Prinsjesdag sabotajının ardından bir hafta: Failler hâlâ bulunamadı

Hollanda'da Prinsjesdag'da demiryollarına yönelik geniş çaplı sabotajın üzerinden bir hafta geçti ancak failler hakkında hâlâ net bir bilgi yok. Polis ve Savcılık (Openbaar Ministerie) devam eden soruşturma hakkında açıklama yapmıyor. Eylemi üstlenen de çıkmadı.

Demiryolu altyapısından sorumlu kurum ProRail, gelecekte dronların yakalama oranını artırmaya yardımcı olabileceğini düşünüyor. ProRail'in hemzemin geçitlerde yaklaşık 300, istasyonlarda ise 6000 kamerası bulunuyor. Bu kameralar Utrecht Merkez'deki Operations Control Center Rail bünyesindeki Smart Monitoring Room'dan izleniyor. Bir duvar dolusu video ekranı üzerinden sorunlu noktalar sürekli takip ediliyor; yapay zekâ başka yerlerde şüpheli durumlar tespit ettiğinde uyarı veriyor.

ProRail'de olay müdahale proje lideri Kristian Ruiter, kameraların kendiliğinden bir sapma tespit ettiğini, ardından meslektaşlarının gerçekten bir sorun olup olmadığını değerlendirdiğini belirtiyor. Ruiter'e göre bu durumlar arasında raylara giren kişiler, duran araçlar veya kötü niyetli kişiler yer alabiliyor.

Sabotaj nasıl yapıldı?

Geçen hafta ProRail'de yoğun bir mesai yaşandı. Sabahın erken saatlerinde gelen ilk ihbardan sonra ülkenin özellikle doğu ve kuzey kesimlerinden toplam 35 ihbar ulaştı. Raylara metal boruların bağlandığı, bazı yerlerde de marş kablolarıyla kısa devre yapılmaya çalışıldığı ortaya çıktı. Steenwijk yakınlarında bir tren bu borulardan birine temas etti ancak tren zaten yavaş ilerlediği için hasar meydana gelmedi. Gün içinde arızalar giderildi ve tren trafiği yeniden başlatıldı.

Sorumluluğu üstlenen olmasa da eylemin arkasında çiftçi aktivistlerinin olduğuna dair işaretler var. Aynı günün ilerleyen saatlerinde bu kişiler ülkenin büyük bölümünde saman balyalarını ateşe vererek karayolu trafiğini de aksattı.

ProRail'in hat boyunca konumlandırdığı binlerce kamera, polisin failleri bulmasına yardımcı olabilir; görüntüler canlı olarak polis merkezine aktarılabiliyor. Ancak Prinsjesdag'da failler büyük ölçüde kameralardan uzak durdu. Ruiter, kameraların öncelikle intiharı önleme, bakır hırsızlığı, grafiti ve raylara giren kişilerle mücadele amacıyla yerleştirildiğini söylüyor. Bu nedenle ülkedeki 7000 kilometrelik hattın büyük bölümü görüntü dışında kalıyor.

Dronlar işe yarar mı?

ProRail, stratejik noktalara dronların düzenli olarak kendi başına hattı denetlemesini sağlayacak istasyonlar kurmayı değerlendiriyor. Akıllı teknoloji sayesinde dronlar açık kalmış bir kapı veya olmaması gereken bir yerde bulunan kişi gibi sapmaları tespit edebilecek. Böyle bir ihbar geldiğinde bölgeye ekip yönlendirilebilecek. Ruiter, "Ne yazık ki şimdi yeni bir zorlukla karşı karşıyayız. Bunun için ek denetime ihtiyacımız var" diyor.

ProRail bu konuda küçük ölçekte denemeler yaptı. Ancak bu tür uzun drone uçuşları şu anda yasak olduğu için öncelikle mevzuatın değişmesi gerekiyor. Ayrıca ProRail'in bunun için hükümetten bütçe alması da gerekecek. Ruiter, "Bunu uzun vadede nasıl mümkün kılabileceğimizi araştırmak için yoğun çalışıyoruz" diyor.

Bakanlık ise yaptığı açıklamada geçen haftaki olayların, demiryolunun dayanıklılığını artırmak için ProRail ile birlikte neler yapılabileceğinin değerlendirilmesine neden olduğunu belirtti. Bir sözcü, dronlar için bütçe ayrılıp ayrılmayacağı konusunda bilgi veremedi.

ProRail, dronlarla bile sabotajın yüzde 100 önlenemeyeceğini kabul ediyor. Ancak bu yöntemin sabotaj olasılığını azaltabileceği ve hatların yeniden açılma hızını artırabileceği belirtiliyor. İhbarın hemen ardından havalanabilmeleri sayesinde dronların faillerin yakalanmasına da yardımcı olabileceği ifade ediliyor.