PRO, sosyal güvenlik kesintilerini bütçeden çıkarttı

Hollanda'da hükümet, sosyal güvenlik alanında planladığı milyarlarca euroluk kesintiden vazgeçti. Geçen hafta alınan kararla işsizlik sigortası (WW) ve iş göremezlik sigortasına (WIA) yönelik kesintiler bütçeden tamamen çıkarıldı. Bu, PRO partisi ve sendikaların en sert talebiydi. Box 3 (servet ve tasarruf vergisi) konusunda da bir karar alındı.

PRO lideri Jesse Klaver, Salı sabahı Lahey'deki bir otobüs deposinde şoförlerle bir araya geldi. Klaver, sosyal medyada paylaşılan videoda, "Onlar olmasaydı bu asla başarılamazdı" dedi. Şoförler üç hafta önce de aynı depoda hükümetin sosyal güvenlik kesintilerini protesto etmişti.

Zorlu müzakere süreci

Kesintilerin kaldırılması kolay olmadı. NU.nl'ye konuşan ve son haftalardaki müzakerelerde yer alan kaynaklara göre, hükümetin kaotik bütçe sürecinde PRO ve sendikaların sosyal güvenlik kesintilerinin tamamen iptal edilmesi talebi hiç değişmedi. Geleneksel olarak Prinsjesdag'ın ardından yapılan Genel Siyasi Değerlendirmeler'de de bu konuda hiçbir esneme olmadığı ortaya çıktı. Hükümet, yazdan bu yana işgücü piyasası planlarındaki kesintileri 3 milyar euro azaltma yönünde ilk adımı atmasına rağmen ilerleme kaydedemedi.

Geçen hafta beklenmedik bir hareketlilik yaşandı. Partilerden hafta sonu da bir görüşme için hazır olmaları istendi. Görüşme Cumartesi günü gerçekleşti. Muhalefet partileri Başbakan Rob Jetten ve Maliye Bakanı Eelco Heinen ile bir araya geldi. PRO ve Volt, desteklerinin karşılığında sosyal güvenlik kesintilerinin yapılmayacağının ve bunun daha sonraki bir tarihte de gündeme gelmeyeceğinin yazılı olarak garanti edilmesini istedi.

JA21'in talepleri de biliniyor: vergi indirimi ve daha sıkı iltica politikası.

Hükümetin Salı günü Meclis'e gönderdiği mektupta ağırlıklı olarak PRO ve Volt'un talepleri yer alıyor. 6 milyar euroyu aşan kesintilerin tamamı Sosyal İşler bakanlığının bütçesinden çıkarıldı.

Geniş uzlaşma arayışı

Hükümet bu arada geniş bir uzlaşma umudunu koruyor. Ancak D66 çevrelerinden gelen bilgilere göre Meclis'te sağdan bir güzergah aslında hiç yok. JA21 ve SGP'nin yanı sıra Senato'da BBB'ye ihtiyaç duyuluyor ve o zaman bile bir sandalye eksik kalıyor.

D66, Senato'daki on bir kişilik BBB grubunun bu kadar hemfikir olup olmadığını sorguluyor. Parti lideri Henk Vermeer, bütçe veya box 3 konusunda kritik bir oylamada tüm milletvekillerini bir arada tutabilecek mi? Partinin yakın zamanda Tweede Kamer'de PVV'nin hükümete karşı sunduğu güvensizlik önergesini desteklemesi de işleri kolaylaştırmıyor.

Muhalefet partileri haftalardır geniş bir uzlaşma istemediklerini söylüyor. JA21 lideri Joost Eerdmans bunu kısa süre önce bir talk show'da net biçimde özetledi: "PRO çok mutluysa, biz mutlu değiliz."

Geçen hafta hükümetin mali planlarının tartışıldığı Genel Mali Değerlendirmeler de koalisyonun beklediği coşkuyu vermedi. Buna rağmen VVD, Meclis'teki sağ kanadı da memnun etmek için çaba harcamaya devam ediyor. Eski grup başkanı ve sağ kanadın deneyimli ismi Halbe Zijlstra, Çarşamba günü Pauw & De Wit programı öncesinde Eerdmans'ı box 3'teki düzenlemelerle JA21 için kutlanacak bir şeyler olduğuna ikna etmeye çalıştı. "Bu kadar hayal kırıklığına uğramamalısın" dedi.

Ancak Eerdmans, Cumartesi günü Jetten ve Heinen ile görüşmeye davet edildiğinde tam da hayal kırıklığına uğramıştı. Eerdmans'a göre box 3 öyle bir hale getirilmişti ki küçük tasarruf sahipleri "cezalandırılıyordu".

VVD için sol ile varılan uzlaşmayı tabanına açıklamak giderek zorlaşıyor. Parti lideri Dilan Yeşilgöz, seçim kampanyasında PRO'yu dışlayacağını söylemişti. Peki bu parti nasıl oluyor da sosyal güvenlikte 6 milyar euroyu aşan kesintiyi bütçeden çıkarabiliyor?

Bu durum, azınlık hükümetinin hâlâ sürdürülebilir olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. D66'ya göre evet, çünkü muhalefet olarak da çok şey elde edilebilir. Tam da şimdi. Parti, parti tarihindeki ilk başbakanı mümkün olduğunca uzun süre koltuğunda tutmak ve onu bir başarı hikayesine dönüştürmek istiyor.

Ancak her şey kendiliğinden gitmiyor. Koalisyon partilerinden haftalardır "Kimse bunun kolay olduğunu söylemedi" sesleri yükseliyor. Bir yetkili ise hafif bir tevazuyla ekliyor: "Çoğunluk koalisyonu daha verimli olurdu."

Bu arada hükümetin gelecek yıla ilişkin tüm politikasının temelini oluşturan Vergi Planı hâlâ çoğunluğa sahip değil.

PRO, bütçe müzakerelerinin bu ara aşamasında kazanan taraf. Klaver'in partisi muhalefette olduğu halde milyarlarca euroluk kesintiyi bütçeden çıkardı ve bunu başka bir dosyada taviz vermeden yaptı. PRO da hükümetin bu jestini "kucaklamak" gerektiğini düşündü. Klaver Salı günü Lahey'deki otobüs deposuna eli boş gelmedi: pasta vardı.