Rusya'nın Ukrayna saldırıları ve savaşın gidişatı: beş soru

Rusya'nın Ukrayna'nın enerji sektörüne yönelik saldırılarını artırması, Starlink bağlantısında yaşanan kesinti ve Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını yeniden başlatması bu hafta savaşta yaşanan gelişmeler arasında yer aldı. NOS muhabiri Wessel de Jong, canlı yayında izleyicilerden gelen soruları yanıtladı. Öne çıkan beş soru ve yanıtları şöyle:

Ukrayna Starlink'e ne kadar bağımlı?

Starlink Ukrayna için hayati önem taşıyor. SpaceX'e ait uydu ağı, askerler tarafından insansız hava araçlarını yönlendirmek ve orduda iletişim sağlamak için kullanılıyor. Rusya 2022'de savaşı başlattığında Ukrayna'daki iletişimin neredeyse tamamını devre dışı bırakmıştı. Ülke bu nedenle savaş alanını neredeyse hiç göremez hale gelmişti. Ta ki Elon Musk'ın Starlink'i yardıma koşana kadar.

Ukrayna artık o kadar bağımlı hale geldi ki uzun süreli bir Starlink kesintisi savaş yürütmeyi ciddi biçimde zora sokar. Dün yaşanan kesinti giderildi, ancak ülkenin bu sisteme bağımlılığı nedeniyle ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Starlink ağının benzeri yok; Avrupa'da böyle bir sağlayıcı bulunmuyor.

Starlink uyduları normal uydulardan daha hızlı çalışıyor. Daha düşük irtifada uçuyorlar. Mantık basit: mesafe ne kadar kısaysa gecikme o kadar az, veri o kadar hızlı iletiliyor.

Amerika'nın rolü ve Putin'in stratejisi

ABD'nin Ukrayna'ya desteği son dönemde daha belirsiz hale geldi. Başkan Trump, 'dostu' Putin ile anlaşmayı Zelenskiy ile anlaşmaktan daha kolay buluyor gibi görünüyor. Trump kendi ülkesinde benzin fiyatlarının yüksekliği gibi nedenlerle popülerlik kaybı yaşıyor. Petrol fiyatını düşürmek için elinden geleni yapmazsa kasımda yapılacak ara seçimlerde (midterms) seçmen kaybedecek. Trump şimdi Zelenskiy'yi yüksek petrol fiyatlarından sorumlu tutmaya çalışıyor. Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine saldırılarının petrol fiyatını etkilediği öne sürülüyor, ancak gerçekte bu saldırıların küresel petrol fiyatı üzerindeki etkisi sınırlı.

ABD siyaseti Ukrayna için belirsiz bir etken olmayı sürdürüyor. Demokratlar ara seçimlerde Kongre'yi kazanırsa bu Ukrayna'ya desteği değiştirebilir. Ancak başkan olarak Trump'ın geniş yetkileri var ve Kongre'yi kolayca görmezden gelebilir.

Putin'in en büyük isteği Ukrayna'yı Rusya'ya katmak ve Ukrayna'nın varlığının sona ermesini görmek. Amaç, günlük yaşamı giderek daha fazla bozarak Ukrayna'yı dizlerinin üzerine çökertmek. Rusya'nın şu anda kazandığı toprak sınırlı, kayıpları ise artıyor. Rusya bugün 100 metre ilerlese bu bile büyük sayılıyor. Bu yüzden Rusya köprüler, gıda dağıtım merkezleri ve enerji arzı gibi hedeflere saldırılarla baskıyı artırmaya çalışıyor.

Yaklaşan kış bu stratejiyi daha da endişe verici hale getiriyor. İnsanlar her zaman elektrik ve gaza bağımlı; aşırı soğukta bu bağımlılık daha da artıyor. Rusya, elektrik direklerini devre dışı bırakabilecek özel insansız hava araçları geliştirdi. Bu araçlarla elektrik şebekesinin büyük bölümleri bozulabiliyor. Ukrayna'nın bunu ne kadar sürdürebileceği ise belirsiz. Ancak Ukraynalılar teslim olmayı reddediyor; sonuçta tek bir ülkeleri var ve onu kaptırmamaya kararlılar.

Batı Avrupa'ya yönelik yeni bir mülteci akını olabilir mi? Bu kesinlikle mümkün. Rusya enerji altyapısına saldırılarını artırır ve Ukraynalılar kışın uzun süre elektriksiz ya da ısıtmasız kalırsa daha fazla insanın ülkeyi terk etmeye karar vermesi gerçekçi bir olasılık. Rusya, Avrupa'daki yeni bir mülteci akınının siyasi gerilime yol açabileceğini biliyor. Bu da Ukrayna'ya desteği azaltabilir. Mülteci akınının büyüklüğü, hasarın boyutuna ve Ukrayna'nın enerji arzını ayakta tutup tutamayacağına bağlı. Genç ailelerin de ülkeyi terk etme olasılığı var. Rusya son dönemde okul kitaplarının basıldığı matbaalara da daha yoğun saldırıyor ve eğitimi felç etmeye çalışıyor.

Avrupa ne yapabilir? Avrupa giderek daha fazla kendi ayakları üzerinde durmak zorunda: daha fazla kendi silahını üretmek ve kendi sistemlerini geliştirmek. Ukrayna'ya ABD desteği olmadan Avrupa için işler zorlaşır. Avrupa'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar yeterli değil; Putin bu yüzden rotasını değiştirmez. Avrupa, Rus petrolüne bağımlılığı daha da azaltarak baskıyı artırabilir. Rusya'da halk da savaştan bıkmış durumda. O kadar bıkmış ki halkın giderek büyüyen bir kesimi, savaşın bir an önce sona ermesi için Putin'in baskıyı azami düzeye çıkarmasına razı.