Rusya'nın tahıl depoları Ukrayna saldırılarıyla doldu

Rusya'nın güneyindeki Stavropol kenti yakınlarında tahıl üreticisi Murat Adjiyev ve çalışanları traktörlerle tarladan ürün topluyor. Sonbaharın başlaması, güney Rusya'daki çiftçiler için hasat zamanı anlamına geliyor. Adjiyev bu yıl rekor verim elde etti ancak ürünü nereye göndereceğini bilmiyor. Bölgedeki tahıl depoları ağzına kadar dolu. Normalde uluslararası piyasaya giden tahıl, Ukrayna ile savaş nedeniyle büyük ölçüde kesildi.

Adjiyev, NOS kamera ekibine yaptığı açıklamada, "Anlaşılır nedenlerle lojistik sorunlar var" diyor. "Çiftçiler bu yüzden ürününü ihracatçı aracıya satamıyor." Lojistik sorunların kaynağı, Ukrayna'nın Karadeniz ve Azak Denizi'ndeki Rus limanlarına düzenlediği insansız hava aracı saldırıları. Bu güzergâhtan tahıl ihracatı çok riskli hale gelmiş durumda. Bu nedenle Rusya'nın tahıl ihracatı yüzde 95 oranında durdu.

Tahıl ihracatı daha önce de savaş sırasında büyük ölçüde durmuştu. Rusya'nın 2022'deki işgali Karadeniz ve Azak Denizi'nde çatışmalara yol açtı. Birleşmiş Milletler öncülüğünde ülkeler o yıl daha sonra bir tahıl anlaşması imzaladı. Tahıl taşıyan gemilere saldırılmaması konusunda uzlaşıldı ve tahıl yeniden dünya piyasasına çıkabildi. Ancak bir yıl sonra Rusya anlaşmadan çekildi. Kremlin, Rus gübresi ve buğdayının ihracatının engellendiğini öne sürerek Ukrayna tahılının ihracatına artık katılmayacağını açıkladı. Bu yazdan itibaren tahıl gemilerine yönelik saldırılar yeniden gündelik hale geldi. Bundan hem Rus hem de Ukraynalı çiftçiler zarar görüyor.

Küresel etkiler

Cephedeki çatışmalar büyük ölçüde kilitlendiği için Rusya, Ukrayna'yı başka yollarla vurmayı deniyor. Ukrayna ise savaşın sıradan Ruslar tarafından da hissedilmesini istiyor. Tahıl sektörü, ekonomik önemi nedeniyle her iki ülke için de stratejik bir hedef. İhracatı saldırılarla engelleyerek birbirlerini ekonomik olarak yıpratmaya çalışıyorlar.

Tahılın yeniden limanlardan çıkamaması dünya çapında sonuçlar doğuruyor. Rusya, dünyanın en büyük tahıl ihracatçısı. Normalde dünyada tüketilen tahılın yüzde 10'unu ihraç ediyor. Rus Tahıl Birliği'ne göre Rusya, ağustos ayının ilk üç haftasında geçen yılın aynı dönemine kıyasla 2,5 kat daha az tahıl ihraç etti. Arpa ve mısır ihracatı ise geçen yılın aynı dönemine göre sırasıyla 4,6 ve 2,7 kat azaldı. Bu eğilim sürerse son on yılın en düşük ihracat rakamına ulaşılacak. Rus tahılına bağımlı ülkeler için bu, rekor fiyatlar anlamına geliyor. Özellikle Mısır ve Sudan gibi ülkeler tahıllarının büyük bölümünü Rusya'dan alıyor.

Rus çiftçiler bu yüksek fiyatlardan pay alamıyor. İç piyasa fazlasıyla dolu olduğu için satış fiyatları tam tersine dibe vurmuş durumda. Birçok çiftçi için elde edilen gelir o kadar düşük ki gelecek sezon için tohumluk bile alamıyorlar. Sosyal medyada durumu anlatıyorlar. Bir çiftçi, "Maliyetine satıp başabaş kalmak ya da zarar etmek arasında seçim yapıyorsunuz" diyor. Bir başka çiftçi ise "Satışı erteleyebiliriz ama neyi beklediğimiz belirsiz. Her yerde büyük bir hasat var" ifadelerini kullanıyor.

Moskova'da sorunların farkında. Hükümet, tahılın kuzeydeki Murmansk kentinden ihraç edilip edilemeyeceğini araştırıyor. Bu kent, Stavropol'den 3000 kilometreden fazla uzaklıkta. Murmansk da Ukrayna insansız hava araçlarının menzilinde. Ancak kent cepheye çok daha uzak olduğu için tahıl ihracatının buradan Karadeniz ve Azak Denizi güzergâhlarına kıyasla daha az kesintiye uğraması bekleniyor.

Adjiyev ve meslektaşları için tek seçenek, tahılın yeniden piyasaya çıkmasını beklemek. Adjiyev, "Hasatını depolayabilen bunu yapıyor" diyor. Ancak birçok çiftçi için bu mümkün değil. Durumu karamsar görüyor: "Çiftçilerin çoğu mali olarak bunu kaldıramayacak. Bunun çok sayıda iflasa ve devralmaya yol açacağını düşünüyorum."