ProRail'deki ray sabotajı: 'Bilen biri tarafından yapılmış'

Salı sabahı saat 05.30 sularında ProRail'e ilk raylarda arıza bildirimleri ulaştı. ProRail, demiryolu altyapısını işleten devlet kuruluşu. Bildirimlere göre sistem, rayların bir bölümünü 'dolu' olarak görüyordu, ancak ortada tren yoktu. Bu nedenle trenler ilerleyemeyip durmak zorunda kaldı. ProRail kısa süre sonra raylara kasıtlı olarak boruların bağlandığını açıkladı.

Bu tür bir sabotaj, yolcular ve tren personeli için ilk bakışta çok tehlikeli görünüyor. Ancak Nijmegen'deki Radboud Üniversitesi'nde Güvenlik Yönetimi alanında emekli profesör olan Ira Helsloot'a göre, "doğru yapıldığı sürece tehlike sınırlı kalıyor." Helsloot, "Görünüşe göre güvenli bir sabotaj tercih edilmiş" diyor ve ekliyor: "Ama bu yine de sabotaj."

Helsloot, "Öncelikle şunu söyleyeyim: bu tür bir sabotaj elbette antisosyal bir vandalizm" diyor. "Ancak uygulanış biçimi nedeniyle çok tehlikeli değildi." Helsloot'a göre sabotaj, demiryolu konusunda "az çok bilgisi olan" bir kişi ya da kişiler tarafından yapılmış gibi görünüyor.

Delft Teknik Üniversitesi'nde Demiryolu Trafiği profesörü olan Rob Goverde de sabotajın öncelikle can sıkıcı arızalara ve tren iptallerine yol açtığını belirtiyor. Borular ve diğer malzemeler, sistemde diğer trenlerin o raydan geçmesini engelledi.

Ancak Steenwijk'te bir tren malzemeye çarptı ve sistem rayların dolu olduğuna dair sinyal gönderemedi. Bu durum tehlikeli sonuçlar doğurabilirdi.

Ray güvenlik sistemi nasıl çalışıyor?

Hollanda demiryolunda bir algılama sistemi bulunuyor: ray akım devresi. Bu sistem, trenin çelik tekerleklerinin çelik raylarla temas ettiğini tespit ediyor. Sinyal, trenlerdeki ATB sistemine iletiliyor. ATB, otomatik tren etkileme sistemi anlamına geliyor. Sistem bir tren bloğunda tren olduğunu algıladığında, başka bir trenin aynı bloğa girmesi otomatik olarak engelleniyor.

Salı günkü sabotajda olduğu gibi trenin yerini çelik bir cisim aldığında, sistem orada bir tren olduğunu düşünüyor ve gerçek trenlerin o bloğa girmesini engelliyor. Rayda duran makinist durumu bildiriyor ve ProRail'in müdahale ekibi gelip sorunu inceleyip malzemeyi kaldırmak zorunda kalıyor. Bu işlem zaman alıyor, bazen iki saati buluyor. O süre boyunca tren seferleri yapılamıyor.

Goverde, "Bir boru iyi sabitlenmezse ve raylarla iyi temas kurmazsa, rayın dolu olduğuna dair sinyal iletilemeyebilir" diyor. "Bu durumda tren cisme çarpabilir ve tehlike oluşabilir. En kötü senaryoda raydan çıkma meydana gelebilir."

Helsloot, Steenwijk'te "ya farklı bir yöntem uygulandığını ya da bir borunun yanlışlıkla iyi sabitlenmediğini" söylüyor. "Kaza mı yoksa kasıt mı, bunu bilmiyoruz." NS'ye göre trendeki insanlar için doğrudan bir tehlike yoktu. Goverde, eylemlerin özellikle raya malzeme koyan kişiler için tehlikeli olduğunu belirtiyor. "Gece de trenler çalışıyor. Üstelik uyarı olmadan çok hızlı ve çok yakın geçiyorlar."

Sabotajın arkasında kimin ya da hangi grubun olduğu sorusuna henüz yanıt yok. Polis konuyu araştırıyor. Soruşturmanın kapsamlı olduğu ve kısa sürede netice alınmasının beklenmediği belirtiliyor. NU.nl'e konuşan kaynaklar, çiftçilerin WhatsApp gruplarında ray sabotajının nasıl yapılacağına dair görseller ve talimatlar paylaşıldığını söylüyor. Polis, sabotajın arkasında çiftçilerin olup olmadığını araştırdığını, ancak başka olasılıklara da baktığını açıkladı.

Farmers Defence Force, Salı günü Land- en Tuinbouworganisatie'yi (Tarım ve Bahçıvanlık Örgütü) işaret etmişti. Ancak örgüt bu iddiayı kesinlikle reddediyor. Agractie ise çiftçilerin eylem yapmasını, ancak bunu yasal çerçevede yapmasını istiyor. Farmers Defence Force, olası ray sabotajından doğrudan uzak durmuyor. Dernek başkan yardımcısı Sieta van Keimpema, "Çiftçiler panik içinde, umutsuz, depresif. O zaman bazı çiftçilerin 'neden hâlâ barışçıl eylemlere katılayım?' demesine şaşırmamalısınız. Artık bunu kontrol edemezsiniz" diyor.

Hollanda'da rayların bu tür eylemlere karşı daha iyi korunup korunamayacağı sorusuna Helsloot net yanıt veriyor: Ona göre bu mümkün değil, çünkü Hollanda demiryolu ağı bu kadar çok kilometre ray için çok geniş. "Her yere polis koyamazsınız." Profesöre göre, trenlerin raydan çıkmasını önlemeye yönelik güvenlik sistemi iyi çalıştı. Steenwijk'teki olay dışında sistem rayın 'dolu' olduğunu fark etti ve trenlerin geçişini engelledi. Helsloot, "Ama raylar bu tür sabotajlara karşı savunmasız kalıyor. Bunu görmezden gelemeyiz" diyor.