Rusya'ya yönelik yaptırımlara rağmen ticaret sürüyor

Avrupa Birliği'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları kapsamında şimdiye kadar 21 paket kabul edildi. Bu paketlerle Rusya'nın savaş sanayisi için ihtiyaç duyduğu ürünlere erişimi kısıtlanıyor. Yaptırımların bir parçası da şirket ve kişilerin yaptırım listesine alınması. Listeye eklenenlerin mal varlıkları donduruluyor ve bu kişilere para veya ekonomik kaynak sağlanması yasaklanıyor.

Pazartesi günü açıklanan son liste genişletmesi, tek seferde yapılan en büyük genişleme oldu. Listeye 826 Rus şirketi ve bu şirketleri yöneten 743 kişi eklendi.

Ancak bu önlemlere rağmen ticaret yasağı kapsamındaki ürünler çeşitli yollarla Rusya'ya ulaşabiliyor. Örneğin bir Avrupalı tedarikçi, ürünü Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan gibi ülkelerdeki aracı firmalara satabiliyor. Bu ürünler daha sonra Rus şirketlerine yeniden satılabiliyor.

Avukat: Kırmızı bayraklar var

Rusya yaptırımları konusunda uzmanlaşan avukat Heleen over de Linden, "Önce Rusya'daki şirketlerle ticaret yapıp sonra aniden Kırgızistan veya Kazakistan'daki şirketlerle çalışmaya başlarsanız, bende alarm zilleri çalar" diyor. Over de Linden, bu tür durumları "kırmızı bayraklar" olarak nitelendiriyor.

Over de Linden, bazı işletmelerin hâlâ Rusya ile ticaret yapmasını şaşırtıcı buluyor. "Ama çevremde yaptırımların savaşı sona erdirmediğini ve bu yüzden pek işe yaramadığını sık sık duyuyorum. Bu, ticarete devam etmek için bir neden olabilir" diyor.

Paranın da büyük rol oynadığını belirten avukat, "Bu çok kazançlı bir iş" diyor. "Belirli ürünler zor bulunur hale geldikçe fiyatlar ciddi ölçüde artabiliyor." Büyük şirketlerin Rusya'dan çekilmesiyle küçük işletmeler için de fırsatlar doğuyor.

Yaptırımları delenleri ağır sonuçlar bekliyor

Bu ticaretin ciddi riskleri var. Yaptırımları delenler için sonuçlar ağır olabiliyor. Şirketler ve ilgili kişiler, gelirlerini kaybetme veya cezai kovuşturmaya maruz kalma riskiyle karşı karşıya. Bazı durumlarda altı yıla kadar hapis cezası verilebiliyor. Over de Linden, "O zaman gerçekten her şeyinizi kaybediyorsunuz" diyor.

Over de Linden, girişimcilerin bu konuda büyük sorumluluk taşıdığını vurguluyor. "Artık 21 yaptırım paketini geride bıraktık. İhracat kısıtlamaları kapsamına giren ürünlerle ticaret yapıyorsanız, ne yaptığınızı ve neden yaptığınızı iyi gerekçelendirmelisiniz. Bu da ciddi bir evrak yükü getiriyor" diyor.

Öte yandan ihlalleri tespit etmek ve kanıtlamak zor. Yaptırım hukuku avukatı Yvo Amar'a göre yakalanma riski düşük ve ihlalleri soruşturmak için yeterli kapasite yok. "Görüşümüz genellikle sınırda sona eriyor" diyor. "Cezalar teoride yüksek olsa da çoğunlukla para cezası veriliyor."

Yine de yaptırımların delinmesi, etkisiz oldukları anlamına gelmiyor. Amar'a göre Rusya'ya dolambaçlı yollardan ulaşan ürünler, daha önce gidenlerin sadece küçük bir kısmını oluşturuyor. Ayrıca bu dolambaçlı yol Rusya'ya maliyet de çıkarıyor. "Yaptırımları delmek Rusya için de bedelsiz değil. Aracılar çok para talep ediyor" diyor.

Sonuç olarak yaptırımlar Rusya'nın mal temin etmesini zorlaştırıyor ve pahalı hale getiriyor. "Yaptırımlar kesinlikle işe yarıyor ve etkili. Ama Rusya'yı henüz dize getiremedik. Ve ne kadar çok delinirse, savaş o kadar uzun sürebilir" diyor Amar.