olacak? "O zaman telafisi imkânsız zarar vermiş olursunuz" diyor. Gizlilik kuruluşu Bits of Freedom'dan Lotte Houwing de bu endişeyi paylaşıyor: "O görüntülerden kurtulmak zordur. Bu birini çok uzun süre takip edebilir." Brinkhoff'a göre polis, fotoğrafların gerçekten failleri gösterdiğinden tamamen emin olmalı, ancak "bunun hiçbir zaman yüzde 100 kesin olamayacağını" da ekliyor. Son beş yılda olası şüphelilerin 6000 ila 7000 görüntüsü dağıtıldı. Savcılığa göre "on kadar vakada maalesef yanlış görüntüler gösterildi". Houwing, şüpheli fotoğraflarının yayımlanmasının bağlamı da yok saydığını söylüyor. Ona göre bir şüpheliyi "hâkim değerlendirmesinden önce bile zedeleme" durumu, davanın tüm bağlamını kaybettiriyor. Brinkhoff, tüm tehlikelere rağmen polisin Game Over?! yöntemini daha sık kullanacağını tahmin ediyor: "Çünkü medya kanalları giderek daha hızlı devreye sokuluyor, ama aynı zamanda insanların kendileri harekete geçme isteği de artıyor gibi görünüyor." Polisin giderek daha erken "ön alma" yolunu seçtiğini ve soruşturmanın erken aşamasında sert önlemler aldığını gözlemliyor: "Polis en başta kamuoyu önüne çıkıyor. Bunu bir tür PR kampanyası olarak da görüyorum, kamuoyunu kendi tarafına çekmek için." 2 Temmuz 2026'da Tweede Kamer (Hollanda Temsilciler Meclisi), PVV'nin Game Over?! kampanyasının genişletilmesine yönelik önergesini kabul etti. Önerge 143 milletvekilinin desteğini aldı.