Rekenkamer: bakanlıkların bütçe planları belirsiz

Hollanda Sayıştayı (Algemene Rekenkamer), hükümetin 2027 yılında 517 milyar euro harcamayı planladığını, ancak birçok bakanlığın bunu nasıl ve hangi hedefle yapacağını netleştirmediğini açıkladı. Sayıştay, Prensjesdag'dan (bütçe günü) bir hafta sonra Temsilciler Meclisi'ne gönderdiği mektupta, hedef belirtilen yerlerde bile bu hedeflere ulaşılıp ulaşılamayacağının belirsiz kaldığını vurguladı.

Mektuba göre yolların ve demiryolu ağının zorunlu bakımı için yapısal olarak yeterli para ayrılmamış durumda. Savunma ve tarım sektörüne ayrılan ek milyarların verimli kullanılıp kullanılmayacağı da belirsiz. Ayrıca kamu personelinde yapılması planlanan tasarrufların yeterince düşünülmediği belirtiliyor.

2027 bütçesindeki rakamların önceki yıllara göre daha anlaşılır olduğu kabul ediliyor. Ancak Sayıştay, net hedefler olmadan Temsilciler Meclisi'nin hükümeti denetlemesinin çok zorlaşacaı konusunda uyarıyor.

Sayıştay'ın değerlendirmesinde, "Sadece birkaç bakan denetlenebilir ana hedefler koyuyor" deniliyor. Ekonomi, İklim ve Yeşil Büyüme, Maliye, Altyapı ve Su Yönetimi ile Konut ve Mekansal Planlama bakanlıklarının bütçelerinde somut ve ölçülebilir hedefler bulunuyor. Diğer bütçelerde bu hedefler eksik.

Eğitim bakanlığında hedef belirsiz

Bazı durumlarda hedef tamamen eksik. Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı'nın (OCW) 60 milyar euroluk bütçesinde bakanın bu parayla Hollanda için hangi sonuçları hedeflediği açık değil. Sayıştay Başkanı Pieter Duisenberg, bunun yalnızca Temsilciler Meclisi için değil, vatandaşlar ve şirketler için de hükümetin ne planladığını belirsiz kıldığını söylüyor.

Bazı bakanlar planlarında riskleri de sıralıyor. Sağlık Bakanlığı sağlık sektöründe artan personel sıkıntısına dikkat çekiyor. Konut Bakanlığı ise aşırı yüklü elektrik şebekesinin ve azot sorununun konut yapımını engellediğini belirtiyor.

Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı daha önce "her şeyin mümkün olmadığı" uyarısında bulunmuştu. Sayıştay şimdi bir adım daha ileri giderek, bakanlığın temel hedeflere ulaşmak için yapısal olarak yetersiz bütçe aldığını bildiriyor. Sayıştay'a göre yollar, köprüler ve demiryolu ağının zorunlu bakımı bile baskı altında.

Hollanda'nın Avrupa'ya ödeyeceği katkı konusunda da ülkenin kendini zengin sayma riski var. AB üyesi ülkeler şu anda Birliğe ne kadar katkı yapacaklarını müzakere ediyor. Sayıştay, bütçe notunda Hollanda'nın katkısının birkaç milyar euro düşük hesaplanma ihtimalini göz önünde bulunduruyor.

Buna karşın bazı durumlarda birden fazla para da serbest kalabilir. Çiftçilerin arazilerinin satın alınması ve savunmanın büyümesi için ek milyarlar ayrıldı. Ancak bu bakanlıkların söz konusu parayı harcayıp harcayamayacağı belirsiz. Ayrıca hükümetin bu kadar parayı elinde tutarken örneğin yeni savunma malzemeleri için fazla ödeme yapma riski de bulunuyor.

Kamu personelinde tasarruf planı

Sayıştay son olarak hükümetin kamu personelinde kesinti yapmanın sonuçlarını daha iyi düşünmesi gerektiğini belirtiyor. Son beş yılda devlet memurlarının maliyeti 10 milyar eurodan 16 milyar euroya çıktı. Önceki hükümet dönemde memur kadrosunda 1 milyar euro tasarruf hedeflemişti, ancak uygulamada maliyetler yalnızca arttı.

Mevcut hükümet 3,4 milyar euro tasarruf etmeyi planlıyor. İlk etapta kesintilerin ağırlıklı olarak politika üreten memurlara yönelmesi öngörülüyordu. Ancak şimdi politika uygulayan memurların da işten çıkarılabileceği netleşti.

Sayıştay, hükümetin bunun sonuçlarını ortaya koymadığını söylüyor. Uygulama memurlarının işten çıkarılması, hükümet Hollandalılar için daha iyi hizmet vaat ederken kamu hizmetlerinin bozulması riskini taşıyor.