Rusya'da Duma seçimleri başladı, Jabloko yarıştan çıkarıldı

Rusya'da dün sabah başlayan ve üç güne yayılan parlamento seçimleriyle ülkenin alt kanadı Devlet Duması yeniden belirleniyor. Bu seçimlerde ilk kez Rusya'nın ilhak ettiği Ukrayna toprakları da oy kullanıyor. Devlet Başkanı Vladimir Putin, seçim öncesi geleneksel televizyon konuşmasında vatandaşları oy vermeye çağırdı. Putin, "Sizin desteğiniz ve güveninizle en iyi adayların kazanacağına inanıyorum. Rusya'nın gerçek vatanseverleri" dedi.

Putin, Kremlin yanlısı Birleşik Rusya partisinden kesin bir zafer bekliyor. Sonucun, Rus halkının Ukrayna'daki "özel askeri operasyona" desteğinin sürdüğünü göstermesi hedefleniyor. Beklenti, partinin beş yıl önceki oy oranını aşması yönünde. Resmi sonuçlara göre parti o dönem oyların yarısından biraz azını almıştı. Ancak önceki seçimlerde olduğu gibi bu seçimlerde de geniş çaplı usulsüzlük yapıldığına dair kanıtlar bulunuyor. Seçimler üzerinde bağımsız denetim neredeyse hiç yok.

Devlet Duması 450 sandalyeden oluşuyor ve bunların 324'ü şu anda Birleşik Rusya'nın elinde. Kalan sandalyeler Komünist Parti dahil dört parti arasında paylaşılmış durumda. Bu partiler resmi olarak iktidar partisine muhalefet ediyor görünse de gerçekte Kremlin politikalarına destek konusunda omuz omuza hareket ediyor. Birçok yasa tasarısı tek bir karşı oy bile olmadan oybirliğiyle kabul ediliyor.

Seçim öncesi anketlerde Jabloko'nun yükselişi

Seçim öncesi anketler, giderek daha fazla Rus'un barış istediğini gösteriyor. Ankete katılanların dörtte biri ile üçte biri arasındaki bir bölümü ülkenin yanlış yönde ilerlediğini düşünüyor. Ukrayna'nın Rusya'nın derinliklerindeki hedeflere, örneğin petrol rafinerilerine ve Rus internet mağazalarının depolarına yönelik sürekli insansız hava aracı saldırıları etkisini göstermiş durumda.

On binlerce Rus yolcu, havalimanlarının kapatılması ve uçuşların iptal edilmesi ya da yönlendirilmesi nedeniyle bu saldırılardan olumsuz etkilendi. Seçim sonrasında olası bir seferberlik konusunda da toplumda endişe artıyor. 2022 sonbaharında ilan edilen "kısmi seferberlik" toplumda büyük huzursuzluğa ve yüz binlerce erkeğin ülkeyi terk etmesine yol açmıştı.

2026 seçimleri ilk gününden itibaren dikkat çekici olaylarla gündeme geldi. Canlı yayınlanan televizyon tartışmalarına adaylar birçok kez hiç gelmedi ve ortaya tuhaf görüntüler çıktı. Ancak en büyük skandal, sol-liberal muhalefet partisi Jabloko'nun seçime katılımının engellenmesi oldu. Parti, Ukrayna'daki askeri harekata karşı çıkan tek parti olarak öne çıkıyordu.

Jabloko 29 Temmuz'da seçim komisyonu tarafından kaydedildi ve oy pusulasında iki numarayı aldı. Ancak iki hafta geçmeden Rusya Yüksek Mahkemesi, milliyetçi bir partinin şikayeti üzerine kaydı iptal etti. Jabloko'ya göre bu karar, partinin hızla artan popülaritesine bir yanıttı. Partinin programı yalnızca 43 kelimeden oluşuyor ve ateşkes ile sansürün, internet engellerinin, korkunun ve baskının sona ermesi çağrısı yapıyor.

Jabloko adayları engelleniyor

Jabloko'nun bireysel adayları seçimlere hâlâ katılıyor ancak her yönden engelleniyor. Bazıları gözaltına alındı ya da askere çağrıldı. Jabloko, Rusya'nın en eski partilerinden biri olmasına karşın yirmi yılı aşkın süredir parlamentoda temsil edilmiyor. Yazdan bu yana yapılan çeşitli anketler, Jabloko'ya oy vermek isteyen Rusların sayısının ciddi biçimde arttığını ve partinin on yıllardır ilk kez yüzde 5'lik seçim barajını rahatça geçebileceğini gösteriyor.

Jabloko'nun kurucusu Grigori Yavlinski, partinin yüzde 25 oy alabileceğini ve Birleşik Rusya'nın ardından ikinci parti olabileceğini savunuyor. Yavlinski, Duma seçimlerini her şeyden önce bir referandum olarak gördüğünü belirtiyor. Geçen hafta destekçileriyle bir araya geldiği toplantıda Yavlinski, "Vatandaşlara özgürlük, korkusuz yaşam ve ateşkes hakkında ne düşündüklerini sormak istedik" dedi. Jabloko'nun yarıştan hızla çıkarılmasının nedenini ise Kremlin'in son anketlerden ciddi biçimde endişelenmesine bağlıyor. Yavlinski, "Bir anda on milyonlarca insanın desteğine sahip olduğumuzu gördüler" diye konuştu.

2024 başkanlık seçimlerinde olduğu gibi Rus muhalefetinin temsilcileri de destekçilerini yarın öğlen saat 12'de oy pusulalarıyla ne yapacaklarından bağımsız olarak sandık başına gitmeye çağırdı. Bu çağrının uzun kuyruklar oluşturması ve propagandaya ve baskıya rağmen birçok Rus'un Kremlin'in rotasını onaylamadığını göstermesi bekleniyor.